VOA: Arviziu une shpreh qendrimin e qeverise Amerikane
| Newsgroups | gmane.politics.region.albania.shqiperia |
|---|---|
| Message-ID | <[email protected]> |
_http://www.voanews.com/albanian/news/_
(http://www.voanews.com/albanian/news/)
Arvizu: Qeverite ndryshohen me zgjedhje jo protesta
Ambasadori i Shteteve te Bashkuara ne Shqiperi, Aleksander Arvizu, thote
ne nje interviste per Zerin e Amerikes se perfaqesuesit e zgjedhur dhe
qeverite nuk ndryshohen me protesta ne rruge, por permes procesit elektoral.
Zeri i Amerikes: Ju keni ardhur ditet e fundit nga Shqiperia, ku jeni
perfshire intensivisht ne procesin per te qetesuar gjendjen. Cili eshte
vleresimi juaj per Shqiperine?
Ambasador Arvizu: Ka rreth nje jave qe jam ketu ne Ushington. U ndjeva i
lehtesuar kur degjova se demonstratat sot ne Tirane, Korçe, Vlore e Lezhe
perfunduan ne paqe. Ky eshte nje zhvillim pozitiv. Do te uroja te kishim
mundesi te thonim te njejten gje edhe per ate qe ndodhi me 21 janar. Pa
dyshim qe situata mund te ishte me e mire. Dua te ndalem ne dy çeshtje si
fillim. Dhe faleminderit qe me jepni kete mundesi.
Se pari, kam degjuar jo pa shqetesim, argumentet e disave se Shqiperia
nuk eshte gati per demokraci, ose se institucionet demokratike nuk
ekzistojne. Nuk jam aspak dakord me kete. Fakti eshte se ka institucione demokratike.
Atyre u duhet dhene hapesire qe te punojne. Ne kemi qene shume te
angazhuar e te perfshire ne kete drejtim, ne menyre qe te krijojme nje hapesire me
te madhe politike. Shikoni shtypin ne Shqiperi, qe mund te sherbeje si nje
mates i mire i faktit qe demokracia po funksionon. Tri prej kater gazetave
ditore me qarkullimin me te madh, "Gazeta Shqiptare", "Shekulli" dhe
"Shqip", jane pro opozites, ose anojne nga opozita. Ne televizion, stacioni me i
madh privat, me popullori, Top Channel, anon nga opozita. Nuk po them se
kjo garanton qe demokracia po funksion me te gjithe cilindrat, por per mua,
ky eshte nje tregues qe fara eshte atje, qe elementet jane atje. Dua te
theksoj qe Shqiperia nuk eshte nje shtet i deshtuar, eshte nje demokraci
funksionuese, qe po gjen rrugen e saj dhe qe ka nevoje per kohe.
Çeshtja e dyte qe dua te shtroj ka te beje me rolin e Shteteve te
Bashkuara. Çfare roli kane Shtetet e Bashkuara ne Shqiperi?
Kam degjuar qe thone se Shtetet e Bashkuara duhet te zgjedhin mes
stabilitetit dhe demokracise. Dua te ndalem shkurtimisht tek kjo, se e di qe nuk
kemi shume kohe. Kur mendoj ato qe po bejme ne ne Shqiperi, vetem per kete
vit fiskal ne do te shpenzojme 20 milione dollare per programe te ndryshme
qe synojne te nxisin respektin per institucionet, shtetin ligjor, luften
kunder korrupsionit, trajnimin e prokuroreve dhe gjykatesve.
Ne po ndihmojme ne permiresimin e qeverisjes ne administratat lokale, po
ndihmojme per biznesin e vogel, po shpenzojme miliona dollare per
shkaterrimin e municioneve te vjetra, qe aksidente si Gerdeci mos te ndodhin me.
Ne Shqiperi kemi rreth 70 vullnetare te korpusit te paqes, te shperndare
ne te gjithe vendin. Shumica jane te rinj idealiste amerikane, ndonese nje
eshte nje grua 70 vjeçare qe punon ne Shkoder. Po ashtu, kemi mijera
amerikane qe vijne ne Shqiperi dhe mijera shqiptare qe vijne ne Amerike per
te jetuar.
Ne sot po mbeshtesim per shembull Prokuroren e Pergjithshme dhe
perpjekjet e saj per te hetuar ne menyre te pavarur rrethanat per incidentet e 21
janarit. Qe ky hetim te jete i besueshem, shtrirja e tij duhet te jete e
gjithanshme dhe siç e dini, ne e kemi shprehur qarte mbeshtetjen tone per te.
Kur e shoh gjithe kete game aktivitetesh u them te tjereve: me thoni, a nuk
jane Shtetet e Bashkuara ne anen e demokracise ne Shqiperi?
Zeri i Amerikes: Le te qendrojme ketu, ne rolin e Shteteve te Bashkuara.
Ka zera, per shkak te angazhimit tuaj, ka nje perceptim, qe ju mbeshtesni
qeverine demokratike te kryeminsitrit Sali Berisha. Cili eshte reagimi
juaj?
Ambasador Arvizu: Kur fola me Prokuroren e Pergjithshme dhe shkembyem
mendimet per situaten dhe ajo me propozoi te bashkepunonim dhe siç e dini ne
kemi sot jo vetem FBI-ne, qe po ndihmon ne anen kriminalistike, por po
ndihmojme edhe me prokurore per hetimet. Per mua kjo tregon se ne nuk mbajme
ane. Ne nuk mbajme as anen e qeverise dhe as te opozites.
Po perpiqemi te bejme ate qe eshte me e mira per Shqiperine. Po japim
ndihmese per institucionet e pavarura, siç eshte zyra e Prokurores se
Pergjithshme. Ne po shpenzojme fonde te qeverise amerikane per te ndihmuar me
hetimet, pasi per mua, hetimet jane jetike per te sqaruar shume çeshtje dhe
shqetesime. Ne nuk po mbajme ane.
Zeri i Amerikes: Ju thate qe Shqiperia nuk eshte nje shtet i deshtuar,
por ajo mund te konsiderohet se eshte ne mes te nje krize politike. Ngjarjet
e fundit kane nxjerre ne pah perplasjen e institucioneve. Zyra e
Kryeministrit ka kritikuar zyren e Presidentit, te Prokurores se Pergjithshme, te
sherbimeve te zbulimit. A jeni i shqetesuar nga kjo mungese komunikimi, nga
kjo mungese bashkepunimi mes institucioneve te pavarura?
Ambasador Arvizu: Po, jam shume i shqetesuar, pasi ne çdo demokraci, qe
ajo te funksionoje dhe te jete e efektshme, duhet te ekzistoje sistemi i
kontrollit dhe balances. Ky eshte thelbi i sistemit ne Amerike dhe i shume
demokracive ne Evrope, i Bashkimit Evropian, pjese e se ciles deshiron te
behet Shqiperia. Shqiperia eshte vend i Natos dhe sistemi politik ne
Shqiperi duhet te funksionoje dhe veproje ne perputhje me kete status. Nje tregues
kryesor eshte roli i institucioneve te pavarura. Por, dua te theksoj po
ashtu se u takon njerezve qe jane ne krye te ketyre institucioneve, si
Prokurorja e Pergjithshme, Drejtori i ShISh-it, apo edhe zyra e Presidentit, u
takon ketyre qe t’i realizojne funksionet e ketyre zyrave ne nje menyre te
tille, qe te zgjidhin shqetesimet shteterore, pra duhet te kete integritet
ne kryerjen e funksioneve te ketyre institucioneve.
Disa here ato mund te jene ne konflikt me qeverine, disa here me
opoziten. Kjo eshte normale. Ne çdo sistem politik ka terheqje dhe leshime. Ne jemi
te palekundur ne mbeshtetjen tone per keto institucione. Une e kam bere
kete shume te qarte ne takimet e mia me kryeministrin Sali Berisha. Ai e ka
te qarte dhe e kupton shume mire qendrimin tim dhe te qeverise amerikane ne
kete drejtim.
Zeri i Amerikes: Cili eshte mendimi juaj per komisionin qe u krijua se
fundi nga parlamenti per te hetuar ngjarjet, dhunen e 21 janarit?
Ambasador Arvizu: Ne çdo demokraci nje parlament i efektshem, eshte nje
nga shtyllat e shtetit. Ne Shtetet e Bashkuara ka shume sisteme, shume
mekanizma permes se cilave Kongresi mund te kryeje hetime. Per fat te keq ky
komision parlamentar mbizoterohet nga demokratet, pasi socialistet e kane
bojkotuar. Komisionet kane nje rol ne demokraci. Por persa i takon qendrimit
tone, hetimet e verteta, ato per te cilat ne po ndihmojme, jane ato qe po
kryhen nga Prokurorja e Pergjithshme. Ajo gezon mbeshtetjen tone te plote
dhe ne jemi te angazhuar te punojme me te. Vura re se para disa ditesh, asaj
iu kerkua te dilte para komisionit parlamentar. Ajo doli, po nuk pranoi t’u
pergjigjej pyetjeve. Une e mireprita faktin qe ajo doli para komisionit.
Kjo tregon se ajo respekton te drejten e parlamentit si institucion, qe ta
therrase ate si nje zyrtare shteti. Po ashtu, ajo perdori edhe te drejten
e saj per te mos iu pergjigjur pyetjeve, pasi ne fakt ajo vete eshte duke
kryer hetime. Per mua ky eshte nje tregues i nje demokracie ne veprim.
Zeri i Amerikes: Ne Shqiperi shumica permend shpesh fjalen grusht shteti
per 21 janarin. Cili eshte mendimi juaj? A mund te flitet per grusht shteti
ne Shqiperi?
Ambasador Arvizu: Kjo eshte nje akuze shume serioze dhe duhet te
mbeshtetet me fakte. Ne se ka te dhena, atehere qeveria duhet ta paraqese kete
rast. Eshte nje akuze shume serioze.
Zeri i Amerikes: Ka zera, se opozita nuk do te marre pjese ne zgjedhjet
lokale te majit. Si do te ndikoje kjo per klimen politike ne Shqiperi?
Ambasador Arvizu: Ka ende kohe deri me 8 maj. Mendoj se do te ishte
jashtezakonisht per te ardhur keq, ne se zgjedhjet nuk do te zhvilloheshin. Dhe
do te ishte po aq keq nese opozita, ose ndonje parti tjeter, do te
vendoste te mos merrte pjese.
Demokracite funksionojne vetem kur ka zgjedhje te besueshme. Kjo eshte
menyra si ndryshohen perfaqesuesit e zgjedhur, si ndryshohen qeverite. Ato
nuk ndryshohen me protesta ne rruge, apo me demonstrata. Ato ndryshohen
permes procesit elektoral. Dhe ne Shqiperi ky sistem ekziston. Me sa di une, nga
dhjete qarqet e medha ne Shqiperi, socialistet kontrollojne nente prej
tyre, perfshire Tiranen. Perjashtim ben vetem Shkodra ne veri. Socialistet
kane nje barre te rende per te mbrojtur keto vende. Jam i sigurt se anetaret
e Partise Socialiste, qe jane te zgjedhur per keto vende, ndoshta e shohin
ne interesin e tyre te bejne fushate dhe te rizgjidhen. Nuk ka shume kohe.
Uroj qe partite nuk do t’i mbyllin rruget per zhvillimin e zgjedhjeve.
Ne Tirane shkoi para rreth dy javesh nje mision vleresues i ODIHR-it, dhe
sipas tyre, mekanizmat per zhvillimin e zgjedhjeve ekzistojne. Tani
ndoshta eshte teper vone per t’i bere ndryshime sistemit zgjedhor per me 8 maj.
Te gjitha partite kane shkelur disa afate, siç eshte ajo e regjistrimit te
kandidateve. Nuk eshte mire, por ka ende kohe, ndonese jo shume.
Zeri i Amerikes: Ju keni bere thirrje per dialog. Mendoni se ende ka
hapesire per bisedime? Çfare mund t’i bashkoje ata tani. Sepse pozicionet e
tyre jane shume larg...
Ambasador Arvizu: Une shkova ne Shqiperi me 2 dhjetor dhe arrita ne nje
kohe kur opozita nuk merrte pjese ne parlament. Pra ne ate kohe, hendeku
ishte mjaft i madh, por kur e shikoj sot, ai eshte shume me i madh dhe
gjendja eshte me e tensionuar. Nuk ka arsye per ta fshehur, kjo gjendje eshte
mjaft serioze. Une kam komentuar publikisht per te shpjeguar se si une e
kuptoj kompromisin. Por mendoj se duhet nje perpjekje me e madhe, qe njerezit te
dalin nga vetvetja dhe te degjojne.
Deshiroj t’ju tregoj nje histori shume te shkurter. Me 29 janar, nje dite
pas demonstrates, ne mengjes heret po shkoja ne ambasade dhe i thashe
shoferit nese mund te kalonim me makine neper bulevard. Isha vetem me shoferin
dhe me disa shqiptare te tjeter qe rrine gjithmone me mua per sigurine time
personale. Dolem nga makina dhe filluam te ecim. Bulevardi ishte thuajse
i zbrazet. Pashe nje karafil te kuq qe kishte mbetur aty nga nje dite me
pare. E mora dhe vendosa ta mbaj. Kur po perkulesha per ta marre, aty po
vinin tre shqiptare te moshuar. Megjithese nuk flas shqip, e kuptova ate qe me
tha nje grua mes tyre. “Mos jeni ambasadori amerikan”? pyeti ajo. “Po”,
iu pergjigja. Ajo kapi doren time dhe nisi te qaje. Ishte shume e
trishtuar. Pastaj me tha disa fjale qe mi perktheu ndihmesi im shqiptar. Deri tani
nuk ia kam treguar kete histori askujt tjeter, as njerezve ne zyren time.
Me pak fjale ajo tha: “Ju duhet te na ndihmoni”. E perfytyroni dot sa te
fuqishme ishin ato fjale qe shqiptoheshin nga nje grua e moshuar shqiptare?
Ajo tha edhe disa gjera te tjera, kishte mendimet e saja politike, por kjo
ishte mes asaj dhe meje, askush tjeter nuk ka perse ta dije. “Te
falenderoj qe ma the kete”, iu pergjigja une. I thashe se “premtimi im per ty eshte
se çdo dite qe do te jem ne Shqiperi, do te punoj per te forcuar miqesine
mes dy vendeve tona dhe popujve tane. Une nuk jam veçse nje ambasador
amerikan, por do te punoj qe Shqiperia te behet nje vend me i mire per
qytetaret e saj. Prandaj, kam vendosur qe kur te kthehem ne Shqiperi, te udhetoj me
shume neper vend. Natyrisht kjo ka qene gjithnje ne planet e mija, por
une dua te udhetoj per te degjuar me shume ate qe mendojne qytetaret.
Rekomandimi im i sinqerte, si per qeverine, per partine ne fuqi, ashtu
edhe per opoziten eshte ky: Nuk ka gje te keqe te bejme demonstrata, sa kohe
qe ato jane paqesore. Por ne vend qe te bejme demonstrata te premteve,
mendoj se te dy palet mund te organizojne diten kombetare te degjimit te
opinioneve. Pra, le te mos kemi konferenca shtypi nga Kryeministri, as intervista
dy oreshe nga Edi Rama ne News 24, as deklarata nga zoti Patozi, kryetari
i grupit parlamentar te Partise Demokratike dhe as reagime nga Spartak
Ngjela. Me fjale te tjera, le te mos kemi komente per shtypin. Por le te
shkojne ata ne terren, jo ne bazen e tyre zgjedhore, por diku tjeter dhe te
degjojne ate qe mendojne njerezit. Mendoj se ia vlen te provohet.
Zeri i Amerikes: Ne kete situate mjaft te tensionuar çfare mund te behet
tjeter veç thirrjeve per te ulur retoriken mes dy udheheqesve?
Ambasador Arvizu: Mendoj se kjo eshte nje pyetje qe vete udheheqesit
duhet t’i pergjigjen nga brenda vetes se tyre Ju patjeter qe e dini pikepamjen
time dhe te Shteteve te Bashkuara, te cilen ne e kemi shprehur qarte.
Besoj se edhe pozicioni i Bashkimit Evropian dhe secilit vend te tij te veçante
ka qene shume i qarte, po ashtu edhe i OSBE-se dhe i miqve te Shqiperise
ne bote. Ne mund te flasim pa fund, deri sa te na ngjiret zeri dhe te themi
te drejten, zeri na eshte ngjirur. Por eshte e nevojshme qe te dale diçka
nga brenda, duhet nje anagazhim i njerezve si Sali Berisha, si Edi Rama
dhe mbeshtetesve te tyre, pra duhet vullnetin e tyre per te gjetur
rrugedaljen. Por kjo duhet te vije prej tyre.
Zeri i Amerikes: A do te thote kjo se komuniteti nderkombetar, duke
perfshire Shtetet e Bashkuara, nuk do te e ndermjetesojne dhe t’i ndihmojne ata
per te zgjidhur problemin?
Ambasador Arvizu: Shqiptaret duhet t’i zgjidhin vete problemet e tyre. Ne
mbeshtesim pa lekundje institucionet e tyre.
Zeri i Amerikes: Por a do te dergoni ju ndermjetesues atje?
Ambasador Arvizu: Ne i kemi provuar te gjitha per te lehtesuar dialogun.
Nuk e di nese mund te jemi me te qarte se kaq. Nuk e kuptoj se perse
zgjedhjet vendore te majit te mos jene nje fare referendumi kombetar. Kemi dy
kampe kundershtare te kunderta me pikepamje mjaft te kunderta. Lajmi i mire
eshte se ndryshe nga vendet e tjera te botes, ketu nuk kemi te bejme me dy
ideologji te kunderta lidhur me drejtimin e ardhshem te vendit. Asnje njeri
serioz ne Shqiperi nuk eshte per ndonje drejtim tjeter veçse per
integrimin e plote te Shqiperise ne Bashkimin Evropian dhe ne Perendim, per
vazhdimin e lidhjeve te ngushta me Shtetet e Bashkuara. Pra, nuk ekzistojne ndarje
serioze sektare ne Shqiperi. Kemi te bejme thjesht me politika personale.
Zeri i Amerikes: Vertet qe atje nuk ka ideologji te kunderta por ka
interesa te kunderta ekonomike dhe prandaj lufta eshte kaq e ashper...
Ambasador Arvizu: Absolutisht e vertete, por kjo eshte pjese e
demokracive te hapura. Shperblime politike ka edhe ketu ne Shtetet e Bashkuara,
prandaj edhe ketu ka nje hendek te gjere mes partive.
Zeri i Amerikes: E kam fjalen me teper per korrupsionin, per
shperblimet e pamerituara qe marrin njerezit kur vijne ne pushtet...
Ambasador Arvizu: Jam i kenaqur qe e ngritet kete çeshtje sepse deshiroj
ta bej teper te qarte mendimin tim. Korrupsioni eshte nje problem teper,
teper serioz ne Shqiperi. Ai ka nje efekt gerryes mbi shoqerine dhe mbi
rritjen ekonomike. Shqetesimi im me i madh eshte tek rinia ne Shqiperi. Une nuk
kam shume kohe ne Shqiperi, por nga disa biseda qe kam patur me te rinjte
jam dekurajuar sepse ndjej nje fare cinizmi ne rritje mes tyre, ne kuptimin
qe njerezit e kuptojne korrupsionin si menyre jetese ne Shqiperi. Kjo
eshte shume e rrezikshme. Te gjithe shqiptaret, pavaresisht nese jane ne
qeveri apo ne opozite, duhet ta marrin kete shume seriozisht.
Edhe diçka tjeter qe desha te permend: korrupsioni eshte nje problem i
shqiptareve dhe jo “i qeverise shqiptare”. Eshte nje problem i perhapur ne
shoqerine shqiptare. Megjithate, çdo qeveri ne fuqi, qofte Partia
Demokratike apo socialistet, pra çdo administrate, ka nje detyrim per te masa kunder
korrupsionit. Shqetesimi im eshte asnjera pale nuk po ben sa duhet.
Qeveria duhet te beje me shume. Ajo duhet ta beje te qarte pa medyshje se kjo do
te jete nje lufte e gjate por se ajo eshte angazhuar te marre masa per ta
çrrenjosur korrupsionin.
Nga ana e saj edhe opozita duhet te jape mbeshtetjen e saj per keto
perpjekje duke marre pjese ne forume parlamentare dhe diskutime te tjera. Nese
deshiron te bojkotosh thjesht per qellime politike, ky eshte vendim i tyre,
por kur merr nje vendim per te bojkotuar dhe nuk merr pjese ne jeten aktive
politike te vendit, kjo ka pasoja te menjehershme mbi aftesine e organeve
shteterore per te luftuar korrupsionin. Te dyja palet flasin per
korrupsionin, por ato duhet te bejne me shume per ta luftuar ate.
Zeri i Amerikes: A mendoni se Shqiperia ka arritur nje pike ne te cilen
lufta e ashper mes paleve po demton qeverisjen e vendit dhe ku zgjedhjet e
parakohshme mund te shihen si menyre per te dale nga kjo gjendje, qe
qeveria te marre nje mandat te ri?
Ambasador Arvizu: Çdo demokraci funksionale ka mekanizma kushtetuese per
ndryshimet ne qeverisje. Kjo eshte menyra e vetme me te cilat mund te
lulezojne demokracite. Sot ne Shqiperi, ekziston nje sistem dhe sistemi
parashikon zgjedhje vendore ne muajin maj si dhe zgjedhje parlamentare ne vitin
2013. Mjedisi eshte shume i veshtire, per shkak te mosmarreveshjeve nga
zgjedhjet e meparshme. Partite eshte e nevojshme te gjejne nje menyre per te
punuar brenda sistemit.
Kam pare disa propozime qe kerkojne zgjedhje te reja, qeveri te
perkohshme, doreheqjen e kryeministrit, vezhgues te OKB-se. Me vjen keq, por
Shqiperia nuk eshte protektorat i Kombeve te Bashkuara. Dhe ketu kthehem tek ajo
qe thashe ne fillim se Shqiperia nuk eshte nje shtet i deshtuar. Ajo eshte
nje demokraci funksionale, por qe ka disa probleme dhe te meta persa i
perket zbatimit te ligjit. Une flas ne emer te Shteteve te Bashkuara, por besoj
edhe komuniteti nderkombetar do te jape mbeshtetje te plote per te
garantuar se zgjedhjet e tjera, ato ne maj te ketij viti dhe zgjedhjet
parlamentare ne vitin 2013, do te jene me te mira se ato te zhvilluara ne qershor
2009. Keshtu duhet te funksionojne gjerat.
LAJM
Arvizu: Qeveritë ndryshohen me zgjedhje jo protesta
Ambasadori i Shteteve të Bashkuara në Shqipëri, Aleksandër Arvizu, thotë
në një intervistë për Zërin e Amerikës se përfaqësuesit e zgjedhur dhe
qeveritë nuk ndryshohen me protesta në rrugë, por përmes procesit elektoral.
Zëri i Amerikës: Ju keni ardhur ditët e fundit nga Shqipëria, ku jeni
përfshirë intensivisht në procesin për të qetësuar gjendjen. Cili është
vlerësimi juaj për Shqipërinë?
Ambasador Arvizu: Ka rreth një javë që jam këtu në Ushington. U ndjeva i
lehtësuar kur dëgjova se demonstratat sot në Tiranë, Korçë, Vlorë e Lezhë
përfunduan në paqe. Ky është një zhvillim pozitiv. Do të uroja të kishim
mundësi të thonim të njejtën gjë edhe për atë që ndodhi më 21 janar. Pa dyshim
që situata mund të ishte më e mirë. Dua të ndalem në dy çështje si fillim.
Dhe faleminderit që më jepni këtë mundësi.
Së pari, kam dëgjuar jo pa shqetësim, argumentet e disave se Shqipëria nuk
është gati për demokraci, ose se institucionet demokratike nuk ekzistojnë.
Nuk jam aspak dakord me këtë. Fakti është se ka institucione demokratike.
Atyre u duhet dhënë hapësirë që të punojnë. Ne kemi qënë shumë të angazhuar
e të përfshirë në këtë drejtim, në mënyrë që të krijojmë një hapësirë më
të madhe politike. Shikoni shtypin në Shqipëri, që mund të shërbejë si një
matës i mirë i faktit që demokracia po funksionon. Tri prej katër gazetave
ditore me qarkullimin më të madh, "Gazeta Shqiptare", "Shekulli" dhe
"Shqip", janë pro opozitës, ose anojnë nga opozita. Në televizion, stacioni më i
madh privat, më popullori, Top Channel, anon nga opozita. Nuk po them se
kjo garanton që demokracia po funksion me të gjithë cilindrat, por për mua,
ky është një tregues që fara është atje, që elementët janë atje. Dua të
theksoj që Shqipëria nuk është një shtet i dështuar, është një demokraci
funksionuese, që po gjen rrugën e saj dhe që ka nevojë për kohë.
Çështja e dytë që dua të shtroj ka të bëjë me rolin e Shteteve të
Bashkuara. Çfarë roli kanë Shtetet e Bashkuara në Shqipëri?
Kam dëgjuar që thonë se Shtetet e Bashkuara duhet të zgjedhin mes
stabilitetit dhe demokracisë. Dua të ndalem shkurtimisht tek kjo, se e di që nuk
kemi shumë kohë. Kur mendoj ato që po bëjmë ne në Shqipëri, vetëm për këtë
vit fiskal ne do të shpenzojmë 20 milionë dollarë për programe të ndryshme
që synojnë të nxisin respektin për institucionet, shtetin ligjor, luftën
kundër korrupsionit, trajnimin e prokurorëve dhe gjykatësve.
Ne po ndihmojmë në përmirësimin e qeverisjes në administratat lokale, po
ndihmojmë për biznesin e vogël, po shpenzojmë miliona dollarë për
shkatërrimin e municioneve të vjetra, që aksidente si Gërdeci mos të ndodhin më.
Në Shqipëri kemi rreth 70 vullnetarë të korpusit të paqes, të shpërndarë
në të gjithë vendin. Shumica janë të rinj idealistë amerikanë, ndonëse një
është një grua 70 vjeçare që punon në Shkodër. Po ashtu, kemi mijëra
amerikanë që vijnë në Shqipëri dhe mijëra shqiptarë që vijnë në Amerikë për të
jetuar.
Ne sot po mbështesim për shembull Prokuroren e Përgjithshme dhe përpjekjet
e saj për të hetuar në mënyrë të pavarur rrethanat për incidentet e 21
janarit. Që ky hetim të jetë i besueshëm, shtrirja e tij duhet të jetë e
gjithanshme dhe siç e dini, ne e kemi shprehur qartë mbështetjen tonë për të.
Kur e shoh gjithë këtë gamë aktivitetesh u them të tjerëve: më thoni, a nuk
janë Shtetet e Bashkuara në anën e demokracisë në Shqipëri?
Zëri i Amerikës: Le të qëndrojmë këtu, në rolin e Shteteve të Bashkuara.
Ka zëra, për shkak të angazhimit tuaj, ka një perceptim, që ju mbështesni
qeverinë demokratike të kryeminsitrit Sali Berisha. Cili është reagimi juaj?
Ambasador Arvizu: Kur fola me Prokuroren e Përgjithshme dhe shkëmbyem
mendimet për situatën dhe ajo më propozoi të bashkëpunonim dhe siç e dini ne
kemi sot jo vetëm FBI-në, që po ndihmon në anën kriminalistike, por po
ndihmojmë edhe me prokurorë për hetimet. Për mua kjo tregon se ne nuk mbajmë
anë. Ne nuk mbajmë as anën e qeverisë dhe as të opozitës.
Po përpiqemi të bëjmë atë që është më e mira për Shqipërinë. Po japim
ndihmesë për institucionet e pavarura, siç është zyra e Prokurores së
Përgjithshme. Ne po shpenzojmë fonde të qeverisë amerikane për të ndihmuar me
hetimet, pasi për mua, hetimet janë jetike për të sqaruar shumë çështje dhe
shqetësime. Ne nuk po mbajmë anë.
Zëri i Amerikës: Ju thatë që Shqipëria nuk është një shtet i dështuar, por
ajo mund të konsiderohet se është në mes të një krize politike. Ngjarjet e
fundit kanë nxjerrë në pah përplasjen e institucioneve. Zyra e
Kryeministrit ka kritikuar zyrën e Presidentit, të Prokurores së Përgjithshme, të
shërbimeve të zbulimit. A jeni i shqetësuar nga kjo mungesë komunikimi, nga
kjo mungesë bashkëpunimi mes institucioneve të pavarura?
Ambasador Arvizu: Po, jam shumë i shqetësuar, pasi në çdo demokraci, që
ajo të funksionojë dhe të jetë e efektshme, duhet të ekzistojë sistemi i
kontrollit dhe balancës. Ky është thelbi i sistemit në Amerikë dhe i shumë
demokracive në Evropë, i Bashkimit Evropian, pjesë e së cilës dëshiron të
bëhet Shqipëria. Shqipëria është vend i Natos dhe sistemi politik në Shqipëri
duhet të funksionojë dhe veprojë në përputhje me këtë status. Një tregues
kryesor është roli i institucioneve të pavarura. Por, dua të theksoj po
ashtu se u takon njerëzve që janë në krye të këtyre institucioneve, si
Prokurorja e Përgjithshme, Drejtori i ShISh-it, apo edhe zyra e Presidentit, u
takon këtyre që t’i realizojnë funksionet e këtyre zyrave në një mënyrë të
tillë, që të zgjidhin shqetësimet shtetërore, pra duhet të ketë integritet në
kryerjen e funksioneve të këtyre institucioneve.
Disa here ato mund të jenë në konflikt me qeverinë, disa here me opozitën.
Kjo është normale. Në çdo sistem politik ka tërheqje dhe lëshime. Ne jemi
të palëkundur në mbështetjen tonë për këto institucione. Unë e kam bërë
këtë shumë të qartë në takimet e mia me kryeministrin Sali Berisha. Ai e ka të
qartë dhe e kupton shumë mirë qëndrimin tim dhe të qeverisë amerikane në
këtë drejtim.
Zëri i Amerikës: Cili është mendimi juaj për komisionin që u krijua së
fundi nga parlamenti për të hetuar ngjarjet, dhunën e 21 janarit?
Ambasador Arvizu: Në çdo demokraci një parlament i efektshëm, është një
nga shtyllat e shtetit. Në Shtetet e Bashkuara ka shumë sisteme, shumë
mekanizma përmes së cilave Kongresi mund të kryejë hetime. Për fat të keq ky
komision parlamentar mbizotërohet nga demokratët, pasi socialistët e kanë
bojkotuar. Komisionet kanë një rol në demokraci. Por përsa i takon qëndrimit
tonë, hetimet e vërteta, ato për të cilat ne po ndihmojmë, janë ato që po
kryhen nga Prokurorja e Përgjithshme. Ajo gëzon mbështetjen tonë të plotë dhe
ne jemi të angazhuar të punojmë me të. Vura re se para disa ditësh, asaj iu
kërkua të dilte para komisionit parlamentar. Ajo doli, po nuk pranoi t’u
përgjigjej pyetjeve. Unë e mirëprita faktin që ajo doli para komisionit. Kjo
tregon se ajo respekton të drejtën e parlamentit si institucion, që ta
thërrasë atë si një zyrtare shteti. Po ashtu, ajo përdori edhe të drejtën e
saj për të mos iu përgjigjur pyetjeve, pasi në fakt ajo vetë është duke
kryer hetime. Për mua ky është një tregues i një demokracie në veprim.
Zëri i Amerikës: Në Shqipëri shumica përmend shpesh fjalën grusht shteti
për 21 janarin. Cili është mendimi juaj? A mund të flitet për grusht shteti
në Shqipëri?
Ambasador Arvizu: Kjo është një akuzë shumë serioze dhe duhet të
mbështetet me fakte. Në se ka të dhëna, atëhere qeveria duhet ta paraqesë këtë rast.
Është një akuzë shumë serioze.
Zëri i Amerikës: Ka zëra, se opozita nuk do të marrë pjesë në zgjedhjet
lokale të majit. Si do të ndikojë kjo për klimën politike në Shqipëri?
Ambasador Arvizu: Ka ende kohë deri më 8 maj. Mendoj se do të ishte
jashtëzakonisht për të ardhur keq, në se zgjedhjet nuk do të zhvilloheshin. Dhe
do të ishte po aq keq nëse opozita, ose ndonjë parti tjetër, do të vendoste
të mos merrte pjesë.
Demokracitë funksionojnë vetëm kur ka zgjedhje të besueshme. Kjo është
mënyra si ndryshohen përfaqësuesit e zgjedhur, si ndryshohen qeveritë. Ato nuk
ndryshohen me protesta në rrugë, apo me demonstrata. Ato ndryshohen përmes
procesit elektoral. Dhe në Shqipëri ky sistem ekziston. Me sa di unë, nga
dhjetë qarqet e mëdha në Shqipëri, socialistët kontrollojnë nëntë prej
tyre, përfshirë Tiranën. Përjashtim bën vetëm Shkodra në veri. Socialistët
kanë një barrë të rëndë për të mbrojtur këto vende. Jam i sigurt se anëtarët e
Partisë Socialiste, që janë të zgjedhur për këto vende, ndoshta e shohin
në interesin e tyre të bëjnë fushatë dhe të rizgjidhen. Nuk ka shumë kohë.
Uroj që partitë nuk do t’i mbyllin rrugët për zhvillimin e zgjedhjeve.
Në Tiranë shkoi para rreth dy javësh një mision vlerësues i ODIHR-it, dhe
sipas tyre, mekanizmat për zhvillimin e zgjedhjeve ekzistojnë. Tani
ndoshta është tepër vonë për t’i bërë ndryshime sistemit zgjedhor për më 8 maj.
Të gjitha partitë kanë shkelur disa afate, siç është ajo e regjistrimit të
kandidatëve. Nuk është mirë, por ka ende kohë, ndonëse jo shumë.
Zëri i Amerikës: Ju keni bërë thirrje për dialog. Mendoni se ende ka
hapësirë për bisedime? Çfarë mund t’i bashkojë ata tani. Sepse pozicionet e
tyre janë shumë larg...
Ambasador Arvizu: Unë shkova në Shqipëri më 2 dhjetor dhe arrita në një
kohë kur opozita nuk merrte pjesë në parlament. Pra në atë kohë, hendeku
ishte mjaft i madh, por kur e shikoj sot, ai është shumë më i madh dhe gjendja
është më e tensionuar. Nuk ka arsye për ta fshehur, kjo gjendje është
mjaft serioze. Unë kam komentuar publikisht për të shpjeguar se si unë e kuptoj
kompromisin. Por mendoj se duhet një përpjekje më e madhe, që njerëzit të
dalin nga vetvetja dhe të dëgjojnë.
Dëshiroj t’ju tregoj një histori shumë të shkurtër. Më 29 janar, një ditë
pas demonstratës, në mëngjes herët po shkoja në ambasadë dhe i thashë
shoferit nëse mund të kalonim me makinë nëpër bulevard. Isha vetëm me shoferin
dhe me disa shqiptarë të tjetër që rrinë gjithmonë me mua për sigurinë time
personale. Dolëm nga makina dhe filluam të ecim. Bulevardi ishte thuajse i
zbrazët. Pashë një karafil të kuq që kishte mbetur aty nga një ditë më
parë. E mora dhe vendosa ta mbaj. Kur po përkulesha për ta marrë, aty po vinin
tre shqiptarë të moshuar. Megjithëse nuk flas shqip, e kuptova atë që më
tha një grua mes tyre. “Mos jeni ambasadori amerikan”? pyeti ajo. “Po”, iu
përgjigja. Ajo kapi dorën time dhe nisi të qajë. Ishte shumë e trishtuar.
Pastaj më tha disa fjalë që mi përktheu ndihmësi im shqiptar. Deri tani
nuk ia kam treguar këtë histori askujt tjetër, as njerëzve në zyrën time. Me
pak fjalë ajo tha: “Ju duhet të na ndihmoni”. E përfytyroni dot sa të
fuqishme ishin ato fjalë që shqiptoheshin nga një grua e moshuar shqiptare?
Ajo tha edhe disa gjëra të tjera, kishte mendimet e saja politike, por kjo
ishte mes asaj dhe meje, askush tjetër nuk ka përse ta dijë. “Të falenderoj
që ma the këtë”, iu përgjigja unë. I thashë se “premtimi im për ty është se
çdo ditë që do të jem në Shqipëri, do të punoj për të forcuar miqësinë mes
dy vendeve tona dhe popujve tanë. Unë nuk jam veçse një ambasador
amerikan, por do të punoj që Shqipëria të bëhet një vend më i mirë për qytetarët e
saj. Prandaj, kam vendosur që kur të kthehem në Shqipëri, të udhëtoj më
shumë nëpër vend. Natyrisht kjo ka qenë gjithnjë në planet e mija, por unë
dua të udhëtoj për të dëgjuar më shumë atë që mendojnë qytetarët.
Rekomandimi im i sinqertë, si për qeverinë, për partinë në fuqi, ashtu
edhe për opozitën është ky: Nuk ka gjë të keqe të bëjmë demonstrata, sa kohë
që ato janë paqësore. Por në vend që të bëjmë demonstrata të premteve,
mendoj se të dy palët mund të organizojnë ditën kombëtare të dëgjimit të
opinioneve. Pra, le të mos kemi konferenca shtypi nga Kryeministri, as intervista
dy orëshe nga Edi Rama në News 24, as deklarata nga zoti Patozi, kryetari
i grupit parlamentar të Partisë Demokratike dhe as reagime nga Spartak
Ngjela. Me fjalë të tjera, le të mos kemi komente për shtypin. Por le të
shkojnë ata në terren, jo në bazën e tyre zgjedhore, por diku tjetër dhe të
dëgjojnë atë që mendojnë njerëzit. Mendoj se ia vlen të provohet.
Zëri i Amerikës: Në këtë situatë mjaft të tensionuar çfarë mund të bëhet
tjetër veç thirrjeve për të ulur retorikën mes dy udhëheqësve?
Ambasador Arvizu: Mendoj se kjo është një pyetje që vetë udhëheqësit duhet
t’i përgjigjen nga brenda vetes së tyre Ju patjetër që e dini pikëpamjen
time dhe të Shteteve të Bashkuara, të cilën ne e kemi shprehur qartë. Besoj
se edhe pozicioni i Bashkimit Evropian dhe secilit vend të tij të veçantë
ka qenë shumë i qartë, po ashtu edhe i OSBE-së dhe i miqve të Shqipërisë në
botë. Ne mund të flasim pa fund, deri sa të na ngjiret zëri dhe të themi
të drejtën, zëri na është ngjirur. Por është e nevojshme që të dale diçka
nga brenda, duhet një anagazhim i njerëzve si Sali Berisha, si Edi Rama dhe
mbështetësve të tyre, pra duhet vullnetin e tyre për të gjetur
rrugëdaljen. Por kjo duhet të vijë prej tyre.
Zëri i Amerikës: A do të thotë kjo se komuniteti ndërkombëtar, duke
përfshirë Shtetet e Bashkuara, nuk do të ë ndërmjetësojnë dhe t’i ndihmojnë ata
për të zgjidhur problemin?
Ambasador Arvizu: Shqiptarët duhet t’i zgjidhin vetë problemet e tyre. Ne
mbështesim pa lëkundje institucionet e tyre.
Zëri i Amerikës: Por a do të dërgoni ju ndërmjetësues atje?
Ambasador Arvizu: Ne i kemi provuar të gjitha për të lehtësuar dialogun.
Nuk e di nëse mund të jemi më të qartë se kaq. Nuk e kuptoj se përse
zgjedhjet vendore të majit të mos jenë një farë referendumi kombëtar. Kemi dy
kampe kundërshtare të kundërta me pikëpamje mjaft të kundërta. Lajmi i mirë
është se ndryshe nga vendet e tjera të botës, këtu nuk kemi të bëjmë me dy
ideologji të kundërta lidhur me drejtimin e ardhshëm të vendit. Asnjë njeri
serioz në Shqipëri nuk është për ndonjë drejtim tjetër veçse për integrimin
e plotë të Shqipërisë në Bashkimin Evropian dhe në Perëndim, për vazhdimin
e lidhjeve të ngushta me Shtetet e Bashkuara. Pra, nuk ekzistojnë ndarje
serioze sektare në Shqipëri. Kemi të bëjmë thjesht me politika personale.
Zëri i Amerikës: Vërtet që atje nuk ka ideologji të kundërta por ka
interesa të kundërta ekonomike dhe prandaj lufta është kaq e ashpër...
Ambasador Arvizu: Absolutisht e vërtetë, por kjo është pjesë e demokracive
të hapura. Shpërblime politike ka edhe këtu në Shtetet e Bashkuara,
prandaj edhe këtu ka një hendek të gjerë mes partive.
Zëri i Amerikës: E kam fjalën më tepër për korrupsionin, për shpërblimet
e pamerituara që marrin njerëzit kur vijnë në pushtet...
Ambasador Arvizu: Jam i kënaqur që e ngritët këtë çështje sepse dëshiroj
ta bëj tepër të qartë mendimin tim. Korrupsioni është një problem tepër,
tepër serioz në Shqipëri. Ai ka një efekt gërryes mbi shoqërinë dhe mbi
rritjen ekonomike. Shqetësimi im më i madh është tek rinia në Shqipëri. Unë nuk
kam shumë kohë në Shqipëri, por nga disa biseda që kam patur me të rinjtë
jam dekurajuar sepse ndjej një farë cinizmi në rritje mes tyre, në kuptimin
që njerëzit e kuptojnë korrupsionin si mënyrë jetese në Shqipëri. Kjo është
shumë e rrezikshme. Të gjithë shqiptarët, pavarësisht nëse janë në qeveri
apo në opozitë, duhet ta marrin këtë shumë seriozisht.
Edhe diçka tjetër që desha të përmend: korrupsioni është një problem i
shqiptarëve dhe jo “i qeverisë shqiptare”. Është një problem i përhapur në
shoqërinë shqiptare. Megjithatë, çdo qeveri në fuqi, qoftë Partia Demokratike
apo socialistët, pra çdo administratë, ka një detyrim për të masa kundër
korrupsionit. Shqetësimi im është asnjëra palë nuk po bën sa duhet. Qeveria
duhet të bëjë më shumë. Ajo duhet ta bëjë të qartë pa mëdyshje se kjo do
të jetë një luftë e gjatë por se ajo është angazhuar të marrë masa për ta
çrrënjosur korrupsionin.
Nga ana e saj edhe opozita duhet të japë mbështetjen e saj për këto
përpjekje duke marrë pjesë në forume parlamentare dhe diskutime të tjera. Nëse
dëshiron të bojkotosh thjesht për qëllime politike, ky është vendim i tyre,
por kur merr një vendim për të bojkotuar dhe nuk merr pjesë në jetën aktive
politike të vendit, kjo ka pasoja të menjëhershme mbi aftësinë e organeve
shtetërore për të luftuar korrupsionin. Të dyja palët flasin për
korrupsionin, por ato duhet të bëjnë më shumë për ta luftuar atë.
Zëri i Amerikës: A mendoni se Shqipëria ka arritur një pikë në të cilën
lufta e ashpër mes palëve po dëmton qeverisjen e vendit dhe ku zgjedhjet e
parakohshme mund të shihen si mënyrë për të dalë nga kjo gjendje, që qeveria
të marrë një mandat të ri?
Ambasador Arvizu: Çdo demokraci funksionale ka mekanizma kushtetuese për
ndryshimet në qeverisje. Kjo është mënyra e vetme me të cilat mund të
lulëzojnë demokracitë. Sot në Shqipëri, ekziston një sistem dhe sistemi
parashikon zgjedhje vendore në muajin maj si dhe zgjedhje parlamentare në vitin
2013. Mjedisi është shumë i vështirë, për shkak të mosmarrëveshjeve nga
zgjedhjet e mëparshme. Partitë është e nevojshme të gjejnë një mënyrë për të
punuar brenda sistemit.
Kam parë disa propozime që kërkojnë zgjedhje të reja, qeveri të
përkohshme, dorëheqjen e kryeministrit, vëzhgues të OKB-së. Më vjen keq, por
Shqipëria nuk është protektorat i Kombeve të Bashkuara. Dhe këtu kthehem tek ajo që
thashë në fillim se Shqipëria nuk është një shtet i dështuar. Ajo është
një demokraci funksionale, por që ka disa probleme dhe të meta përsa i përket
zbatimit të ligjit. Unë flas në emër të Shteteve të Bashkuara, por besoj
edhe komuniteti ndërkombëtar do të japë mbështetje të plotë për të
garantuar se zgjedhjet e tjera, ato në maj të këtij viti dhe zgjedhjet parlamentare
në vitin 2013, do të jenë më të mira se ato të zhvilluara në qershor 2009.
Kështu duhet të funksionojnë gjërat.
clip_image001.jpg
(image/jpeg, 341 B) - not displayed