Fati i Millosheviqit e pret edhe Kolonel Gadafin

 
 
Lufte  per Paqe  
Shkruan  Jurgen Vladi* 
Fati i  Millosheviqit me sa duket do t'a pres dhe Kolonel Gadafin  
Sot po shikojm nje shkallle te re  lufte  ne Afriken veriore. Pra, kemi  
zhvendosje te qendrave konflituale. Keto konflikte jane  konflikte qe kerkojn 
nje rishikim  te konceptit te shtetit dhe te  demokracise. Nuk kemi te bejme 
me luftera qe kane te bejne mbi bazen etnike  ose kulturore fetare .Thuhet 
qe ka qene  e parashikuar  ne baze te “Doctrines  Bush” per demokratizim te 
ketyre vendeve . 
Duke pare  se lufta  kunder terrorizmit  kerkonte mbeshtetje tek keto 
politika. Njekohsisht te gjithe keta politikan si  ai Mubarak, Ben Ali dhe Gadafi 
 gezonin mbeshtetjen e Europes dhe te SHBA. Keta udheheqes qendronin ne  
pushtet deri dje, pra me dekada  te zgjedhur ose te pazgjedhur si Gadafi. Pra, 
 kemi nje ndarje te ketyre  revulucioneve  qe perbejn me lehte zhvendosjen  
e pushtetit ne ane te revulocionarve siç  eshte rasti i Tunuzis dhe 
Egjiptit  dhe me ashper ne Libi. 
Pavaresisht, se shikohen si  luftrat civile  brenda shteit .  Lufta ne Libi 
 ka kaluar nga keto  kufi .Kemi futjen e aktorit te jashtem. Kjo, erdhi si 
pasoj e kerkeses se  Rebeleve te Libis  dhe Liges Arabe .  Rebelet e kerkuan 
ndihmen e Frances per vete influencen qe kane  franceset ne boten arabe 
.Ndersa Liga  Arabe kurr nuk ka pasur marredhenie te mira  me Libin apo ta 
themi me hapur  me  Gadfin . Mbasi Liga Arabe  nuk i ka dhene vendin qe i 
takonte  dhe respektin Gadafit dhe po ashtu Gadfi  nuk ka gjetur mbeshteje nga 
Liga Arabe. Gadafi, ka gjetur me shume mbeshtetje ne  Unionin Afrikan. Vete 
Gadafi eshte vetdeglaruar si "Mbreti i Afrikes"  dhe po ashtu jep pariqitjen ne 
veshje  nga  tribet Nigeriane  . 
Gadafi, u duke  si politikan i  ndryshimeve, ne politiken e jashtme ne  10 
vjeçarin e fundit. 
Gadafit, iu krijua besimi  se çdo  rrezik i pushtetit te tij mund ti vij 
nga jashte, dhe tani  ai beri transformimin . Keshtu qe  ndihej i sigurt ne 
trasformimin e pushteit ne duart e femijve te tij te  edukuar me kultur 
perndimore .Ai kurr nuk parshikonte  se nje dite do te ishte populli i  pakenaqur 
sidomos i lindjes se vendit qe do te çohej kundra  tij. 
Duke pare dy  revulocionet e vendeve fqinje  atij  nuk i beri  pershtypje 
se nje  dite  do t'i vinte  edhe atij revulucioni dhe Libis.  Degardimet se 
populli eshte me mua , dhe une kam mbeshtetje nga jashte dhe te  gjithe jane 
me mua  nuk u  vertetuan. 
Ne nje nder fjalimet qe ka  bere ne Kombet e Bashkuara ne Nee York , Gadafi 
ka hedhur pertoke “Librin per  OKB” dhe eshte larguar pas nje falimi teper 
arrogant dhe mosperfilles per kete  organizate.  Pikerisht, ne base te, te 
drejtave nderkombetare sidomos  ne çeshtjen  humane u be  miratimi i 
rezolutes per nderhyrje  ushtarake,.shikojeni sa i vlefeshem ishte pra ai Libri qe 
Gadafi e  hodhi poshte. 
Rezoluta u miratua pas kerkeses  se vete ambasadorit Libanez  ne Kombet e 
Bashkuara per mbrojtejen e popullit Libanez nga dhuna  ushtarake e Gadafit  
dhe njekosisht  kerkeses se Liges Arabe per nderhyrje. E gjithe marrreveshja 
per miratimin e  rezolutes  do te kalonte  vetem ne qofte se nuk do kishte “
Veto”.  Qe te sigurohej  qe nuk do te kishte  veto u eshte kerkuar  te dinin 
 opoinion e vendeve  perfaqsues ne  Keshillin e Sigurimit .Vendet dyshuese  
sidomos Russia dhe Kina  u  thyen pas ishin te kenaqur vetem ; a)- te mos 
nderhynte NATO, b)-  qe SHBA  nuk do te udhehiqte  operacionin, c)- Nuk do te 
kishte asnje ushtare te huaj ne token  Libise. 
Pra, kemi nje  zhvendojsje tjeter te Shteteve te Bashkuara ne rolin e dyte 
siç mund t'a  klasifikojm. Por, kjo eshte nje taktike shume positive  e 
politikes se re amerikane  . 
Sido  qe te shkoj lufta , SHBA, nuk do te percaktohet si humbese  dhe per 
fitore  do jete  percaktuese. 
Ndryshe, shikohet  çeshtja ne rolin e Evropes pasi keto po shikohen  te 
bashkuara vetem ne parime letrash  dhe  jo ne veprime . Pavarsishte, se  lufta 
behet ne kufijt e Evropes , ata kurr nuk kan arritur  te percaktojn nje 
politike te perpashket  ne situatta qe kan te bejn me ‘politiken e sigurimeve 
dhe  te nderhyrjeve ne nderprerjeve te  gjenocideve “ 
Ne pyetje  qe shtrohet ne fushen diplomatike, sote  eshte ajo qe  thuhet; “
-A mund te  importohet demokracia “ .Pergjigjen me sakte  do t'a japin  
forcat kundershtare te te parti te  Libise, Kolonel Moamer Gadafit. 
A do te jene ne gjendje  keta qe  te  bejn rrezimin  nga pushteti  te 
Gadafit ?  
A  do te preventin  lufte civile  midis forcave  pro dhe kundra?  Cili do 
te jete  fati  i Kolonel Gadafit dhe  cilet  gjykata do t'a gjykojne ate  me 
pas . 
Behet fajla per gjykata te vendit  qe nuk kan ligje per kete .Apo per 
gjykata nderkombetare  ku Gadafi i ploteson  te gjitha ato  kriteret te basuar ne 
ate qe quhet  "Drjetesia Universale - Universal Juridiction", per krimet 
seriose si ;a)-  krime ne lufte b)- krime kunder paqes-c) krime kunder 
njerzimit d)-  genocide  e) - torture .Me sa duket  diktatoret e kan perfundimin e 
hidhur  dhe kjo e Gadafit duket se po i "buzqesh" fati nga Haga . Fati i  
Millosheviqit me sa duket do t'a pres dhe Kolonel Gadafin. 
*  Autori eshte stundet i CCNY “International Affairs “ ne New York  
 
 
 
Slobodan Milosevic arrives at the UN War  Crimes Tribunal in The Hague, 
2000 _©_ (http://www.bbc.co.uk/history/about/copyright.shtml#ap)  
Luftë  për Paqe  
Shkruan  Jurgen Vladi* 
Fati i  Millosheviqit me sa duket do t'a pres dhe Kolonel Gadafin  
Sot po shikojm një shkalllë të re  luftë  në Afrikën veriore. Pra, kemi  
zhvendosje të qëndrave konflituale. Këto konflikte janë  konflikte që kërkojn 
një rishikim  të konceptit të shtetit dhe të  demokracisë. Nuk kemi të bejmë 
me luftëra që kanë të bëjnë mbi bazën etnike  ose kulturore fetare .Thuhet 
që ka qënë  e parashikuar  në bazë të “Doctrinës  Bush” për demokratizim të 
këtyre vendeve . 
Duke parë  se lufta  kundër terrorizmit  kërkonte mbështetje tek këto 
politika. Njëkohsisht të gjithë këta politikan si  ai Mubarak, Ben Ali dhe Gadafi 
 gezonin mbeshtëtjen e Europës dhe të SHBA. Këta udhëheqës qëndronin në  
pushtet deri dje, pra me dekada  të zgjedhur ose të pazgjedhur si Gadafi. Pra, 
 kemi një ndarje të këtyre  revulucioneve  që përbëjn më lehtë zhvendosjen  
e pushtetit në anë të revulocionarve siç  është rasti i Tunuzis dhe 
Egjiptit  dhe më ashpër në Libi. 
Pavarësisht, se shikohen si  luftrat civile  brenda shteit .  Lufta në Libi 
 ka kaluar nga këto  kufi .Kemi futjen e aktorit të jashtëm. Kjo, erdhi si 
pasoj e kërkesës së  Rebeleve të Libis  dhe Ligës Arabe .  Rebelet e kërkuan 
ndihmën e Francës për vetë influencën që kanë  francesët në botën arabe 
.Ndërsa Liga  Arabe kurr nuk ka pasur marrëdhënie të mira  me Libin apo ta 
themi më hapur  me  Gadfin . Mbasi Liga Arabe  nuk i ka dhënë vendin që i 
takonte  dhe respektin Gadafit dhe po ashtu Gadfi  nuk ka gjetur mbeshteje nga 
Liga Arabe. Gadafi, ka gjetur me shumë mbështetje në  Unionin Afrikan. Vetë 
Gadafi është vëtdeglaruar si "Mbreti i Afrikës"  dhe po ashtu jep pariqitjen në 
veshje  nga  tribet Nigeriane  . 
Gadafi, u duke  si politikan i  ndryshimeve, në politikën e jashtme në  10 
vjeçarin e fundit. 
Gadafit, iu krijua besimi  se çdo  rrezik i pushtetit të tij mund ti vij 
nga jashtë, dhe tani  ai bëri transformimin . Kështu që  ndihej i sigurt në 
trasformimin e pushteit në duart e fëmijve të tij të  edukuar me kultur 
perndimore .Ai kurr nuk parshikonte  se një ditë do të ishte populli i  pakënaqur 
sidomos i lindjes së vendit që do të çohej kundra  tij. 
Duke parë dy  revulocionet e vendeve fqinje  atij  nuk i bëri  përshtypje 
se një  ditë  do t'i vinte  edhe atij revulucioni dhe Libis.  Degardimet se 
populli është me mua , dhe unë kam mbështetje nga jashtë dhe të  gjithë janë 
me mua  nuk u  vertetuan. 
Në një ndër fjalimet që ka  bërë në Kombet e Bashkuara ne Neë York , Gadafi 
ka hedhur përtokë “Librin për  OKB” dhe është larguar pas një falimi tepër 
arrogant dhe mospërfillës për këtë  organizatë.  Pikërisht, në basë të, të 
drejtave ndërkombëtare sidomos  në çështjen  humane u bë  miratimi i 
rezolutës për ndërhyrje  ushtarake,.shikojeni sa i vlefëshëm ishte pra ai Libri që 
Gadafi e  hodhi poshtë. 
Rezoluta u miratua pas kërkesës  së vetë ambasadorit Libanez  në Kombet e 
Bashkuara për mbrojtejen e popullit Libanez nga dhuna  ushtarake e Gadafit  
dhe njëkosisht  kërkesës së Ligës Arabe për ndërhyrje. E gjithë marrrëveshja 
për miratimin e  rezolutës  do të kalonte  vetëm në qoftë se nuk do kishte “
Veto”.  Që të sigurohej  që nuk do të kishte  veto u është kërkuar  të dinin 
 opoinion e vendeve  përfaqsues në  Këshillin e Sigurimit .Vendet dyshuese  
sidomos Russia dhe Kina  u  thyen pas ishin të kënaqur vetëm ; a)- të mos 
ndërhynte NATO, b)-  që SHBA  nuk do të udhëhiqte  operacionin, c)- Nuk do të 
kishte asnjë ushtarë të huaj në tokën  Libisë. 
Pra, kemi një  zhvëndojsje tjetër të Shteteve të Bashkuara në rolin e dytë 
siç mund t'a  klasifikojm. Por, kjo është një taktikë shumë positive  e 
politikës së re amerikane  . 
Sido  që të shkoj lufta , SHBA, nuk do të përcaktohet si humbese  dhe për 
fitore  do jetë  përcaktuese. 
Ndryshe, shikohet  çështja në rolin e Evropës pasi këto po shikohen  të 
bashkuara vetëm në parime letrash  dhe  jo në veprime . Pavarsishtë, se  lufta 
bëhet në kufijt e Evropës , ata kurr nuk kan arritur  të përcaktojn një 
politikë të përpashkët  në situatta që kan të bëjn me ‘politikën e sigurimeve 
dhe  të ndërhyrjeve në ndërprerjeve të  gjenocideve “ 
Në pyetje  që shtrohet në fushën diplomatike, sotë  është ajo që  thuhet; “
-A mund te  importohet demokracia “ .Përgjigjen më saktë  do t'a japin  
forcat kundërshtare të të parti të  Libisë, Kolonel Moamer Gadafit. 
A do të jenë në gjendje  këta që  të  bëjn rrëzimin  nga pushteti  të 
Gadafit ?  
A  do te preventin  luftë civile  midis forcave  pro dhe kundra?  Cili do 
të jetë  fati  i Kolonel Gadafit dhe  cilet  gjykata do t'a gjykojnë atë  më 
pas . 
Bëhet fajla për gjykata të vendit  që nuk kan ligje për këtë .Apo për 
gjykata ndërkombëtare  ku Gadafi i plotëson  të gjitha ato  kriteret të basuar në 
atë që quhet  "Drjetësia Universale - Universal Juridiction", për krimet 
seriose si ;a)-  krime në luftë b)- krime kundër paqes-c) krime kundër 
njerzimit d)-  genocidë  e) - torturë .Me sa duket  diktatorët e kan përfundimin e 
hidhur  dhe kjo e Gadafit duket se po i "buzqesh" fati nga Haga . Fati i  
Millosheviqit me sa duket do t'a pres dhe Kolonel Gadafin. 
*  Autori është stundet i CCNY “International Affairs “ në New York