Re: [AlbClub] Nje ngjarje me Kadarene

                  *** AlbClub Discussion List ***

Znj. Bogdani,

duke ju siguruar per vleresimin tim te vecante, me lejoni te them se ne kete
fushe ku gjendemi personalisht parapelqej te bej analizen e vlerave dhe jo
gjykimin e vlerave.

Ne fakt sapo kam lene punen, ne perfundim te se ciles jam i detyruar te bej
vazhdimisht nje raport social per personat me te cilet merrem dhe
emocionalisht ndihem si nje pile e shkarkuar, sic thote nje poet grek e nuk
kam as piken e vullnetit te ulem e te shkruaj perseri. Per dreq nuk ka as
futboll.

Megjithate, duke qene se ju keni  thirrur ne ndihme edhe z. Kopliku, une po
leviz vendit, se nuk jam i pandjeshem ndaj debateve te lira.

Se bashku ju ndani mendimin se: Ne Shqiperine komuniste te drejten per te
botuar e kishin vetem njerez qe kalonin filtrin komuniste etj.

Me duhet te pranoj se kjo eshte shume e vertete. Por duhet te shtoni se ne
ate kohe, bashke me Kadarene botonin edhe disa mijra te tjere, botonte edhe
Sulejman Mato, botonte edhe Prec Zogaj, qe vdisnin shtate here ne dite per
Partine dhe ngjalleshin tete here, botonin edhe lloj lloj karagjozesh te
tjere, botonte edhe Ketho Spiri, Mico Rrumbullaku, Fatos Arapi,Xhevair
Spahiu e plot te tjere, krijimet e te cileve botoheshin ne frengjisht te les
lettres albanaises e qe ambasada shqiptare e Parisit i shprendante falas, po
si ndodhi qe askush nuk e cau b... per to?

Si ndodhi qe te njejtin akt natyror nuk e beri askush edhe per ata poete
disidente qe jetonin te arratisur jashte shtetit ame apo ne shtetin e dyte
te ardhshem ame?

Tjeter.  A e dini ju se sa shume paguan edhe sot e kesaj dite ministria e
kultures duke perkthyer ne frengjisht vepra te autorve bashkekohore? Sapo e
mesova emrin e njerit prej tyre,  por ajo paguan edhe per ata qe kane  qene
te persekutuar realisht gjate komunizmit, po si ndodh qe askush nga botuesit
e huaj nuk po e ben ende ate aktin e mesiperm ne France apo gjetiu? Dicka
degjova per At Zef Pllumin ne Amerike, ai natyrisht qe meriton ende me
shume, por jemi ne memuaristike e jo ne letersi..

Pra, duhet te kete edhe dicka tjeter vec asaj perkrahjes se regjimit qe
thoni ju e z. Kopliku. Keshtu them me mendjen time, se si ta shpjegojme
ndryshe qe Kadareja po boton me aq sukses ne bote edhe pasi ra sponsori i
tij i madh, regjimi komunist.

Po  ju si thoni?

Ketu po shtoj nje kujtim personal. Nja pesembedhjete vjet te shkuara, kam
patur privilegjin te shetis neper Paris duke patur si guide Isuf Vrionin, i
cili me dergoi te  vizitoj te gjitha vendet ku kishte kaluar rinine e tij.
Darkave, para ndonje gote birre dhe patateve te skuqura, qe ai i pelqente
shume, natyrisht binte fjala edhe te perkthimet e tij. Aty mesova nga goja
tij se Gjeneralin e Kadarese ai e ka marre dhe e ka perkthyer vete per
qejfin e tij, po u shtyre e pa u porositur nga askush. Me pershkroi me
imtesi dhomen ku ndodhej, gjendjen shpirterore dhe marken e makines
se shkrimi. Kete te fundit kam vendosur ta kerkoj kur te kem ndonjehere rast
te shkoj ne Shqiperi.

Keshtu ka filluar gjithcka. Keshtu nisi ajo histori qe do ta vendose
letersine shqiptare ne harten e botes, sic thote Peter Prifti.

Kur pa rende ende komunizmi Francois Nourissier, president i Akademise
Gonkurt, erdhi ne Shqiperi dhe ne nje takim te Lidhja e Shkrimtarve tha,
suksesi i Kadares eshte thjesht nje aventure e Vrionit me gjuhen frenge,
kete pak vete e kuptuan. Ne ate kohe edhe une mendoja pak si ju, pak a
shume, afersisht.


Ju shkruani me tej se ajo teza e desidences se Kadarese ju sjell zorret ne
fyt, gje qe eshte disi barazvlefshme me ate shprehjen time te mesiperme.
Keni te drejte, po ku e paska thene ai qerrta Kadare nje gje te tille? A nuk
eshte ai qe  ka theksuar me se njeqind here se midis disidences dhe
letersise ai zgjodhi letersine?

Dhe ju shume qartesisht shkruani: Kadareja ka qene shkrimtari me i
preferuar, me i miri shkrimtar shqiptar qe linte nja dhjete vende bosh e
pastaj vinin te tjeret. Vepra e tij me pelqente per temat e vecanta qe
trajtonte e mbi te gjitha per stilin e mrekullueshem ne ate letersi mediokre
te realizmit idiot socialist.

A nuk do te thote kjo se ai paska bere zgjedhjen me te mire? Faleminderit
per kete fraze te bukur, se une nuk do te guxoja ta shkruaja, per te mos i
dhene ngjyresa emocionale personale ketij meszhi.
Midis nesh, e kujt do i hynte ne pune nje disident me pak a me shume?

Nuk po shtoj asgje tjeter, vertet. Pas disa oresh, gishtat nuk do ti rrah me
ne tastiere, por per ndeshjen Rusi Spanje.

Jam nga ana tjeter e Manche- es, perballe Folkestone. Po qe se degjon nga
larg nje ulerime kur te beje Spanja gol, merre me mend se kush eshte, po
ashtu edhe ndonje bllum ne uje, po ndodhi e kunderta.

Miqesisht, gjithnje!

dk




2008/6/24 Mirela Bogdani <[email protected]>:

>                  *** AlbClub Discussion List ***
>
>
>
>
>     Flm Z.Kokonozi per infon shtese per Kadarene dhe sqarimin e arsyes pse
> ai nuk u shfaq ne asnje nga seancat. Prap nje gje s'e kuptova: organizatoret
> s'e dinin qe Kadareja jetonte (bile qe kish shtepi mu aty ne mes te Parisit)
> po e dinin te ikur nga kjo bote? E dyta per kete puna e emocionimit te tyre
> kur moren vesh per kete fakt (apo "marrje-mendjen" qe permendi ju) se
> e kishin studiuar sikunder Hemiguejn,  Borgesin, Sartrin, bie dakort me
> Koplikun kur thote me shume te drejte qe "në Shqipërinë komuniste, të
> drejtën për të botuar e kishin vetëm njerëz që kalonin filtrin komunist, të
> drejtën për t'u përkthyer, por edhe për t'u përhapur librat me subvencione
> shtetërore (të buxhetit të Shqipërisë së taloneve) e kishin vetëm libra të
> autorëve që kalonin nëpër një filtër shumë më të imët të komunizmit". Pra
> qe ta sqaroj me tamam, per mua (ashtu sic jam e sigurte si shume prej jush
> ketu), Kadareja ka qene shkrimtari me i preferuar, me i miri shkrimtar
> shqiptar qe linte nja dhjete vende bosh e pastaj vinin te tjeret. Vepra e
> tij me pelqente per temat e vecanta qe trajtonte e mbi te gjitha per stilin
> e mrekullueshem ne ate letersi mediokre te realizmit idiot socialist. Po
> veprat e tij nuk sfidonin sistemin apo mbartnin nentekste politike e te
> tjera brockulla si keto. Filtri dhe censura komuniste ishte aq paranojake
> dhe vigjilente sa s'lente t'i shpetonte nje kenge festivali apo vjershe tek
> revista "Pioneri", jo me romane te tera te Kadarese, e aq me teper te
> perktheheshin e shperndaheshin jashte me perkrahjen e fondet e
> shtetit. Prandaj mua kjo teza shume e perfolur e dizideces se Kadarese
> vertet me sjell zorret ne fyt. Kadareja si shkrimtar eshte gjenial. Kadreja
> si individ eshte jo thjesht mjeshter i pragmatizimit, konjukturalizmit dhe
> pluskimit mbi uje ne te gjithe periudhat e regjimet, por pjese e elites
> sociale dhe i perfitimit maximal ne cdo lloj sistemi e
> periudhe: bukuri gjate komunizmit, bukuri gjate tranzicionit (me shtepi ne
> mes te Parisit, ne Tirane maje kulles Vodafon e ne plazhet turistike me
> eksluzive ne Durres). Per te mos dale pastaj tek funksionet e tij politike
> gjate komunizmit: si deputet e Partise se Punes, si N/Kryetar i Frontit
> Demokratik e deri ne momentet e fundit kur komunizmi po jepte shpirt. Nuk po
> permend ketu komentet (e super-perfolura) te tij mbi refugjatet e
> ambasadave, po nje tjeter episod qe pata rastin ta shikoja ca jave me
> pare ne TV: nje pjese dokumentari mbi nje plenium te PP ne 1989 ne te
> cilin po analizohej situata ne Europen Lindore pas shembjes se murit te
> Berlinit dhe ku trimat tane betoheshin qe do vazhdonin me besnikeri rrugen e
> merhumit, kur ne presidium krahas ca figurave te shquara te saj kohe dhe
> Nexhmije Hoxhes qe mbante fjalimin ishte dhe Kadareja. Jo me pak se ca
> muaj me pas (kur ne Shqiperi filloi kaosi, anarkia dhe ndjesia e afert e nje
> amoku te pergjithshem) Kadareja beri "disidentin" duke u larguar nga
> Shqiperia ne Paris !!!! Nuk e di, po mua keto gjera me peshtjellojne
> zorret.
>
>
> --- On *Mon, 6/23/08, D. Kokonozi <[email protected]>* wrote:
>
> From: D. Kokonozi <[email protected]>
> Subject: Re: [AlbClub] Nje ngjarje me Kadarene
> To: [email protected]
> Date: Monday, June 23, 2008, 7:09 AM
>
> *** AlbClub Discussion List ***
>
> Znj. Bogdani,
>
> Me sa kuptova Kadareja as qe ishte ftuar ne Kolokium. Dhe nuk e fsheh se ne
> na erdhi mire qe ai nuk ishte aty. Prania e tij sigurisht do te na pengonte
> te shpreheshim lirshem dhe te benim objeksione per shume gjera.
>
> Qe nuk kishte dijeni as per programin e kuptova edhe kur i fola per
> permbajtjen e temave, gje qe e degjoi me kujdes dhe tha se i dukej pune
> serioze. Te nesermen ai do te nisej ne Angli per botimin e Keshtjelles. Edhe
> per kete dukej pak i habitur. Tha se e kishte botuar ate liber para 40
> vjetesh dhe nuk e dinte si qene kujtuar per te na Angli, por botuesi i
> kishte thene se ai liber ishte me i rendesishme i katalogut te tij te atij
> viti dhe e kishte lutur te shkonte.
> Vete Kadareja solli aty te ne faksimilen e botimit te Dantes ne Itali, ne
> ato dite. E mar me mend, tha si do ti kene shtremberuar turinjte kur te
> degjojne se ka shkruar per Daten edhe nje shqiptar.  Ne ate Itali ku ka me
> mijra vepra per te. Po ta lexone njehere. Dhe nuk e fshihte gezimin qe ai
> libri ishte botuar aty. E njejta gje per librin e Eskilit ne Greqi dhe te te
> Shekspirit ne Angli...
> Kjo sa per te plotesuar mesazhin e pare.
>
> Me tej edhe nga organizatoret e kolokiumit mora vesh se nuk ishte ftuar dhe
> se nuk e shihnin kete si nje praktine te fryteshme per shprehjen e lire te
> pjesmarresve.
> Thashe se pati caste  konfliktesh te ashpra. Te siguroj se nuk ishte aspak
> nje takim honoristik dhe pati nje numer profesoresh qe u futen ne analiza
> tekstuale nga me te imtat, rimarrje e rishikim i te gjitha versioneve te
> vepres, ndryshimet, frazat a shprehjen e nderfutura ne kontekste politike te
> caktuara, detaje te kohes kur ndodhi dhe cfare nenkuptonte ne vetevete
> rishkrimi i nje vepre. U fol per mitet ne vepren e tij, rimarrjen dhe
> perpunimin e tyre dhe pati debate nese ishte miti qe e lejonte Kadarene te
> shprehej apo ishte Kadareja ne funksion te mitit. Dhe ata ishin doktore ne
> greqishten e vjeter e qe ishin mjeshtra te mitologjise se saj.
>
> Se fundi ndodhi edhe dicka qe me kishte ndodhur edhe mua ne te rite e tim
> kur dikush nje dite  me tregoi Lasgush Poradecin ne rruge. Mbeta pa goje
> se kisha kujtuar se ai kishte nje shekull qe kshhte vdekur... Kete e vura re
> te organizatoret, qe edhe ata thane se e kishin studiuar sikunder
> Hemiguejn,  Borgesin, Sartrin etj, etj, dhe ndjene nje si marrje mendsh kur
> u thashe si atij i ishin dukur temat mjaft serioze. Jo se nuk e dinin se
> ishte gjalle, por me sa duket ne mendjen e tyre ai ai prej vitesh bente
> pjese ne panteonin e te vdekurve te pavdekshem.
>
> dk
>
>
> ______________________________________________________________
> If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
> [email protected] , or visit Alb-Club's page at:
> http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club
>
> ______________________________________________________________
> If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
> [email protected] , or visit Alb-Club's page at:
> http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club
>

______________________________________________________________
If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
[email protected] , or visit Alb-Club's page at:
http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club