Re: [gnu-pl] tłumaczenie tekstu Why schoo ls should use exclusively free software

W zalaczniku poprawiony tekst, ponizej notki
pozdrawiam
rekrutacja

Wojciech Kotwica napisaÂł:

> ParĂŞ uwag do tÂłumaczenia, parĂŞ omyÂłek interpunkcyjnych pomijam:
>
> 1. "Why schools should use *exclusively* free software"
>    "Dlaczego szkoÂły powinny uÂżywaĂŚ wolnego oprogramowania
>    ->*Wy³¹cznie* wolnego.

naniesione

> 2. "not what you want it to do"
>    "a nie to, czego chcesz ty"
>    -> uÂżywamy liczby mnogiej, "wy", z powodĂłw podanych w
>       http://www.gnu.org.pl/text/dict-pl.html

naniesione

> 3. "And it gives users the freedom to cooperate with each other,
>    to lead an upright life. These apply to schools as they do
>    to everyone."
>    "Daje tak¿e u¿ytkownikom prawo do wspó³pracowania ze sob¹,
>    do prowadzenia uczciwego Âżycia. DokÂładnie tak, jak uczy siĂŞ
>    tego w szkoÂłach [?]."
>    -> teÂż mam wraÂżenie, Âże w drugie zdanie oryginaÂłu jest jakoÂś
>    niepeÂłne.

w zwiazku z tym zostawiam tak, jak jest

> 4. "pozwala zaoszczĂŞdziĂŚ szkoÂłom pieniĂŞdzy"
>    -> zaoszczĂŞdziĂŚ pieniÂądze. IMO: oszczĂŞdzaĂŚ coÂś - ograniczaĂŚ siĂŞ
>    w korzystaniu z czegoÂś ("oszczĂŞdzaÂł pieniÂądze"); oszczĂŞdzaĂŚ
>    kogoÂś (lub czegoÂś komuÂś) - powstrzymaĂŚ siĂŞ przed sprawieniem
>    komuÂś czegoÂś zÂłego ("oszczĂŞdziÂł jeĂącĂłw", "wstydu oszczĂŞdÂź").

naniesione

> 5. "the school system can make copies for all the computers
>    in all the schools"
>    "szkoÂła moÂże zrobiĂŚ kopie [...] we wszystkich szkoÂłach"
>    -> sam widzisz ;)

wprowadzilem "system edukacyjny". skonsultuje to jeszcze ze 
specjalistami, moze jest jakis zwyczajowy, urzedniczy termin ktorego 
uzywa sie w polsce.

> 6. "In poor countries, this can help close the digital divide."
>    "W biednych krajach to pozwala zlikwidowaĂŚ "cyfrowÂą barierĂŞ [1]"
>    + TwĂłj przypis:
>    "[1] chodzi o barierê, oddzielaj¹c¹ elitarne szko³y, od szkó³
>     biednych, ktĂłrych nie staĂŚ na oprogramowanie do komputerĂłw nawet
>    jeÂśli dostanÂą same komputery."
>    -> podejrzawam, ¿e chodzi raczej o "elektroniczn¹ przepaœÌ" miêdzy
>    biednymi a bogatymi krajami, por. lipcowe wystÂąpienie RMS-a na WSIS:
>      http://www.gnu.org/philosophy/wsis.pl.html
>    TakÂże tam nie jest to powiedziane wprost, ale tak to rozumiem. 
> B³êdnie? 

tez o tym myslalem. w koncu zdecydowalem rozumujac, ze jest to bariera 
*w* biednych krajach (co zreszta chyba jest bardziej zgodne z 
rzeczywistoscia).
tekstu z wsis nie znalem, ale tam tez nie ma nic co pozwoliloby miec 
pewnosc.
po namysle uznaje twoja racje, zwlaszcza ze koncepcja roznicy miedzy 
krajami biednymi i bogatymi jest bardziej "elegancka" i 
zdroworozsadkowa. Wprowadzam zdanie:
Biednym krajom pozwala to zlikwidowaĂŚ "cyfrowÂą barierĂŞ".
komentarz zaÂś zmieniam na:
[1] zapewne chodzi tu o barierĂŞ ekonomicznÂą, nie pozwalajÂącÂą na zakup 
oprogramowania nawet jeÂśli szkoÂły dostanÂą same komputery. W ten sposĂłb 
dysproporcja w dostĂŞpie do wiedzy (a w perspektywie takÂże dysproporcja 
dochodĂłw) pomiĂŞdzy bogatymi i biednymi powiĂŞksza siĂŞ.
UwaÂżam, Âże choĂŚ dla nas intuicyjnie znaczenie terminu "cyfrowa bariera" 
jest jakos tam zrozumiale, to dla czytelnika z zewnatrz moze byc ono 
zbyt hermetyczne. JeÂżeli ktos potrafi to lepiej lub jaÂśniej wytÂłumaczyĂŚ 
- bĂŞdzie super.

> 7. "proprietary software developers can eliminate this disadvantage
>    by donating copies"
>    "Producenci oprogramowania prawnie zastrzeÂżonego mogÂą wyeliminowaĂŚ
>    tê ró¿nicê poprzez ofiarowywanie kopii"
>    -> jest poprawnie, ale chĂŞtnie zmieniÂłbym "ofiarowali" na 
> "[po]darowali"
>    ;-)

naniesione

> 8. "School should teach students ways of life that will benefit society
>    as a whole"
>    "SzkoÂły powinny wychowywaĂŚ swoich uczniĂłw tak, by skorzystaÂło na tym
>    caÂłe spoÂłeczeĂąstwo"
>    -> chyba niezupeÂłnie to samo, albo jestem nietypowym odbiorcÂą

chodzi ci o tlumaczenie "to teach way of life" na "wychowanie"?  czy o 
coÂś innego? to jest moim zdaniem niezgrabne:
SzkoÂły powinny uczyĂŚ swoich uczniĂłw prowadzenia takiego Âżycia, 
ktĂłre/jakie wzbogacaÂłoby caÂłe spoÂłeczeĂąstwo.
JeÂśli coÂś bym poprawiÂł, to tak:
SzkoÂły powinny wychowywaĂŚ swoich uczniĂłw tak, by korzyÂści odnosiÂło caÂłe 
spoÂłeczeĂąstwo.
zaproponujcie coÂś, jeÂśli zabrnalem w slepa uliczke

> 9. "promuje siĂŞ w nich recykling [puszek czy baterii]"
>    -> jeÂśli recykling wymaga objaÂśnienia w nawiasie, to pewnie lepiej
>    pozostaĂŚ przy swojskim "zbieranie (wykorzystywanie) surowcĂłw 
> wtĂłrnych".

naniesione

> 10. "to learn how software works"
>    "uczyĂŚ siĂŞ, w jaki sposĂłb pracujÂą programy"
>    -> lepiej: "dziaÂłajÂą", nie sÂądzisz? 

naniesione

>
> 11. "They will be intensely curious to read the source code of the 
> programs
>    that they use."
>    "JeÂśli uczniowie korzystajÂą z jakiegoÂś programu, to chĂŞĂŚ poznania jego
>    kodu ÂźrĂłdÂłowego jest zupeÂłnie naturalna. [?]"
>    -> podzielam Twoje wÂątpliwoÂści. W oryginale nie ma nic o oczywistej
>    naturalnoÂści - nawet budowa zdania jest inna - jest natomiast bardzo
>    silne, gÂłebokie zainteresowanie, zaciekawienie kodem ÂźrĂłdÂłowym. 

Eeeech, myslalem ze jakos tego unikne :-)
W oryginale jest jeszcze rytm calego akapitu, polegajacy na 
rozpoczynania kazdego zdania od "They". Zabieg ten daje *wrazenie* 
naturalnosci calego procesu zainteresowania programem, choc nie wyrazone 
werbalnie. To jest chyba fragment autobiograficzny bardzo :-) W jezyku 
polskim nie da sie tego wrazenia przetlumaczyc, wydawalo mi sie, ze w 
ten sposob oddam intencje autora. Ale oczywiscie masz racje. Po paru 
przymiarkach stworzylem cos takiego:
ÂŻeby nauczyĂŚ siĂŞ pisaĂŚ dobre programy, uczniowie muszÂą przestudiowaĂŚ 
wiele programĂłw i napisaĂŚ wiele programĂłw. MuszÂą poznawaĂŚ i rozumieĂŚ 
prawdziwe programy, z ktĂłrych ludzie naprawdĂŞ korzystajÂą. I bĂŞdÂą 
ogromnie zaciekawieni kodem ÂźrĂłdÂłowym tych programĂłw, ktĂłrych sami uÂżywajÂą.

Spojnik "i" jest oczywiscie oszustwem. Daje wrazenie wynikania, ktorego 
nie ma. Coz, oszustwo za oszustwo :-)

> 12. "free software community rejects the "priesthood of technology",
>    which keeps the general public in ignorance of how technology works"
>    "spo³ecznoœÌ wolnego oprogramowania odrzuca "kult technologii", w 
> ktĂłrym
>    ludzie nie wiedzÂą w jaki sposĂłb naprawdĂŞ technologie dziaÂłajÂą"
>    -> to zdanie ma w oryginale inny sens, oskarÂżycielski wobec postaw
>    pewnych grup (proprietary software). Spo³ecznoœÌ WO odrzuca 
> "kapÂłaĂąstwo
>    techniki" - istnienie grupy wtajemniczonych, ktĂłrzy utrzymujÂą
>    w ignoracji resztĂŞ zwykÂłych ludzi, rezerwujÂąc tylko dla siebie
>    wiedzĂŞ o tym, w jaki sposĂłb dziaÂłajÂą urzÂądzenia. 

Spo³ecznoœÌ wolnego oprogramowania odrzuca "kap³aùstwo technologii", 
poprzez ktĂłre zwykli ludzie nie wiedzÂą w jaki sposĂłb technologie 
naprawdĂŞ dziaÂłajÂą.

Nie jestem pewien, czy tak bĂŞdzie dobrze.

> 13. "we encourage students [...] to learn as much as they want to know"
>    "zachĂŞcamy uczniĂłw [...] do uczenia siĂŞ tak wiele, jak tylko tego 
> chcÂą"
>    -> sam nie wiem... Kiedy czytam zdanie RMS-a, widzĂŞ w nim "mogÂą siĂŞ
>    dowiedzieĂŚ tak duÂżo, jak tylko zechcÂą, zdobyĂŚ tyle wiedzy, ile chcÂą",
>    widzĂŞ nieograniczony dostĂŞp do wiedzy. Kiedy czytam Twoje zdanie, 
> widzĂŞ
>    w nim przede wszystkim "uczenie siê", czynnoœÌ. 

...i nauczenia siĂŞ tak wiele, jak tylko jest to moÂżliwe.
Chyba trochĂŞ niezgrabne, ale poprzednie nie byÂło lepsze. MoÂże jakieÂś 
inne propozycje?

> 14. "The next reason is *even* *deeper* than that"
>    "Kolejna przyczyna jest *mo¿e* *jeszcze g³êbsza*"
>    -> nawet 

Kolejna przyczyna jest jeszcze g³êbsza, ni¿ poprzednia.

> 15. "If you bring software to school"
>    "JeÂśli bierzesz program do szkoÂły"
>    -> czemu tak? dosÂłowne jest dobre: "jeÂśli przynosisz..."

naniesione

> 16. "all the software installed by the school should be available
>    for students to copy..."
>    "oprogramowanie instalowane w szkole powinno byĂŚ dla uczniĂłw
>    dostĂŞpne - Âżeby mĂłc je skopiowaĂŚ"
>    -> coœ w nim jest nie tak; pierwsza czêœÌ mówi tylko o dostêpnoœci,
>    a proprietary soft takÂże jest dostĂŞpny, moÂżna z niego w szkole 
> korzystaĂŚ.
>    W oryginale to raczej nie jest "dostĂŞp PO TO, ÂŻEBY mĂłc kopiowaĂŚ" tylko
>    dostêp "DO" kopiowania, mo¿liwoœÌ i prawo do kopiowania.

TrochĂŞ w poprzek tekstu, ale chyba zgodnie z duchem:
OczywiÂście szkoÂły muszÂą praktykowaĂŚ to, co gÂłoszÂą: uczniowie powinni 
mieĂŚ prawo do kopiowania, zaniesienia do domu, i dalszego 
rozpowszechniania caÂłego oprogramowania, jakie instalowane jest przez 
szko³ê.

> 17. "to participate in the free software community"
>    "uczestniczenia w spoÂłecznoÂści wolnego oprogramowania"
>    -> chyba raczej "udzielania siĂŞ w spoÂłecznoÂści"? "UczestniczyĂŚ"="braĂŚ
>    w czymœ czynny udzia³, wspó³dzia³aÌ w jakiejœ *akcji*". FIX ME

chyba masz racjĂŞ, choc mi na sluch brzmialo to dobrze. proponujĂŞ:
i wspó³dzia³ania ze spo³ecznoœci¹ wolnego oprogramowania
sÂłowo udzielaĂŚ siĂŞ jest jakoÂś dla mnie negatywnie nacechowane, moÂże to 
tylko moje prywatne wraÂżenie, ale kojarzy mi sie z czasami ancien regime'u

> 18. "is a *hands-on* civics lesson"
>    "jest takÂże lekcjÂą wychowania obywatelskiego"
>    -> praktycznÂą lekcjÂą 

naniesione

> 19. "It *also* teaches students the role model of public service rather
>    than that of tycoons"
>    "Przysposabia uczniĂłw do peÂłnienia swojej roli raczej w sÂłuÂżbie
>    publicznej, niÂż w sÂłuÂżbie rekinĂłw biznesu"
>    ->
>    1. also

naniesione

>
>    2. wydaje mi siĂŞ, Âże Twoje zdanie mĂłwi o przygotowywaniu do *zawodu*,
>    pracy w sÂłuÂżbie publicznej. W oryginale widzĂŞ raczej wpajanie *wzorca*
>    roli, jaki widaĂŚ w sÂłuÂżbie publicznej - spoÂłeczeĂąstwu. Nie dzielĂŞ aby
>    wÂłosa na czworo? 

dzielisz :-) zrobiÂłem szybki googling:
"Szeroko rozumiane zaangaÂżowanie w Âżycie spoÂłeczne wchodziÂło w 
naturalnie pojĂŞty etos stanu ziemiaĂąskiego. SÂłuÂżba publiczna byÂła nie 
tylko czymÂś oczywistym ale i obowiÂązkiem od ktĂłrego obywatel ziemski 
Âżadna miarÂą nie mĂłgÂł siĂŞ uchyliĂŚ." - /*Krzysztof Nurkowski, "*/*/BYÂŁ 
DWÓR... /*/Obraz wsi i dworu w ¶wietle pamiêtników rodziny Bukowskich z 
lat 1843-1939", r. IV "Dzia³alnoœÌ publiczna", 
http://www.busko-zdroj.com.pl/fly/bukowscy/rozdzial_iv_4.htm

pozdrawiam

rekrutacja
/

_______________________________________________
Web-translators-pl mailing list
[email protected]
http://mail.gnu.org/mailman/listinfo/web-translators-pl

Why schools should use exclusively free software
Dlaczego szko³y powinny u¿ywaæ wy³±cznie wolnego oprogramowania

by Richard Stallman
Richard Stallman

There are general reasons why all computer users should insist on free software. It gives users the freedom to control their own computers--with proprietary software, the computer does what the software owner wants it to do, not what you want it to do.
S± powody, dla których w ogóle wszyscy u¿ytkownicy komputerów powinni obstawaæ przy wolnym oprogramowaniu. Daje one bowiem u¿ytkownikom mo¿liwo¶æ kontrolowania ich w³asnych komputerów - przy oprogramowaniu prawnie zastrze¿onym komputer robi to, czego chce w³a¶ciciel oprogramowania, a nie to, czego wy chcecie.
And it gives users the freedom to cooperate with each other, to lead an upright life. These apply to schools as they do to everyone.+
Daje tak¿e u¿ytkownikom prawo do wspó³pracowania ze sob±, do prowadzenia uczciwego ¿ycia. Dok³adnie tak, jak uczy siê tego w szko³ach.
But there are special reasons that apply to schools.
Ale s± tak¿e specyficzne powody, dla których szko³y powinny zwróciæ siê ku wolnemu oprogramowaniu.
First, free software can save the schools money. Even in the richest countries, schools are short of money. Free software gives schools, like other users, the freedom to copy and redistribute the software, so the school system can make copies for all the computers in all the schools. In poor countries, this can help close the digital divide.
Po pierwsze wolne oprogramowanie pozwala szko³om zaoszczêdziæ pieniêdze. Nawet w najbogatszych krajach szko³y cierpi± na ich brak. Wolne oprogramowanie daje szko³om, podobnie jak i innym u¿ytkownikom, prawo do kopiowania i rozpowszechniania programów, tak ¿e system edukacyjny mo¿e zrobiæ kopie dla wszystkich szkolnych komputerów we wszystkich szko³ach. Biednym krajom pozwala to zlikwidowaæ "cyfrow± barierê". [1]
This obvious reason, while important, is rather shallow. And proprietary software developers can eliminate this disadvantage by donating copies to the schools. (Watch out!--a school that accepts this offer may have to pay for future upgrades.) So let's look at the deeper reasons.
Ta oczywista przyczyna, choæ istotna, jest raczej powierzchowna. Producenci oprogramowania prawnie zastrze¿onego mog± wyeliminowaæ tê ró¿nicê poprzez podarowanie kopii programów szko³om. (Uwa¿aj! -- szko³y, które przyjmuj± takie propozycje mog± w przysz³o¶ci byæ zmuszone do p³acenia za aktualizacje programów.) Dlatego przejd¼my do  g³êbszych przyczyn.
School should teach students ways of life that will benefit society as a whole. They should promote the use of free software just as they promote recycling. If schools teach students free software, then the students will use free software after they graduate. 
Szko³y powinny wychowywaæ swoich uczniów tak, by korzy¶ci odnosi³o ca³e spo³eczeñstwo. Z tego powodu powinny promowaæ u¿ywanie wolnego oprogramowania dok³adnie tak, jak teraz promuje siê w nich odzyskiwanie surowców wtórnych. Je¶li szko³y bêd± uczyæ wolnego oprogramowania, to uczniowie bêd± go u¿ywaæ tak¿e po skoñczeniu szko³y.
This will help society as a whole escape from being dominated (and gouged) by megacorporations. Those corporations offer free samples to schools for the same reason tobacco companies distribute free cigarettes: to get children addicted (1). They will not give discounts to these students once they grow up and graduate.
To pomo¿e spo³eczno¶ci jako ca³o¶ci unikn±æ zdominowania (i oszukania) przez wielkie korporacje. Korporacje bowiem oferuj± szko³om bezp³atne próbki z tego samego powodu, dla którego firmy tytoniowie rozprowadzaj± bezp³atne papierosy: ¿eby dziecko uzale¿niæ. (2) W momencie gdy uczniowie dorosn± i skoñcz± szko³ê nie bêd± im ju¿ dawaæ zni¿ek.
Free software permits students to learn how software works. When students reach their teens, some of them want to learn everything there is to know about their computer system and its software. That is the age when people who will be good programmers should learn it. To learn to write software well, students need to read lots of software and write lots of software. They need to read and understand real programs that people really use. They will be intensely curious to read the source code of the programs that they use.
Wolne oprogramowanie pozwala studentom uczyæ siê, w jaki sposób dzia³aj± programy. Kiedy uczniowie osi±gaj± wiek kilkunastu lat czê¶æ z nich chce siê nauczyæ wszystkiego, czego tylko mo¿na siê nauczyæ o komputerze i jego oprogramowaniu. To jest w³a¶nie wiek, w którym powinni siê tego uczyæ ludzie chc±cy zostaæ dobrymi programistami. ¯eby nauczyæ siê pisaæ dobre programy, uczniowie musz± przestudiowaæ wiele programów i napisaæ wiele programów. Musz± poznawaæ i rozumieæ prawdziwe programy, z których ludzie naprawdê korzystaj±. I bêd± ogromnie zaciekawieni kodem ¼ród³owym tych programów, których sami u¿ywaj±.
Proprietary software rejects their thirst for knowledge; it says, "The knowledge you want is a secret--learning is forbidden!" Free software encourages everyone to learn. The free software community rejects the "priesthood of technology", which keeps the general public in ignorance of how technology works; we encourage students of any age and situation to read the source code and learn as much as they want to know. Schools that use free software will encourage those who are gifted in software to advance.
Oprogramowanie prawnie zastrze¿one odrzuca ten g³ód wiedzy; mówi "Informacje których pragniesz s± tajemnic± - uczenie siê jest zakazane!". Tymczasem wolne oprogramowanie zachêca ka¿dego do nauki. Spo³eczno¶æ wolnego oprogramowania odrzuca "kap³añstwo technologii", poprzez które zwykli ludzie nie wiedz± w jaki sposób technologie naprawdê dzia³aj±; zachêcamy uczniów w ka¿dym wieku i z ka¿dej grupy spo³ecznej do studiowania kodu ¼ród³owego i nauczenia siê tak wiele, jak tylko jest to mo¿liwe. Szko³y korzystaj±ce z wolnego oprogramowania zachêcaj± utalentowanych uczniów do czynienia dalszych postêpów.
The next reason is even deeper than that. We expect schools to teach students basic facts, and useful skills, but that is not their whole job. The most fundamental mission of schools is to teach people to be good citizens and good neighbors--to cooperate with others who need their help. In the area of computers, this means teaching them to share software. Elementary schools, above all, should tell their pupils, "If you bring software to school, you must share it with the other children." Of course, the school must practice what it preaches: all the software installed by the school should be available for students to copy, take home, and redistribute further.
Kolejna przyczyna jest jeszcze g³êbsza, ni¿ poprzednia. Oczekujemy od szkó³ uczenia podstawowych faktów i u¿ytecznych umiejêtno¶ci, ale nie jest to ich ca³e zadanie. Najbardziej fundamentaln± misj± szko³y jest uczenie bycia dobrymi lud¼mi i dobrymi obywatelami - wspó³pracy z tymi, którzy potrzebuj± pomocy. W dziedzinie komputerów to oznacza uczenie dzielenia siê programami. Szko³y podstawowe ponad wszystko powinny powtarzaæ swoim wychowankom: "Je¶li przynosisz program do szko³y, musisz podzieliæ siê nim z innymi dzieæmi." Oczywi¶cie szko³y musz± praktykowaæ to, co g³osz±: uczniowie powinni mieæ prawo do kopiowania, zaniesienia do domu, i dalszego rozpowszechniania ca³ego oprogramowania, jakie instalowane jest przez szko³ê.
Teaching the students to use free software, and to participate in the free software community, is a hands-on civics lesson. It also teaches students the role model of public service rather than that of tycoons. All levels of school should use free software.
Uczenie korzystania z wolnego oprogramowania, i wspó³dzia³ania ze spo³eczno¶ci± wolnego oprogramowania, jest praktyczn± lekcj± wychowania obywatelskiego. Przysposabia tak¿e uczniów do pe³nienia swojej roli raczej w s³u¿bie publicznej, ni¿ w s³u¿bie rekinów biznesu. Dlatego wszystkie szko³y wszystkich poziomów powinny korzystaæ z wolnego oprogramowania.
T³um. Jaros³aw Lipszyc [email protected]
[1] zapewne chodzi tu o barierê ekonomiczn±, nie pozwalaj±c± na zakup oprogramowania nawet je¶li szko³y dostan± same komputery. W ten sposób dysproporcja w dostêpie do wiedzy (a w perspektywie tak¿e dysproporcja dochodów) pomiêdzy bogatymi i biednymi powiêksza siê.
(1) RJ Reynolds tobacco company was fined $15m in 2002 for handing out free samples of cigarettes at events attended by children. See http://www.bbc.co.uk/worldservice/sci_tech/features/health/tobaccotrial/usa.htm.

(2) Firma tytoniowa RJ Reynolds zosta³a w 2002 roku ukarana grzywn± 15 milionów dolarów za wrêczanie bezp³atnych próbek papierosów na imprezach uczêszczanych przez dzieci. Zobacz te¿ http://www.bbc.co.uk/worldservice/sci_tech/features/health/tobaccotrial/usa.htm.