Ramiz Alia, zbatuesi i krimeve te diktatorit
_http://www.rilindjademokratike.com/_ (http://www.rilindjademokratike.com/)
New York Times shkruan Robert D.McFadden
Ramiz Alia, nje kult me personalitet zbatues, i cili zuri vendin e
diktatorit komunist shqiptar Enver Hoxha, (pas vdekjes se ketij te fundit ne vitin
1985) dhe qe kryesoi ndalimin e levizjeve kaotike drejt demokracise para
renies se tij ne vitin 1992, vdiq te premten. Ishte 85 vjeç.
Vdekja e tij u njoftua nga zedhenesja e Presidentit te Shqiperise, ne
kryeqytetin Tirane. Hollesi te metejshme nuk u treguan. Vendndodhja e zotit
Alia kishte mbetur e paqarte ne vitet e fundit.
Zoti Alia kishte kryer shume spastrime, persekutime dhe ekzekutime te
urdheruara nga zoti Hoxha, duke perdorur edhe horrorrin stalinist, ate te
varrosjes se armiqve te gjalle dhe duke mbajtur per dekada me radhe shqiptaret,
te shtypur dhe te izoluar nga bota e jashtme.
Por, kur ai mori presidencen, ai i'u pergjigj pakenaqesise se gjere, duke
futur reforma te kufizuara ekonomike, duke lehtesuar kufizimet ne fe dhe
lirite civile dhe duke treguar me kujdes drejt lidhjeve me Europen
Perendimore dhe vendet e Ballkanit.
Megjithate, qeveria e tij nisi te tronditej ne vitin 1989 dhe 1990 gjate
kolapsit te gjere sovjetik si dhe renies se komunizmit ne vendet e Europes
Lindore. Zoti Alia arriti te ngjitet ne pushtet per dy vite te tjera, duke
dhene amnisti per te burgosurit politike, duke lejuar zgjedhjet shumepartiake
dhe reformat e premtuara demokratike, duke u perballur keshtu me vitet e
censures dhe kontrollit te brendshem.
Por kjo ishte teper pak, dhe teper vone. Shqiperia, atehere vendi me i
prapambetur dhe i varfer i Europes, vazhdoi te kalonte nga njera krize tek
tjera, per shkak te nje ekonomie qe ishte duke vdekur, protestave te dhunshme,
dhe masat e qytetareve qe iknin jashte shtetit. Qeveria komuniste
shqiptare, e fundit ne Europe, u shperbe ne vitin 1991, dhe zoti Alia dha
doreheqjen si kryetar i kesaj qeverie ne vitin 1992. Pas kesaj, shume shpejt ai u
arrestua.
I akuzuar per korrupsion, ai u denua me nente vjet burg, nga te cilat kreu
vetem nje vit. Ne vitin 1996, u arrestua perseri, kete here i akuzuar per
gjenocid. Por, para se ai te gjykohej, ne vitin 1997, Shqiperia ra ne
anarki, bandat plaçkiten depot e armeve te ushtrise, 1.600 persona u vrane dhe
shume civile u plagosen, madje dhe ne shtepite e tyre. Shume te burgosur u
arratisen nga burgjet, disa u larguan nga vendi me kembe dhe disa me anije.
Ne burg, Ramiz Alia dhe komunistet e tjere ishin ne pritje te gjykimit kur
ne ate kaos rojet u zhduken, dhe keshtu ai bashke me 300 te burgosur te
tjere u larguan.
Nje raport thote se, zoti Alia kishte ikur ne Greqi. Ne gjykate, ku
prokuroret hoqen akuzat kunder tij dhe shume te pandehurve, avokati i tij tha se,
ai kishte shkuar te jetonte me vajzen e tij ne Suedi. Permes nje letre te
botuar ne nje nga gazetat e Tiranes ne vitin 1998, shkruhej se ai ishte
kthyer ne heshtje ne Shqiperi. Por askush nuk e dinte me siguri, dhe raportet
qe tregonin vendodhjen e tij te mevonshme mbeten te panjohura.
Ramiz Alia u lind me 18 tetor 1925, ne Shkoder, ne Veri te Shqiperise, nga
prinder myslimane, qe i perkisnin klases punetore, e cila u zhvendos me
pas ne Tirane.
Ai ndoqi studimet e larta ne France, dhe aty si mijera studente te tjere u
bashkua me nje organizate fashiste rinore, pasi Italia pushtoi dhe aneksoi
vendin ne vitin 1939.
Gjate Luftes se Dyte Boterore, ai u bashkua me forcat komuniste kunder
forcave gjermane. Kur mbaroi lufta, ai ishte 19 vjeç dhe mbante graden e
togerit kolonel. Ne qeverine komuniste te pasluftes, zoti Hoxha, ai u bashkua me
Ministrine e Propagandes ne vitin 1955-1958 ishte minister i Arsimit dhe
Kultures. Ai u rrit me ane te Partise se Punes dhe qe nga vitit 1960 ishte
anetar i Byrose Politike. Ashtu si zoti Hoxha, ai mbeshteste
marksizem-leninizmin dhe gezonte mbeshtetjen e gruas se Hoxhes, Nexhmijen.
Ashtu si dhe shume komuniste te tjere, shume pak ishte e njohur ne qarqet
publike, bashkeshortja e zotit Alia. Ai u martua ne vitin 1950 me Semiramis
Xhuvanin. Ata paten dy vajza, Zana dhe Besa, si dhe nje djale Arbenin.
Bashkeshortja e tij vdiq ne vitin 1986. Zoti Alia nisi nje afrim te lehte me
Perendimin, ai u be me miqesor, perdorte fjale me te buta ne te kundert te
zotit Hoxha, i cili kishte urrejtje per Perendimin. Megjithate historianet
thone se, karakteristike kryesore e tij, ishte aftesia e te berit politike.
Ai evitoi perqendrimin e pushtetit ashtu si zoti Hoxha, i cili arriti deri
ne persekutimin dhe ekzekutimin e ministrave te kabinetit te tij.
Zoti Alia la gjurmet e kaleidoskopi ne ndryshimin e aleancave dhe armiqve,
mbetet nje lider i propagandes dhe censures.
Me zotin Alia ne anen e tij, zoti Hoxha izoloi Shqiperine dhe tre milione
shqiptaret me boten e jashtme. Kombet komuniste, perfshire Jugosllavine,
Bashkimin Sovjetik dhe Kinen, u cilesuan si "revizionist" dhe tradhtare te
marksizem-leninizmit.
Denohej feja, pjesa me e madhe e shqiptareve ishin myslimane, xhamite dhe
kishat u rafshuan dhe librat u ndaluan. Asaj kohe, Shqiperia ishte nje vend
me shume fshatra, me toka malore, me gomere e kuaj qe i shikoje te ecnin
edhe ne mes kryeqytetit. Megjithate, struktura me e çuditshme dhe vendimi me
abstrakt qe Hoxha nderrmori ishte ndertimi i mbi 100 mije bunkereve, depo
me arme te fshehura si bajoneta mesjetare-simbole te represionit te nje
shteti ku sundonte rendi.
Zoti Alia filloi te permbushte shume prej detyrave te udheheqesit Hoxha,
qe atehere vuante nga problemet e zemres dhe semundje te tjera qe po e
dobesonin ate. Dy dite pas vdekjes se zotit Hoxha, ne vitin 1985, zoti Alia u be
udheheqes. Vendi ishte ne veshtiresi te renda, me nje ekonomi te lekundur,
vuante nga uria dhe nevoja te tjera.
Ne vitet e ardhshme, zoti Alia u terhoq shume nga politika e zotit Hoxha.
Ai ndaloi censuren e fese, futi reformat ekonomike dhe lejoi zgjedhjet
shumepartiake. Protestuesit rrezuan statujen e Enver Hoxhes ne kryeqytet dhe
nga ana e tij zoti Alia urdheroi heqjen e imazheve te Stalinit dhe Leninit.
"Jeta nuk eshte perkushtim ndaj nje personi", i tha "New York Times", ne
nje interviste para se te jepte doreheqjen si President i Shqiperise ne
prill te 1992. "Jeta eshte perkushtim per nje ide". Sa per heqjen e ndalimit te
fese, ai tha: "U be e qarte, se nuk ishte thjesht nje çeshjte e nje
korrigjimi te nje gabimi te meparshem, por nje çeshtje e nje konceptimi me te
thelle te te drejtave te njeriut". Sot, Shqiperia eshte ende duke kapercyer
trashegimine e viteve te Enver Hoxhes, por vendi eshte anetare e NATO dhe po
ndermerr reforma ekonomike dhe politike me shpresen per t'u bere anetare e
Bashkimit Europian.
Zoti Alia, gjithashtu shprehu perkushtimin e zjarrte per nje ekonomi te
tregut te lire, por refuzoi te pranoje ndonje kunderthenie ndermjet
pikepamjeve te tij te vjetra dhe te reja.
"Nuk ka alternative tjeter, por vetem nje ekonomi tregu e lire", tha ai ne
vitin 1992. "Pa dyshim une kam idealet e mia. Por, une jam realist".
Ramiz Alia, zbatuesi i krimeve të diktatorit
New York Times
Robert D.McFadden
Ramiz Alia, një kult me personalitet zbatues, i cili zuri vendin e
diktatorit komunist shqiptar Enver Hoxha, (pas vdekjes së këtij të fundit në vitin
1985) dhe që kryesoi ndalimin e lëvizjeve kaotike drejt demokracisë para
rënies së tij në vitin 1992, vdiq të premten. Ishte 85 vjeç.
Vdekja e tij u njoftua nga zëdhënësja e Presidentit të Shqipërisë, në
kryeqytetin Tiranë. Hollësi të mëtejshme nuk u treguan. Vendndodhja e zotit
Alia kishte mbetur e paqartë në vitet e fundit.
Zoti Alia kishte kryer shumë spastrime, persekutime dhe ekzekutime të
urdhëruara nga zoti Hoxha, duke përdorur edhe horrorrin stalinist, atë të
varrosjes së armiqve të gjallë dhe duke mbajtur për dekada me radhë shqiptarët,
të shtypur dhe të izoluar nga bota e jashtme.
Por, kur ai mori presidencën, ai i'u përgjigj pakënaqësisë së gjerë, duke
futur reforma të kufizuara ekonomike, duke lëhtësuar kufizimet në fe dhe
liritë civile dhe duke treguar me kujdes drejt lidhjeve me Europën
Perëndimore dhe vendet e Ballkanit.
Megjithatë, qeveria e tij nisi të tronditej në vitin 1989 dhe 1990 gjatë
kolapsit të gjerë sovjetik si dhe rënies së komunizmit në vendet e Europës
Lindore. Zoti Alia arriti të ngjitet në pushtet për dy vite të tjera, duke
dhënë amnisti për të burgosurit politikë, duke lejuar zgjedhjet
shumëpartiake dhe reformat e premtuara demokratike, duke u përballur kështu me vitet e
censurës dhe kontrollit të brendshëm.
Por kjo ishte tepër pak, dhe tepër vonë. Shqipëria, atëherë vendi më i
prapambetur dhe i varfër i Europës, vazhdoi të kalonte nga njëra krizë tek
tjera, për shkak të një ekonomie që ishte duke vdekur, protestave të dhunshme,
dhe masat e qytetarëve që iknin jashtë shtetit. Qeveria komuniste
shqiptare, e fundit në Europë, u shpërbë në vitin 1991, dhe zoti Alia dha
dorëheqjen si kryetar i kësaj qeverie në vitin 1992. Pas kësaj, shumë shpejt ai u
arrestua.
I akuzuar për korrupsion, ai u dënua me nëntë vjet burg, nga të cilat kreu
vetëm një vit. Në vitin 1996, u arrestua përsëri, këtë herë i akuzuar për
gjenocid. Por, para se ai të gjykohej, në vitin 1997, Shqipëria ra në an
arki, bandat plaçkitën depot e armëve të ushtrisë, 1.600 persona u vranë dhe
shumë civile u plagosën, madje dhe në shtëpitë e tyre. Shumë të burgosur u
arratisën nga burgjet, disa u larguan nga vendi me këmbë dhe disa me anije.
Në burg, Ramiz Alia dhe komunistët e tjerë ishin në pritje të gjykimit kur
në atë kaos rojet u zhdukën, dhe kështu ai bashkë me 300 të burgosur të
tjerë u larguan.
Një raport thotë se, zoti Alia kishte ikur në Greqi. Në gjykatë, ku
prokurorët hoqën akuzat kundër tij dhe shumë të pandehurve, avokati i tij tha se,
ai kishte shkuar të jetonte me vajzën e tij në Suedi. Përmes një letre të
botuar në një nga gazetat e Tiranës në vitin 1998, shkruhej se ai ishte
kthyer në heshtje në Shqipëri. Por askush nuk e dinte me siguri, dhe raportet
që tregonin vendodhjen e tij të mëvonshme mbetën të panjohura.
Ramiz Alia u lind më 18 tetor 1925, në Shkodër, në Veri të Shqipërisë, nga
prindër myslimanë, që i përkisnin klasës punëtore, e cila u zhvendos më
pas në Tiranë.
Ai ndoqi studimet e larta në Francë, dhe aty si mijëra studentë të tjerë u
bashkua me një organizatë fashiste rinore, pasi Italia pushtoi dhe aneksoi
vendin në vitin 1939.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ai u bashkua me forcat komuniste kundër
forcave gjermane. Kur mbaroi lufta, ai ishte 19 vjeç dhe mbante gradën e
togerit kolonel. Në qeverinë komuniste të pasluftës, zoti Hoxha, ai u bashkua me
Ministrinë e Propagandës në vitin 1955-1958 ishte ministër i Arsimit dhe
Kulturës. Ai u rrit me anë të Partisë së Punës dhe që nga vitit 1960 ishte
anëtar i Byrosë Politike. Ashtu si zoti Hoxha, ai mbështeste
marksizëm-leninizmin dhe gëzonte mbështetjen e gruas së Hoxhës, Nexhmijen.
Ashtu si dhe shumë komunistë të tjerë, shumë pak ishte e njohur në qarqet
publike, bashkëshortja e zotit Alia. Ai u martua në vitin 1950 me Semiramis
Xhuvanin. Ata patën dy vajza, Zana dhe Besa, si dhe një djalë Arbenin.
Bashkëshortja e tij vdiq në vitin 1986. Zoti Alia nisi një afrim të lehtë me
Perëndimin, ai u bë më miqësor, përdorte fjalë më të buta në të kundërt të
zotit Hoxha, i cili kishte urrejtje për Perëndimin. Megjithatë historianët
thonë se, karakteristikë kryesore e tij, ishte aftësia e të bërit politikë.
Ai evitoi përqendrimin e pushtetit ashtu si zoti Hoxha, i cili arriti deri
në persekutimin dhe ekzekutimin e ministrave të kabinetit të tij.
Zoti Alia la gjurmët e kaleidoskopi në ndryshimin e aleancave dhe armiqve,
mbetet një lider i propagandës dhe censurës.
Me zotin Alia në anën e tij, zoti Hoxha izoloi Shqipërinë dhe tre milionë
shqiptarët me botën e jashtme. Kombet komuniste, përfshirë Jugosllavinë,
Bashkimin Sovjetik dhe Kinën, u cilësuan si "revizionist" dhe tradhtarë të
marksizëm-leninizmit.
Dënohej feja, pjesa më e madhe e shqiptarëve ishin myslimanë, xhamitë dhe
kishat u rafshuan dhe librat u ndaluan. Asaj kohe, Shqipëria ishte një vend
me shumë fshatra, me toka malore, me gomerë e kuaj që i shikoje të ecnin
edhe në mes kryeqytetit. Megjithatë, struktura më e çuditshme dhe vendimi më
abstrakt që Hoxha ndërrmori ishte ndërtimi i mbi 100 mijë bunkerëve, depo
me armë të fshehura si bajoneta mesjetare-simbole të represionit të një
shteti ku sundonte rendi.
Zoti Alia filloi të përmbushte shumë prej detyrave të udhëheqësit Hoxha,
që atëherë vuante nga problemet e zemrës dhe sëmundje të tjera që po e
dobësonin atë. Dy ditë pas vdekjes së zotit Hoxha, në vitin 1985, zoti Alia u bë
udhëheqës. Vendi ishte në vështirësi të rënda, me një ekonomi të lëkundur,
vuante nga uria dhe nevoja të tjera.
Në vitet e ardhshme, zoti Alia u tërhoq shumë nga politika e zotit Hoxha.
Ai ndaloi censurën e fesë, futi reformat ekonomike dhe lejoi zgjedhjet
shumëpartiake. Protestuesit rrëzuan statujën e Enver Hoxhës në kryeqytet dhe
nga ana e tij zoti Alia urdhëroi heqjen e imazheve të Stalinit dhe Leninit.
"Jeta nuk është përkushtim ndaj një personi", i tha "New York Times", në
një intervistë para se të jepte dorëheqjen si President i Shqipërisë në
prill të 1992. "Jeta është përkushtim për një ide". Sa për heqjen e ndalimit të
fesë, ai tha: "U bë e qartë, se nuk ishte thjesht një çëshjte e një
korrigjimi të një gabimi të mëparshëm, por një çështje e një konceptimi më të
thellë të të drejtave të njeriut". Sot, Shqipëria është ende duke kapërcyer
trashëgiminë e viteve të Enver Hoxhës, por vendi është anëtare e NATO dhe po
ndërmerr reforma ekonomike dhe politike me shpresën për t'u bërë anëtare e
Bashkimit Europian.
Zoti Alia, gjithashtu shprehu përkushtimin e zjarrtë për një ekonomi të
tregut të lirë, por refuzoi të pranojë ndonjë kundërthënie ndërmjet
pikëpamjeve të tij të vjetra dhe të reja.
"Nuk ka alternativë tjetër, por vetëm një ekonomi tregu e lirë", tha ai në
vitin 1992. "Pa dyshim unë kam idealet e mia. Por, unë jam realist".
lmpx.com only provides a reader for public news (NNTP) servers. It is not
affiliated with the servers or forums shown here and is not responsible for
the content of articles, which is written by their respective authors.