Dita Nderkombetare e Perkujtimit te Holokaustit

 
Dita  Nderkombetare e Perkujtimit te Holokaustit : "Shqiptaret nje shembull 
i  pashembullte ne te gjithe boten" per mbrojtjen e herbrenjeve. 
BEQIR  SINA, New York 
"Rrefimi  i jashtezakonshem i Shqiperise, ku nje komb i tere, si popullate, 
ka vepruar  bashkerisht per t'i shpetuar hebrenjte, eshte nje rrefim i 
papershkrueshem.  Shqiperia e Luftes se Dyte Boterore u be streha me e sigurt e 
hebrenjve te  perndjekur nga nazizmi. Me qindra çifute u mirepriten dhe nuk 
u tradhetuan kurre  nga familjet mbajtese". 
OKB  - NEW YORK :  Dita Nderkombetare te Perkujtimit te Holokaustit u çele 
ne pallatin e Kombeve te  Bashkuara ne New York, me 22 Jan 2012 me nje 
ekspozite e veçante.me  poster.,Kuratoret thane se kjo ekspozite eshte pjese e 
nje projekti nderkombetar  per te inkurajuar studentet te projektimit nga e 
gjithe bota per te shprehur  pikepamjet e tyre per çeshtjen e hebrejve gjate 
Luftes se Dyte Boterore e  kujtuar Holokaustin. 
Sot  ne New York, ku mendohet se jeton dhe komuniteti me i madh ne bote 
hebraik ,  kremtohet Dita Nderkombetare e Perkujtimit te viktimave te 
Holokaustit. Me  vendim te OKB-se data perkujtimore, 27 janari daton me diten e 
hapjes se dyerve  te Aushvicit (Auschwitz) - nje prej kampeve me te tmerrshem 
naziste te  shfarrosjes. 
Ne  New York, kjo date shenohet me ceremonin e ndezjes se qirinjve 
perkujtimore, ne  te gjitha sinagogat, qendrat e trashgmnise kulturore, shkollat dhe 
 universitetet, muzeumet. Ceremoni kryesore do te mbahen ne Qendren e 
Komunitetit  Hebraik te New Yorkut, si dhe ne Sinagogen e Madhe ne qender te New 
Yorkut,  Jewish Holocaust Museum and Research Center, The Jewish Museum, New 
York, Museum  of Jewish Heritage - Memorial to the Holocaust Central 
Synagogue, Synagogues -  Temple Emanu-El,Baruchim Ha Ba'im, Synagogue for the 
Arts, the Civic Center, dhe  te tjera. 
. 
Dita  Nderkombetare e Perkujtimit te viktmave te Holokaustit po kremtohet 
per te  gjashten here, edhe ne mjediset e pallatit te Qelqte - Kombet e 
Bashkuara ne New  York. Gjashte vjet me pare me 26 janar te vitit 2007 Asambleja 
e Pergjithshme e  OKB-se miratoi Rezoluten qe denonte mohimin e holokaustit 
te hebrenjve si nje  fakt historik.  
Me  nje rezolut e cila u miratua nga me shume se 3/4 e vendeve anetare te 
OKB,  perfshire edhe Shqiperine, thuhej nder te tjera se ne kampin e 
perqendrimit  Aushvic jane mbajtur mbi 4 milione te burgosur. Prej tyre 2.5 milione 
u dogjen  ne krematoriume dhe u mbyten ne dhomat e gazit, 500.000 vdiqen nga 
semundjet e  ndryshme. Trupat e aleatve, gjate çlirimit te Silesise polake, 
zbuluan  ekzistencen e ketij kampi perqendrimi, ne te cilin arriten te 
mbijetonin me pak  se 3000 veta.  
Tom  Lantosh - Shqiperia, Kosova, liria, pavaresia - te drejtat e tyre te 
dhunuara  dhe shtypja e genocidi serb ushtruar sistematikisht ndaj tyre nga 
regjimi i  Millosheviqit   
Maj  1990, Ish-Sekretari i Pergjithshem i Kombeve te Bashkuara, Perez de 
Cueller,  Kongresmeni Amerikan, Tom Lantosh, dhe ish kongresmeni Jospeh J. 
DioGuardi,  ishin te paret nga prendimi qe mberrijne ne Shqiperin komuniste, 
totalitare,e te  izoluar teresisht, e mbytyr ne skamje e mizori, qe bene nje 
vizite treditore.  Ata u takuan me ish kryetarin e at'hereshem te fundit 
komunist, Ramiz Aline, dhe  i kerkuan atij te ndrronte kursin, e te hapte vendin 
e tij drejt  perendimit. 
Lantosh,  mbetet keshtu nje nga mbeshtetesit e palodhur i njerezve te 
shtypur. Ai gjate  karjeres se tij nuk ka ngurruar te ndermarre hapa te 
pazakonte, kur ka qene  fjala per rrezimin e tiraneve. Ai ka qene i gatshem te 
takohet me udheheqes te  tille si Ramiz Alia ne Tirane, Gaddafi ne Libi, me 
udheheqjen e Korese se Veriut  dhe me shume te tjere, te cilet nuk jane aspak 
popullore dhe me te cilet eshte  nje rrezik te takoheshe. Rrezik ne kuptimin e 
politikes se brendeshme amerikane.  Tom Lantosh gjithnje e ka kuptuar se sa 
rendesi do te kishte hapja e ketyre  vendeve dhe se nje pjese e kesaj 
hapjeje, e heqjes qafe te ketyre diktatoreve,  ishte hyrja ne keta vende. Ai ishte 
i gatshem te rrezikonte emrin e tij personal  duke u takuar me, Ramiz Aline, 
Moumar Al Gadafin, me udheheqjen e Korese se  Veriut dhe me shume te tjere. 

Kongresisti  Tom Lantosh dhe ish-kongresisti Joe DioGuardi ishin zyrtaret e 
pare amerikane qe  hyne ne Shqiperi pas pesedhjete vjetesh. Ne perpjekje qe 
t’i hynte ne qejf Tom  Lantoshit, edhe vete nje ish-i mbijetuar i 
Holokaustit, diktatori i kohes, Ramiz  Alia prezantoi nje arkiv te papare deri 
atehere me letra, fotografi, artikuj te  prere gazetash e shenime te tjera te 
veprave te papublikuara heroike te  shqiptareve qe kishin shpetuar hebrenjte 
gjate Luftes se Dyte Boterore. Me t’u  kthyer ne SHBA, DioGuardi i dergon keto 
materiale ne Izrael, ku ato verifikohen  nga “Yad Vashem-i” autoritetit 
qendror i perkujtimit te martireve dhe heronjve  te Holokaustit, me seli ne 
Jerusalem. 
Ne  Kombet e Bashkuara, New York 
•  26 janar 2012: "Nje Monument e veprave te mira: endrrat dhe shpresat e 
femijeve  gjate Holokaustit" - Yad Vashemi udhetone me nje ekspozite te re 
per te u hapur  ne Kombet e Bashkuara ne Nju Jork. Ekspozita e Kronikave me 
tregimet e femijeve  gjate Holokaustit, mbasi te jete shfaqur ne OKB do te 
udhetoje ne muzeume dhe  qendra te femijeve herenje ne te gjithe Shtetet e  
Bashkuara. 
•  26 janar 2012: "Mbajtja e kujtimeve eshte e gjalle" - nje projekt 
nderkombetar i  dizajnit me ane te posterve, realizuar nen kujdesin e Task Forces 
per  Bashkepunim Nderkombetar ne Arsim te Kujtimit te Holokaustit , dhe 
Kerkimeve  (ITF) e udhehequr nga Yad Vashem, ne partneritet me Le Memorial de la 
Shoah  (France) dhe Instituti Evropian i Trashegimis Shoah (Republika 
Çeke), me gjithe  dokumenta dhe postera do te jete ne ekranin ne Kombet e 
Bashkuara dhe ne te  gjitha 73 Qendrat e OKB-se, me Informacionet neper bote, si 
edhe shume vende te  tjera anembane globit. 
Nga  Yad Vashem Ekspozitat udhetim neper bote: 
•  25 janar 2012: Ekspozita fotografike "BESA: Nje Kod Nderi: shqiptaret qe 
 shpetuan hebrenjte gjate Holokaustit" ( e kuratorit dhe fotografit te 
njohur  Norman Gershman) do te hapet ne Lichtenstein. 
•  27 janar 2012: "Jo Luaj cilen ai ndodhet" Ekspozita do te hapet ne 
Madrid,  Spanje. Ekspozita permban lodra, lojra arti, dhe poezi qe lejojne 
vizitor ne  paraqitje e shkurter ne jeten e femijeve qe kane perjetuar  
Holokaustin. 
•  30 janar 2012: "Me mua ketu jane 6 milion akuzues" Ekspozita do te hapet 
ne  Linz, Austri. Ekspozita shenon 50 vjet qe nga gjyqi  Eichmann. 
"Shqiptaret  nje shembull i pashembullte ne te gjithe boten" per mbrojtjen 
e  herbrenjeve   
Ne  hollin e madh te pallatit te "Qelqet", ndertesen e Kombeve te 
Bashkuara, per  here te pare, ne Diten Nderkombetare e Perkujtimit te Holokaustit : u 
hape ne  New York, perpara rreth 300 pjesmarresve, me 26 Janar 2008, ne 
Diten  Nderkombetare te Perkujtimit te Holokaustit, ekspozita qe mbante 
titullin:  "Besa: Kodi i Nderit - Shqiptaret qe shpetuan hebrenjte gjate 
Holokaustit".  Ceremonia zyrtare ne perkujtim te viktimave te Holokaustit, filloje me  
inaugurimin e kesaj ekspozite, ne shenje nderimi per shqiptaret, te cilet 
kane  shpetuar çifutet(hebrenjet) nga Holokausti. Ekspozita, e cila u hape ne 
New  York, gjashte vejt me pare, ishte e perqendruar ne ate aktin qe bene 
dhjetera  familje shqiptare, te cilet kane rrezikuar edhe jeten e tyre, per 
t'i shpetuar  hebrenjte gjate Luftes se Dyte Boterore.  
 
"Ne  sot, po nderojme viktimat dhe ata qe mbijetuan prej Holokausit , si 
edhe ata qe  shpetuan jeten e atyre njerezve," do te thoshte ne fillim te 
fjales se tij,  nensekretari i pergjitheshem per Komunikim dhe Informacionin 
Publik, i OKB-es,  diplomati Kiyotaka Akasaka, duke folur ne emer te Sekretarit 
te pergjithshem Ban  Ki-moon,." Me duhet ta deklaroje te hapur kete 
ekspozite, me autorizimin e  sekretarit te pergjithshem Ban Ki-moon, ekspozite, kjo 
qe ka ne qender e saj,  kurajon e atyre njerezve, burra e gra, te cilet 
shpetuan çifutet(hebrejte) gjate  Luftes se Dyte Boterore." - ka thene ai.  
 
Sipas,  Sekretariatit te pergjithshem te OKB-es, ekspozita qe mban 
titullin: "Besa: Kodi  i Nderit - Shqiptaret qe shpetuan hebrenjte gjate 
Holokaustit"; me nje koleksion  fotografish te realizuara nga fotografi amerikan, 
Norman Gershman, dhe familjet  e atyre qe kane marre pjese ne shpetim, eshte 
deshimi e gjalle e asaj se çfare  bene shqiptaret, te cilet, ose moren ne 
mbrojtje me risk ne shtepite e tyre, ose  paisen me dokumenta udhetimi, me mijra 
çifute, gjate Luftes se Dyte Boterore, te  largoheshin per ne SHBA-se.  
 
"Ju  faleminderit! ne emer te Qeverise shqiptare, tha ne ate ceremoni ish - 
 ambasadori i Shqiperise, prane Misionit te Perhereshem te OKB-se, 
shkelqesia e  tija z Adrian Neritani, qe ne kete dite te kujteses, e cila po 
shenohet ketu ne  Kombet e Bashkuara me hapjen e kesaj ekspozite, ku ka ne fokusin 
e saj aktin  historik te shqiptarve, qe shpetuan nje popull nga padrejtesia 
dhe tirania" Me  shume se njehere gjate tere historise se tij, populli 
shqiptare ka demostruar  lidhjet e mira nderfetare, bashkjetesen dhe respektin 
fetar, kulturor e social  me te gjithe popujt e tjere, shembull eshte Nene 
Tereza, deri tek populli i  Kosoves gjate vitit 1999. Ne shqiptaret jemi krenar 
qe ndajme se bashku me ju  kujtimin per ata qe vdiqen dhe ata qe mbijetuan. 
Ne kurre nuk do ta harrojme ate  qe ndodhi me Holokausitn", citohet te kete 
thene ish ambasadori Neritani.   
 
Disa  nga pjesmarresit qe moren pjese gjashte vjet me pare ne inagurimin e 
kesaj  ekspozite ishin : 
,  Rabbi Arthur Schneier i Park East Synagogue, kryetar i Fondacionit Apeli 
i  Ndergjegjes - ne Nju Jork. David Windsor, ambasadori i Australise, 
ambasadori  Alex Wolf i SHBA-se, ambasadori i Spanjes,Yanez Barnuevo, ambasadori 
i Vietnamit  Bui Wianw,Isidoro Aizenberg, dhe Pigna Berchtole te ambasades 
Zvicerane, Tete  Antonio, i ambasades se Angoles,Mohamed Edrees i ambasades 
se Egjyptit, Dena  Erlich konsulli i Izraelit,Gabriella Gyorffy e ambasades 
Hungareze, ambasadori  Claude Heller i Meksikos, ambasadori Adrian Neritani i 
Shqiperise, dhe kori  diplomatik shqiptar. Fotografi amerikan, kuratori i 
kesaj ekspozite Norman  Gershman,Senatori i shtetit te Nju Jorkut, Jeff 
Klain.  
 
Ish  Kongresmeni demokrat i Nju Jorkut, Joseph J.DioGuardi, presidenti 
vullnetar i  Lidhjes Qytetare Shqiptaro Amerikane, shoqeruar nga bashkeshortja e 
tij Shirli  Cloyes, dhe drejtoret e Bordit, te LQSHA. Perfaqesues nga 
Organizata e Grave  Shqiptare ne Amerike "Motrat Qiriazi" me kryetaren dr Ana 
Kohen. Kryetari e  nkryetari i deges se LDD, z Agim Rexhaj dhe Elmi Berisha. 
Nga nkryetari i Vatres  Dr. Gjon Buçaj, z. Sejdi Hysenaj dhe z. Sejdi Bytyçi, 
Perfaqesuesit e Rrjetit te  Informimit "Frosina", me qender ne Boston, SHBA, 
znj. Jane Christo dhe z. Van  Christo. Grupe shqiptaresh nga Detroiti me 
veprimtarin Marash Nuncullaj, dhe  grupe shqiptaresh nga Bostoni me me 
juristin Agron Alibali. Gazetare, studente  te huaj dhe shqiptare, kori diplomatik 
i shume vendeve akredituar ne OKB,  humanist, veprimtare, personalitete 
politike e shoqerore, biznesmen dhe  aktivist, anetare te familjeve shqiptare, 
qe shpetuan çifutet.   
 
Ne  ekspozite me fotografi dhe me pjese filmike ne ekranet e vogla te 
televizoreve,  shfaqeshin vazhdimisht pjese nga filma dokumentare, e rrefime ku 
tregohet se kur  Gjermania pushtoi Shqiperine ne vitin 1943, populli shqiptar 
refuzoi t'i  permbushe kerkesat e nazisteve per te dorezuar listat me emrat 
e hebrenjve qe  jetonin atje. Pothuajse te gjithe hebrenjte qe kane jetuar 
brenda kufijve te  Shqiperise gjate okupimit gjerman, kane shpetuar dhe ne 
fakt, ne fund te luftes,  Shqiperia kishte me shume hebrenj, se qe kishte 
para fillimit te saj, ka  njoftuar Yad Vashem, qendra zyrtare e perkujtimit te 
Holokaustit. "Rrefimi i  jashtezakonshem i Shqiperise, ku nje komb i tere, 
si popullate, ka vepruar  bashkerisht per t'i shpetuar hebrenjte, eshte nje 
rrefim i papershkrueshem",  thane edhe folesit ne ceremonine e hapjes se 
ekspozites.  
 
Kjo  ekspozite, qe u hape gjashte vjet me pare ne Kombet e Bashkuara,ne New 
York, u  be per te perkujtuar diten e 60 - vjetorit, te Deklerates 
Universale e te  Drejtave te Njeriut, e pranuar me 1948, dhe me shpalljen e nga 
Kombet e  Bashkuara si Dita Nderkombetare te Perkujtimit te Holokaustit . Kur 
per here te  pare popujt ane e mbane botes, pranuan konceptin "Dinjiteti dhe 
Drejtesia per te  Gjithe njesoje" Ekspozita qendroje hapur deri me 4 mars. 
Deri me tash, 22 mije  johebrenj kane marre çmimin me te larte nga Yad Vashem 
qe nga viti 1963, ne  mesin e tyre, jane dhe me shume se 100 shqiptare.  
 
Çfare  eshte Holokausti? 
Holokausti  eshte nje njolle e erret ne historine e njerezimit. Holokausti 
eshte nje sistem  persekutimi sistematik, i nje shteti burrokratik qe vrau 
afersisht 6 milione  çifute (Hebrej) nga regjimi nazist dhe bashkepuntoret e 
tij. Fjala "Holokaust" e  ka origjinen nga greqishtja e vjeter qe do te 
thote "Sakrifice per pasion". Me  ardhjen ne pushtet ne Gjermani te regjimit 
nazist ne Janar 1933, besonin se  gjemanet ishin "Superiore per nga raca" dhe 
se çifutet cilesoheshin ose  klasifikoheshin si "Inferiore" dhe se ata ishin 
"te padenje per jete". Te pakten  200,000 persona me te meta fizike apo 
mendore u vrane si pjese e programit  "Euthanasia". Gjate viteve te luftes, 
nazitet dhe bashkepuntoret e tyre krijuan  getot, kampet tranzite, si dhe kampet 
e punes se rende. Me renjen e kapitullimin  e Gjermanise naziste, pas 
Luftes se Dyte Boterore, Bashkimi Sovietik, dhe vendet  e kapmit komuniste, duke 
perfshire ketu edhe Shqiperine, krijuan ata burgjet  politike, kampet e 
presekutimit, si dhe kampet e punes se rende.   
 


 

On January 29th, Senator Klein had the priviledge of viewing a photo  
exhibition by Norman Gershman at the United Nations, "Besa: A Code of  
Honor/Muslim Albanias Who Rescued Jews During the Holocaust". Yad Vashem, the  
Holocaust Martyrs’and Heroes’ Remembrance Authority in Jerusalem, recognized  
Albanian heroism in saving every Jew who either lived in Albania or sought  
asylum there during World War II with the opening of Besa. Norman  Gershman, an 
American Jew, documents the courage and compassion of the  rescuers and 
their families—approximately 65 percent of whom were Muslim and  35 percent of 
whom were Orthodox and Roman Catholic—who saved more than 2,000  Jews from 
death at the hands of Italian fascists and German Nazis.  
Senator Klein is here picture from left to right with: Neil Goldstein, the  
Executive Director of the American Jewish Congress; Shirley Cloyes 
DioGuardi,  Balkan Affairs Adviser to the Albanian American Civic League; former  
Congressman Joe DioGuardi, President of the Albanian American Civic League;  
Senator Klein; and Gjergj Dedvukaj, member of the board of the Albanian  
American Civic League and owner of Giovanni's restaurant in the  Bronx





















 

Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Holokaustit :  "Shqiptarët një shembull 
i pashembulltë në të gjithë botën" për  mbrojtjen e herbrenjëve.



BEQIR SINA, New York



"Rrëfimi i jashtëzakonshëm i Shqipërisë, ku një  komb i tërë, si popullatë, 
ka vepruar bashkërisht për t'i shpëtuar  hebrenjtë, është një rrëfim i 
papërshkrueshëm. Shqipëria e  Luftës së Dytë Botërore u bë streha më e sigurt e 
hebrenjve të  përndjekur nga nazizmi. Me qindra çifutë u mirëpritën dhe nuk 
u  tradhëtuan kurrë nga familjet mbajtëse".





OKB - NEW YORK : Dita Ndërkombëtare të Përkujtimit  të Holokaustit u çelë 
në pallatin e Kombeve të Bashkuara në New York, më  22 Jan 2012 me një 
ekspozitë e veçantë.me poster.,Kuratorët thanë se kjo  ekspozitë është pjesë e një 
projekti ndërkombëtar për të inkurajuar  studentët të projektimit nga e 
gjithë bota për të shprehur pikëpamjet e  tyre për çështjen e hebrejve gjatë 
Luftës së Dytë Botërore e kujtuar  Holokaustin.

 
Sot në New York, ku mendohet se jeton dhe komuniteti më i madh në  botë 
hebraik , kremtohet Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të viktimave  të 
Holokaustit. Me vendim të OKB-së data përkujtimore, 27 janari daton  me ditën e 
hapjes së dyerve të Aushvicit (Auschwitz) - një prej kampeve  më të tmerrshëm 
nazistë të shfarrosjes.


Në New York, kjo datë shënohet me ceremonin e ndezjes së qirinjve  
përkujtimorë, në të gjitha sinagogat, qendrat e trashgmnisë kulturore,  shkollat dhe 
universitetet, muzeumet. Ceremoni kryesore do të mbahen në  Qendrën e 
Komunitetit Hebraik të New Yorkut, si dhe në Sinagogën e Madhe  në qender të New 
Yorkut, Jewish Holocaust Museum and Research Center,  The Jewish Museum, New 
York, Museum of Jewish Heritage - Memorial to the  Holocaust Central 
Synagogue, Synagogues - Temple Emanu-El,Baruchim Ha  Ba'im, Synagogue for the 
Arts, the Civic Center, dhe të tjera.

.

Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të viktmave të Holokaustit po  kremtohet 
për të gjashtën herë, edhe në mjediset e pallatit të Qelqtë -  Kombet e 
Bashkuara në New York. Gjashtë vjet më parë më 26 janar të  vitit 2007 Asambleja 
e Përgjithshme e OKB-së miratoi Rezolutën që  dënonte mohimin e holokaustit 
të hebrenjve si një fakt historik. 

Me një rezolut e cila u miratua nga më shumë se 3/4 e vendeve  anëtare të 
OKB, përfshirë edhe Shqipërinë, thuhej ndër të tjera se në  kampin e 
përqendrimit Aushvic janë mbajtur mbi 4 milionë të burgosur.  Prej tyre 2.5 milionë 
u dogjën në krematoriume dhe u mbytën në dhomat e  gazit, 500.000 vdiqën nga 
sëmundjet e ndryshme. Trupat e aleatve, gjatë  çlirimit të Silesisë polake, 
zbuluan ekzistencën e këtij kampi  përqendrimi, në të cilin arritën të 
mbijetonin më pak se 3000 veta.  

 
Tom Lantosh - Shqipëria, Kosova, liria, pavarësia - të  drejtat e tyre të 
dhunuara dhe shtypja e genocidi serb ushtruar  sistematikisht ndaj tyre nga 
regjimi i Millosheviqit  
Maj 1990, Ish-Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Perez  de 
Cueller, Kongresmeni Amerikan, Tom Lantosh, dhe ish kongresmeni  Jospeh J. 
DioGuardi, ishin të parët nga prendimi që mbërrijnë në  Shqipërin komuniste, 
totalitare,e të izoluar tërësisht, e mbytyr në  skamje e mizori, që bënë një 
vizitë treditore. Ata u takuan me ish  kryetarin e at'hereshëm të fundit 
komunist, Ramiz Alinë, dhe i kërkuan  atij të ndrronte kursin, e të hapte vendin 
e tij drejt perendimit. 
Lantosh, mbetet kështu një nga mbështetësit e palodhur i njerëzve të  
shtypur. Ai gjatë karjerës së tij nuk ka ngurruar të ndërmarrë hapa të  
pazakontë, kur ka qenë fjala për rrëzimin e tiranëve. Ai ka qenë i  gatshëm të 
takohet me udhëheqës të tillë si Ramiz Alia në Tiranë,  Gaddafi në Libi, me 
udhëheqjen e Koresë së Veriut dhe me shumë të tjerë,  të cilët nuk janë aspak 
popullorë dhe me të cilët është një rrezik të  takoheshe. Rrezik në kuptimin e 
politikës së brendëshme amerikane. Tom  Lantosh gjithnjë e ka kuptuar se sa 
rëndësi do të kishte hapja e këtyre  vendeve dhe se një pjesë e kësaj 
hapjeje, e heqjes qafe të këtyre  diktatorëve, ishte hyrja në këta vende. Ai ishte 
i gatshëm të rrezikonte  emrin e tij personal duke u takuar me, Ramiz Alinë, 
Moumar Al Gadafin,  me udhëheqjen e Koresë së Veriut dhe me shumë të tjerë. 


Kongresisti Tom Lantosh dhe ish-kongresisti Joe DioGuardi ishin  zyrtarët e 
parë amerikanë që hynë në Shqipëri pas pesëdhjetë vjetësh. Në  përpjekje që 
t’i hynte në qejf Tom Lantoshit, edhe vetë një ish-i  mbijetuar i 
Holokaustit, diktatori i kohës, Ramiz Alia prezantoi një  arkiv të paparë deri 
atëherë me letra, fotografi, artikuj të prerë  gazetash e shënime të tjera të 
veprave të papublikuara heroike të  shqiptarëve që kishin shpëtuar hebrenjtë 
gjatë Luftës së Dytë Botërore.  Me t’u kthyer në SHBA, DioGuardi i dërgon këto 
materiale në Izrael, ku  ato verifikohen nga “Yad Vashem-i” autoritetit 
qendror i përkujtimit të  martirëve dhe heronjve të Holokaustit, me seli në 
Jerusalem.




Në Kombet e Bashkuara, New York
 


• 26 janar 2012: "Një Monument e veprave të mira: ëndrrat dhe  shpresat e 
fëmijëve gjatë Holokaustit" - Yad Vashemi udhëtonë me një  ekspozitë të re 
për të u hapur në Kombet e Bashkuara në Nju Jork.  Ekspozita e Kronikave me 
tregimet e fëmijëve gjatë Holokaustit, mbasi të  jetë shfaqur në OKB do të 
udhëtojë në muzeume dhe qendra të fëmijëve  herenjë në të gjithë Shtetet e 
Bashkuara.


• 26 janar 2012: "Mbajtja e kujtimeve është e gjallë" - një projekt  
ndërkombëtar i dizajnit me anë të posterve, realizuar nën kujdesin e  Task Forcës 
për Bashkëpunim Ndërkombëtar në Arsim të Kujtimit të  Holokaustit , dhe 
Kërkimeve (ITF) e udhëhequr nga Yad Vashem, në  partneritet me Le Memorial de la 
Shoah (Francë) dhe Instituti Evropian i  Trashëgimis Shoah (Republika 
Çeke), me gjithë dokumenta dhe postera do  të jetë në ekranin në Kombet e 
Bashkuara dhe në të gjitha 73 Qendrat e  OKB-së, me Informacionet nëpër botë, si 
edhe shumë vende të tjera  anembanë globit.


Nga Yad Vashem Ekspozitat udhëtim nëpër  botë:


• 25 janar 2012: Ekspozita fotografike "BESA: Një Kod Nderi:  shqiptarët që 
shpëtuan hebrenjtë gjatë Holokaustit" ( e kuratorit dhe  fotografit të 
njohur Norman Gershman) do të hapet në Lichtenstein.


• 27 janar 2012: "Jo Luaj cilën ai ndodhet" Ekspozita do të hapet  në 
Madrid, Spanjë. Ekspozita përmban lodra, lojra arti, dhe poezi që  lejojnë 
vizitor në paraqitje e shkurtër në jetën e fëmijëve që kanë  përjetuar Holokaustin.


• 30 janar 2012: "Me mua këtu janë 6 milion akuzues" Ekspozita do  të hapet 
në Linz, Austri. Ekspozita shënon 50 vjet që nga gjyqi  Eichmann.


"Shqiptarët një shembull i pashembulltë në të gjithë botën"  për mbrojtjen 
e herbrenjëve  
Në hollin e madh të pallatit të "Qelqët", ndërtesën e Kombeve të  
Bashkuara, për herë të parë, në Ditën Ndërkombëtare e Përkujtimit të  Holokaustit : u 
hapë në New York, përpara rreth 300 pjesmarrësve, më 26  Janar 2008, në 
Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit,  ekspozita që mbante 
titullin: "Besa: Kodi i Nderit - Shqiptarët që  shpëtuan hebrenjtë gjatë 
Holokaustit". Ceremonia zyrtare në përkujtim të  viktimave të Holokaustit, fillojë me 
inaugurimin e kësaj ekspozite, në  shenjë nderimi për shqiptarët, të cilët 
kanë shpëtuar çifutët(hebrenjët)  nga Holokausti. Ekspozita, e cila u hapë në 
New York, gjashtë vejt më  parë, ishte e përqendruar në atë aktin që bënë 
dhjetëra familje  shqiptare, të cilët kanë rrezikuar edhe jetën e tyre, për 
t'i shpëtuar  hebrenjtë gjatë Luftës së Dytë Botërore.  
 
"Ne sot, po nderojmë viktimat dhe ata që mbijetuan prej Holokausit ,  si 
edhe ata që shpëtuan jetën e atyre njerëzve," do të thoshte në fillim  të 
fjalës së tij, nënsekretari i përgjithëshëm për Komunikim dhe  Informacionin 
Publik, i OKB-ës, diplomati Kiyotaka Akasaka, duke folur  në emër të Sekretarit 
të përgjithshëm Ban Ki-moon,." Me duhet ta  deklarojë të hapur këtë 
ekspozitë, me autorizimin e sekretarit të  përgjithshëm Ban Ki-moon, ekspozitë, kjo 
që ka në qendër e saj, kurajon  e atyre njerëzve, burra e gra, të cilët 
shpëtuan çifutët(hebrejtë) gjatë  Luftës së Dytë Botërore." - ka thënë ai.  
 
Sipas, Sekretariatit të përgjithshëm të OKB-ës, ekspozita që mban  
titullin: "Besa: Kodi i Nderit - Shqiptarët që shpëtuan hebrenjtë gjatë  Holokau
stit"; me një koleksion fotografish të realizuara nga fotografi  amerikan, 
Norman Gershman, dhe familjet e atyre që kanë marrë pjesë në  shpëtim, është 
dëshimi e gjallë e asaj se çfarë bënë shqiptarët, të  cilët, ose morën në 
mbrojtje me risk në shtëpitë e tyre, ose paisen me  dokumenta udhëtimi, me mijra 
çifutë, gjatë Luftës së Dytë Botërore, të  largoheshin për në SHBA-së.  
 
"Ju faleminderit! në emër të Qeverisë shqiptare, tha në atë ceremoni  ish - 
ambasadori i Shqipërisë, pranë Misionit të Përherëshëm të OKB-së,  
shkelqësia e tija z Adrian Neritani, që në këtë ditë të kujtesës, e cila  po 
shënohet këtu në Kombet e Bashkuara me hapjen e kësaj ekspozite, ku  ka në fokusin 
e saj aktin historik të shqiptarve, që shpëtuan një popull  nga padrejtësia 
dhe tirania" Më shumë se njëherë gjatë tërë historisë së  tij, populli 
shqiptarë ka demostruar lidhjet e mira ndërfetare,  bashkjetesen dhe respektin 
fetar, kulturor e social me të gjithë popujt  e tjërë, shëmbull është Nënë 
Tereza, deri tek populli i Kosovës gjatë  vitit 1999. Ne shqiptarët jemi krenar 
që ndajmë së bashku me ju kujtimin  për ata që vdiqën dhe ata që mbijetuan. 
Ne kurrë nuk do ta harrojmë atë  që ndodhi me Holokausitn", citohet të ketë 
thënë ish ambasadori  Neritani.  
 
Disa nga pjesmarrësit që morën pjesë gjashtë vjet më parë në  inagurimin e 
kësaj ekspozite ishin :
, Rabbi Arthur Schneier i Park East Synagogue, kryetar i Fondacionit  Apeli 
i Ndergjegjes - në Nju Jork. David Windsor, ambasadori i  Australisë, 
ambasadori Alex Wolf i SHBA-së, ambasadori i Spanjës,Yanez  Barnuevo, ambasadori 
i Vietnamit Bui Wianw,Isidoro Aizenberg, dhe Pigna  Berchtole të ambasadës 
Zvicerane, Tete Antonio, i ambasadës së  Angolës,Mohamed Edrees i ambasadës 
së Egjyptit, Dena Erlich konsulli i  Izraelit,Gabriella Gyorffy e ambasadës 
Hungareze, ambasadori Claude  Heller i Meksikos, ambasadori Adrian Neritani i 
Shqipërisë, dhe kori  diplomatik shqiptar. Fotografi amerikan, kuratori i 
kësaj ekspozite  Norman Gershman,Senatori i shtetit të Nju Jorkut, Jeff 
Klain.  
 
Ish Kongresmeni demokrat i Nju Jorkut, Joseph J.DioGuardi, presidenti  
vullnetar i Lidhjes Qytetare Shqiptaro Amerikane, shoqeruar nga  bashkëshortja e 
tij Shirli Cloyes, dhe drejtorët e Bordit, të LQSHA.  Përfaqësues nga 
Organizata e Grave Shqiptare ne Amerike "Motrat Qiriazi"  me kryetaren dr Ana 
Kohen. Kryetari e nkryetari i degës së LDD, z Agim  Rexhaj dhe Elmi Berisha. 
Nga nkryetari i Vatrës Dr. Gjon Buçaj, z. Sejdi  Hysenaj dhe z. Sejdi Bytyçi, 
Përfaqësuesit e Rrjetit të Informimit  "Frosina", me qendër në Boston, SHBA, 
znj. Jane Christo dhe z. Van  Christo. Grupe shqiptarësh nga Detroiti me 
veprimtarin Marash Nuncullaj,  dhe grupe shqiptarësh nga Bostoni me me 
juristin Agron Alibali.  Gazetarë, studentë të huaj dhe shqiptarë, kori diplomatik 
i shumë  vendeve akredituar në OKB, humanist, veprimtarë, personalitete 
politike  e shoqërore, biznesmen dhe aktivist, anëtarë të familjeve shqiptare, 
që  shpëtuan çifutët.  
 
Në ekspozitë me fotografi dhe me pjesë filmike në ekranet e vogla të  
televizorëve, shfaqeshin vazhdimisht pjesë nga filma dokumentarë, e  rrefime ku 
tregohet se kur Gjermania pushtoi Shqipërinë në vitin 1943,  populli shqiptar 
refuzoi t'i përmbushë kërkesat e nazistëve për të  dorëzuar listat me emrat 
e hebrenjve që jetonin atje. Pothuajse të  gjithë hebrenjtë që kanë jetuar 
brenda kufijve të Shqipërisë gjatë  okupimit gjerman, kanë shpëtuar dhe në 
fakt, në fund të luftës,  Shqipëria kishte më shumë hebrenj, se që kishte 
para fillimit të saj, ka  njoftuar Yad Vashem, qendra zyrtare e përkujtimit të 
Holokaustit.  "Rrëfimi i jashtëzakonshëm i Shqipërisë, ku një komb i tërë, 
si  popullatë, ka vepruar bashkërisht për t'i shpëtuar hebrenjtë, është një  
rrëfim i papërshkrueshëm", thanë edhe folësit në ceremoninë e hapjes së  
ekspozitës.  
 
Kjo ekspozitë, që u hapë gjashtë vjet më parë në Kombet e  Bashkuara,në New 
York, u bë për të përkujtuar ditën e 60 - vjetorit, të  Dekleratës 
Universale e të Drejtave të Njeriut, e pranuar më 1948, dhe  me shpalljen e nga 
Kombet e Bashkuara si Dita Ndërkombëtare të  Përkujtimit të Holokaustit . Kur 
për herë të parë popujt anë e mbanë  botës, pranuan konceptin "Dinjiteti dhe 
Drejtësia për të Gjithë njësojë"  Ekspozita qendrojë hapur deri më 4 mars. 
Deri më tash, 22 mijë johebrenj  kanë marrë çmimin më të lartë nga Yad Vashem 
që nga viti 1963, në mesin  e tyre, janë dhe më shumë se 100 shqiptarë.  
 
Çfarë është Holokausti?
Holokausti është një njollë e errët në historinë e njerëzimit.  Holokausti 
është një sistem persekutimi sistematik, i një shteti  burrokratik që vrau 
afërsisht 6 milionë çifutë (Hebrej) nga regjimi  nazist dhe bashkëpuntorët e 
tij. Fjala "Holokaust" e ka origjinën nga  greqishtja e vjetër që do të 
thotë "Sakrificë për pasion". Me ardhjen në  pushtet në Gjermani të regjimit 
nazist në Janar 1933, besonin se  gjemanët ishin "Superiorë për nga raca" dhe 
se çifutët cilësoheshin ose  klasifikoheshin si "Inferiorë" dhe se ata ishin 
"të padenjë për jetë".  Të paktën 200,000 persona me të meta fizike apo 
mendore u vranë si pjesë  e programit "Euthanasia". Gjatë viteve të luftës, 
nazitët dhe  bashkëpuntorët e tyre krijuan getot, kampet tranzite, si dhe kampet 
e  punës së rëndë. Më rënjen e kapitullimin e Gjermanisë naziste, pas  
Luftës së Dytë Botërore, Bashkimi Sovietik, dhe vendet e kapmit  komunistë, duke 
përfshirë këtu edhe Shqipërinë, krijuan ata burgjet  politike, kampet e 
presekutimit, si dhe kampet e punës së rëndë.