Nju Jork, perkujtohet 133 vjetori i lindjes se Mit'hat Frasherit

 
Nju  Jork, perkujtohet 133 vjetori i lindjes se Mit'hat Frasherit  


BEQIR  SINA, Harstdale New York



Lamaj:  "Eshtrat e ketij njeriu te madh - Mit'hat Frasherit, duhet te 
prehen ne  Atdhe" 
Westchester  County, New York:  Ne varrezat pubilke "Ferncliff Cemetery" 
Westchester County, New York, eshte  perkujtuar 133 vjetori i lindjes se 
Mit'hat Frasherit, kryetari i Kongresit te  Manastirit (1908), themeluesi dhe 
udheheqes i Partise "Balli Kombetar", si dhe  personaliteti me i rendesishem i 
çeshtjes kombetare dhe i luftes ndaj komunizmit  ne perendim. 
Ne  nderim te tij perfaqesues te Partise "Balli Kombetar" ne SHBA, Pellumb 
Lamaj,  Qemal Lepenica, vellezerit (Mujo) Luarasi, Eqeremi, Novruzi, 
Fatmiri, z.Benjamin  Cakrani , si dhe Kryetari i i Shoqates Amerikane Çameria, ne 
SHBA, zoti Endri  Merxhushi, Sekretari i Pergjithshem i AAOC, zoti Sali 
Bollati, si dhe zoti Cenko  Brahimaj, vendosen kurore me lule te fresketa prane 
varrit te tij - me nje  shirit kuq e zi ku shkruhej me germa te arta "Balli  
Kombetare".

Gjithashtu, ata vendosen buqeta me lule te fresketa tek varri  i njerit 
prej udheheqesve te Ballit Kombetar, Professor Luan Gashit, autori i  hartes se 
Shqiperise Etnike. Pjesmarresit qendruan ne heshtje ne shenje respekti  dhe 
vendosen nga nje buqete me lule edhe tek varret e Sefer Luarasit (Mujo),  
Hysen Neço Mataj, Lufto Toto, Hasan Çapani, Azem Tartaraj, Çize Murtaj, Prof. 
 Zef Pali, (shkrimtar e atdhetar), Sulejman Meço, Ruzhdi Daka, Talat 
Karagjozi  dhe Dr. Ali Xh. Koprencka. 
Ne  133 vjetorin e lindjes se Mit'hat Frasherit oratoret, duke folur per 
figuren e  tij vleresuan shpirtin atdhetar te ketij burri te madh si dhe çmuan 
lart  krijimtarine letrare, sociokulturore dhe politike. Ata thane se gjate 
pese  dekadave te sundimit komunist, figura e tij, eshte sulmuar dhe 
anatemuar nga  sistemi totalitar, nderkohe, qe u shprehen dhe bene thirrje; se ka 
ardhur koha  qe eshtrat e tij - tani e kane vendin vetem ne Shqiperi dhe te 
dergohen atje me  rastin e 100 vjetorit te Shpalljes se Pavaresise se  
Shqiperise. 
Udheheqesi  i kesaj ceremonie te thjeshte, por teper dinjitoze, ish - 
burgosuri politik i  Spaçit, Pellumb Lamaj tha, "Jemi mbledhur ne kete vend per 
te kujtuar 133 vjet  vjetorin e lindjes se nje nga figurat me te shquara 
kombetare, Mit'hat  Frasherit. I cili, u lind me 25 mars te vitit 1879, ne 
Janinen shqiptare -  krahinen e Çamerise. Edhe pse kane kaluar shume vite" tha 
Lamaj, "fatkeqesisht,  figura e shquar e Mit'hat Frasherit qendron ende e 
censuruar nga historografia  sllavo-komuniste. Ajo çka beri Mit'hat Frasheri per 
Shqiperine, e vendos kete  figure emblematike ne plejaden e atyre 
shqiptareve qe dhane gjithçka per kombin  e tyre".

Ne  kete varr te thjeshte ne Njy Jork, prehen eshtrat e atdhetarit dhe 
patriotit me  te madh shqiptar ne mergim, i cili shkriu gjithçka per kombin e 
vet. Mit'hat  Frasheri vdiq me 3 Tetor 1949. 
"Ne  kete vend, Kombi Shqipetar", u shpreh Lamaj "do te humbte nje nga 
bijte me te  mire te historise kombetare nderkohe qe bashkeluftetaret e tij do 
te humbnin  udheheqesin e tyre shpirteror dhe ashtu siç ishte si i biri i 
Abdyl Frasherit  dhe nip i Sami Frasherit e Naim Frasherit, nga Familja e Madhe 
e Frasherillnjeve  te Permetit, ai do te varrosej larg Shqiperise, asaj 
Shqiperie qe Mit'hati, e  deshi aq shume dhe ja fali gjithçka." 
Lamaj  kujtoje gjithashtu, "Ne 4 prill 1929 Mit'hat Frasheri ne testamentin 
e tij i la  shtetit shqiptar pasurine e tij, te tundshme dhe te patundshme, 
me qellim  krijimin e nje instituti albanologjik ne Tirane, i cili do te 
merrej me studime  ne fushen e historise se Shqiperise, dhe do te themelonte 
Bibloteken Kombetare  ne Tirane. Mbas pushtimit komunist te Shqiperise, 
regjimi i Enver Hoxhes  sekuestroi te gjithe pasurine e Mid'hat Frasherit, ku nje 
nga objektet e  sekuestruara ishte edhe biblioteka personale e Mid'hat 
Frasherit, e cila ende  sot ruan rreth 40 000 vellime qe jane pjese e 
Bibliotekes Kombetare te  Shqiperise." thote ai. 

Lamaj, me pas recitoi edhe nje poezi te shkruar  nga Kudret Kokoshi, te 
cilen siç tha ai e shkruajti brenda mureve te burgut te  Burelit diten qe 
mbylli syte Babai i Shqiptarizmes, dhe kjo poezi theksoi ai u  mesua permendesh 
nga te gjithe te burgosurit dhe u transmetua gjenerate pas  gjenerate ç'ka 
tregon se historia nuk burgoset, nuk pushkatohet por jeton aq  gjate sa dhe 
populli e gjinia njerezore ... Lum kush vdes per Kombin ... Mjere  
trradhetaret ... 
Ne  dhe te huaj larg shqipes me gjak lyer
Qe  ti me ankth aq shume e dashurove
Ne  dhe te huaj prej fatit te zi perflakur
Atdheut  te vuajtur jeten i dhurove
Babai  i Kombit nder beteja plakur
...  Ti zemrat tona me ideal i ngrohe 
Rrugen  e jetes tone te pergjakur
Hyjnor,  Promethe ti na ndriçove
Nder  male e fusha nga Veriu ne Lindje
Gjemon  jehona e thirrjes shpetimtare
Vrapo,  vrapo Shqiperi per ne Rilindje
Therret  Mithati, Shqiperia e Shqipetareve 
Veterani  i Ballit Kombetar ne mergim, zoti Qemal Lepenica, tregoi, " 
Mithat Frasheri, ose  Lumo Skendo siç eshte njohur gjate luftes, ka qene minister 
i Puneve Botore ne  qeverine e pare shqiptare, delegat i Stambollit dhe 
"Vatres" ne Konferencen e  Paqes ne Paris, me 1920. Njeherazi pjesemarres ne 
Konferencen e Mukjes (1943),  kur mes forcave politike shqiptare u arrit 
marreveshje per mbrojtjen e atdheut,  e cila me pas u prish, kurse Mithat 
Frasheri pas ardhjes se komunisteve ne  pushtet u largua per ne Amerike.  
Perfaqesuesit  e komunitetit Çame ne SHBA, Bollati e Merxhushi, e vlersuan 
lart figuren e  Mit'hat Frasherit, sidomos ne aspektin e fromimit te tij 
kombetar, ate çka ka  bere ai per Çamerine. Bollati tha,"Po kujtojme nje nga 
atdhetaret me te  medhenje, perfaqesuesi i denje i njeres prej familjeve me te 
shuquara shqiptare  qe e shkriu gjithe jeten e tij per Shqiperine, edhe ne 
toke te huaj. Mit'hat  Frasheri do te kujtohet gjate nga ne Çamet per kohen, 
kur ai si diplomat beri  per Çamerine. Si Frasharlli i madh e mbrojti deri 
ne vdekje çeshtjen Çame". Me  krenarine e tij si nje çame qe po merrte pjese 
per t'i dhene nje nderim te  paharruar "Babait te Kombit", siç e quajti ai, 
foli edhe Sekretari i  Pergjithshem i Shoqates Çameria ne SHBA, zoti Endri  
Merxhushi. 
Ne  fund, Pellumb Lamaj beri thirrje qe ne kete 133 vjetor te lindjes se 
Mit'hat  Frasherit, dhe 100 vjetorit te madh te Shpalljes se Pavaresise se 
Shqiperise,  "Sherbestarit te Shqiperise", do t'i bej thirrje edhe nje here 
klases politike  shqiptare, histrorigrafise, institucioneve te kultures kudo qe 
ndodhen ne trojet  e tyre etnike qe eshtrat e ketij njeriu te madh te 
prehen ne Atdhe". 
 

Nju Jork, përkujtohet 133 vjetori i lindjes së Mit'hat  Frashërit 


BEQIR SINA, Harstdale New  York



Lamaj: "Eshtrat e këtij njeriu  të madh - Mit'hat Frashërit, duhet të 
prehen në Atdhe"



Westchester County, New York: Ne varrezat pubilke  "Ferncliff Cemetery" 
Westchester County, New York, është përkujtuar 133 vjetori  i lindjes së 
Mit'hat Frashërit, kryetari i Kongresit te Manastirit (1908),  themeluesi dhe 
udhëheqës i Partisë "Balli Kombëtar", si dhe personaliteti më i  rendesishem i 
çeshtjes kombetare dhe i luftes ndaj komunizmit ne  perendim.


Ne nderim te tij përfaqësues të Partisë "Balli Kombëtar" në SHBA, Pëllumb  
Lamaj, Qemal Lepenica, vëllezërit (Mujo) Luarasi, Eqeremi, Novruzi, Fatmiri, 
 z.Benjamin Cakrani , si dhe Kryetari i i Shoqatës Amerikane Çamëria, në 
SHBA,  zoti Endri Merxhushi, Sekretari i Përgjithshëm i AAOC, zoti Sali 
Bollati, si dhe  zoti Cenko Brahimaj, vendosen kurorë me lule të freskëta pranë 
varrit të tij -  me një shirit kuq e zi ku shkruhej me gërma të arta "Balli  
Kombëtarë".

Gjithashtu, ata vendosën buqeta me lule të freskëta tek varri  i njerit 
prej udheheqesve të Ballit Kombëtar, Professor Luan Gashit, autori i  hartës së 
Shqiperise Etnike. Pjesmarrësit qëndruan në heshtje në shenjë respekti  dhe 
vendosën nga një buqetë me lule edhe tek varret e Sefer Luarasit (Mujo),  
Hysen Neço Mataj, Lufto Toto, Hasan Çapani, Azem Tartaraj, Çize Murtaj, Prof. 
 Zef Pali, (shkrimtar e atdhetar), Sulejman Meço, Ruzhdi Daka, Talat 
Karagjozi  dhe Dr. Ali Xh. Koprencka.



Në 133 vjetorin e lindjes së Mit'hat Frashërit oratorët, duke folur për  
figurën e tij vlerësuan shpirtin atdhetar të këtij burri të madh si dhe çmuan  
lart krijimtarinë letrare, sociokulturore dhe politike. Ata thanë se gjatë 
pesë  dekadave të sundimit komunist, figura e tij, është sulmuar dhe 
anatemuar nga  sistemi totalitar, ndërkohë, që u shprehën dhe bënë thirrje; se ka 
ardhur koha  që eshtrat e tij - tani e kanë vendin vetëm në Shqipëri dhe të 
dërgohen atje me  rastin e 100 vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë së 
Shqipërisë.



Udhëheqësi i kësaj ceremonie të thjeshtë, por tepër dinjitoze, ish -  
burgosuri politik i Spaçit, Pëllumb Lamaj tha, "Jemi mbledhur në këtë vend për  
të kujtuar 133 vjet vjetorin e lindjes së një nga figurat më të shquara  
kombëtare, Mit'hat Frashërit. I cili, u lind më 25 mars të vitit 1879, në  
Janinën shqiptare - krahinën e Çamërisë. Edhe pse kane kaluar shumë vite" tha  
Lamaj, "fatkeqësisht, figura e shquar e Mit'hat Frashërit qëndron ende e  
censuruar nga historografia sllavo-komuniste. Ajo çka bëri Mit'hat Frasheri për  
Shqipërinë, e vendos këtë figurë emblematike në plejadën e atyre 
shqiptarëve që  dhanë gjithçka për kombin e tyre".

Në këtë varr të thjeshte ne  Njy Jork, prehen eshtrat e atdhetarit dhe 
patriotit me te madh shqiptar në  mërgim, i cili shkriu gjithçka per kombin e 
vet. Mit'hat Frasheri vdiq me 3  Tetor 1949.



"Në këtë vend, Kombi Shqipëtar", u shpreh Lamaj "do të humbte një nga bijtë 
 më të mirë të historisë kombëtare ndërkohë që bashkëluftëtarët e tij do të 
 humbnin udhëheqësin e tyrë shpirtëror dhe ashtu siç ishte si i biri i 
Abdyl  Frashërit dhe nip i Sami Frashërit e Naim Frashërit, nga Familja e Madhe 
e  Frashërillnjëve të Përmetit, ai do të varrosej larg Shqipërisë, asaj 
Shqipërie  që Mit'hati, e deshi aq shumë dhe ja fali gjithçka."



Lamaj kujtojë gjithashtu, "Në 4 prill 1929 Mit'hat Frasheri në testamentin  
e tij i la shtetit shqiptar pasurinë e tij, të tundshme dhe të patundshme, 
me  qëllim krijimin e një instituti albanologjik në Tiranë, i cili do të 
merrej me  studime në fushën e historisë së Shqipërisë, dhe do të themelonte 
Biblotekën  Kombëtare në Tiranë. Mbas pushtimit komunist të Shqipërisë, 
regjimi i Enver  Hoxhës sekuestroi te gjithe pasurinë e Mid'hat Frashërit, ku një 
nga objektet e  sekuestruara ishte edhe biblioteka personale e Mid'hat 
Frashërit, e cila ende  sot ruan rreth 40 000 vëllime qe janë pjesë e Bibliotekës 
Kombëtare të  Shqipërisë." thotë ai. 

Lamaj, më pas recitoi edhe një poezi të shkruar  nga Kudret Kokoshi, të 
cilën siç tha ai e shkruajti brenda mureve të burgut të  Burelit ditën që 
mbylli sytë Babai i Shqiptarizmës, dhe kjo poezi theksoi ai u  mësua përmendësh 
nga të gjithë të burgosurit dhe u transmetua gjeneratë pas  gjenerate ç'ka 
tregon se historia nuk burgoset, nuk pushkatohet por jeton aq  gjatë sa dhe 
populli e gjinia njerëzore ... Lum kush vdes për Kombin ... Mjerë  
trradhëtarët ...



Në dhe të huaj larg shqipes me gjak lyer
Që ti me ankth aq  shumë e dashurove
Në dhe të huaj prej fatit të zi përflakur
Atdheut të  vuajtur jetën i dhurove
Babai i Kombit nder beteja plakur
... Ti zemrat  tona me ideal i ngrohe 
Rrugën e jetës tonë të përgjakur
Hyjnor, Promethe  ti na ndriçove
Ndër male e fusha nga Veriu në Lindje
Gjëmon jehona e  thirrjes shpëtimtare
Vrapo, vrapo Shqipëri për në Rilindje
Thërret  Mithati, Shqipëria e  Shqipetarëve

 



Veterani i Ballit Kombëtar në mërgim, zoti Qemal Lepenica, tregoi, " Mithat 
 Frashëri, ose Lumo Skendo siç është njohur gjatë luftës, ka qenë ministër 
i  Punëve Botore në qeverinë e parë shqiptare, delegat i Stambollit dhe 
"Vatrës" në  Konferencën e Paqes në Paris, më 1920. Njëherazi pjesëmarrës në 
Konferencën e  Mukjes (1943), kur mes forcave politike shqiptare u arrit 
marrëveshje për  mbrojtjen e atdheut, e cila më pas u prish, kurse Mithat Frashëri 
pas ardhjes së  komunistëve në pushtet u largua per në Amerikë. 



Përfaqësuesit e komunitetit Çamë në SHBA, Bollati e Merxhushi, e vlersuan  
lart figurën e Mit'hat Frashërit, sidomos në aspektin e fromimit të tij  
kombëtar, atë çka ka bërë ai për Çamërinë. Bollati tha,"Po kujtojmë një nga  
atdhetarët më të mëdhenjë, përfaqësuesi i denjë i njërës prej familjeve më të  
shuquara shqiptare që e shkriu gjithë jeten e tij për Shqipërinë, edhe në 
tokë  të huaj. Mit'hat Frashëri do të kujtohet gjatë nga ne Çamët për kohën, 
kur ai si  diplomat bëri për Çamërinë. Si Frasharlli i madh e mbrojti deri 
në vdekje  çështjen Çame". Më krenarinë e tij si një çamë që po merrte pjesë 
për t'i dhënë  një nderim të paharruar "Babait të Kombit", siç e quajti ai, 
foli edhe Sekretari  i Përgjithshëm i Shoqatës Çamëria në SHBA, zoti Endri 
Merxhushi.



Në fund, Pëllumb Lamaj bëri thirrje që në këtë 133 vjetor të lindjes së  
Mit'hat Frashërit, dhe 100 vjetorit të madh të Shpalljes së Pavarësisë së  
Shqipërisë, "Shërbestarit të Shqipërisë", do t'i bëj thirrje edhe një herë  
klasës politike shqiptare, histrorigrafisë, institucioneve të kulturës kudo që  
ndodhen në trojet e tyre etnike qe eshtrat e këtij njeriu të madh të prehen 
në  Atdhe".