Kryengritja e Malesise se Madhe e vitit 1911 kurora e lavdise

 
_www.malesia.org_ (http://www.malesia.org)       -      
_http://www.malesia.org/_ (http://www.malesia.org/)  
_MALESIA.ORG :: MALESIA NË INTERNET  :: Tuz - Malësi. Malesia.Org është 
portal i pavarur në gjuhën shqipe, me seli në  Tuz - Malës_ 
(http://www.malesia.org/)   
Shoqata  Dede Gjo’ Luli dhe Fondi Humanitare Malesia, ne New York, 
organizuan Mbremje  festive me rastin e 101 Vjetorit te Kryengritjes se Malesise se 
Madhe dhe 100  Vjetorit te Pavaresise se Shqiperise 



BEQIR  SINA, New York 
"Kryengritja  e Malesise se Madhe e vitit 1911, eshte kurora e lavdise. mbi 
lavdite, qe  gjithnje shendrit ne qiellin kaltert te Malesise e Shqiperise"



BRONX  - NEW YORK :  Kryengritja Malesore e vitit 1911, e udhehequr nga 
Dede Gjo Luli, te shtunen  eshte kremtuar me solemnitete te medha, edhe ne New 
York. Qindra bashkeatdhetar  shumica e tyre malesore nga kjo treve, nen 
organizmin e Shoqates Dede Gjo'Luli  dhe Fondit Humanitar Malesia, nga New 
York-u, kremtuan mbreme ne lokalin e  njohur Maestro's ne Bronx, 101 vjetorin e 
kesaj Kryengritje, e cila i parapriu  dhe pavaresise se shtetit shqiptare nje 
vit me pase, kur me 28 Nentor 1912, ne  Vlore u shpalle Pavaresia e 
Shqiperise.  
Ne  mesin e pjesemarresve ndodheshin edhe disa personalitete e veprimtare 
te dalluar  te komunitetit tone, perfaqesues te klerit katolik, aktiviste, 
studente,  afariste dhe biznesmen te suksesshem, gazetare dhe lider te 
komunitetit ;  kryetari i Federates PanShqiptare te Amerikes Vatra, Dr Gjon Buçaj, 
presidenti i  Keshillit Kombetar Shqiptaro Amerikan z Martin Shkreli, 
Biznesmeni i sukseshem  Mark Gjonaj aktivist i dalluar i komunitetit, i cili shume 
shpejt pritet te  shpalli kandidaturen e tij per Assemblyman, nje vend ne 
Dhomen e Perfaqesuesve  te Shtetit te New Yorkut, nga Shqiperia, z. Agim Loçi 
Drejtori Ekzekutive i  Institutit "Shtepia e Drejtesise", dhe te rinjet e 
organizates "Rrenjet  Shqiptare".




Jehona e kesaj ngjarje te madhe me protagonist  treven simbol te 
shqiptareve, Malesine e Madhe, edhe pse per 50 vjet te sundimit  komunist, u la ne 
harrese, ne njeren dhe anen tjeter te kufirit "shqiptaro  -shqiptare", jo vetem 
nuk eshte zbehur, por, ajo eshte kremtuar dhe tingellon  sot me aktuale se 
kurre. Pasi tokat e Shqiperise Etnike, jane jo vetem te ndara,  por mbi te 
gjitha shqiptaret ende nuk e kane realizuar ate endrren e tyre  shekullore, 
per bashkimin e te gjitha trojeve.

Gjithsesi, Kryengritja e  Malesise se Madhe e vitit 1911, eshte kurora e 
lavdise. mbi lavdite, qe gjithnje  shendrit ne qiellin kaltert te Malesise dhe 
Shqiperise, duke na e kujtuar se  liria jone, ndoshta si tek asnje popull 
tjeter ne Bote, i ka themelet ne gjakun  e te pareve tane. Pa dyshim epopeja 
e lufterave heroike ne Malesine e Madhe, e  malesoreve me ne krye prisin 
legjendare Dede Gjo Luli, eshte nje thesar brilant  qe rnban te gjalle kujtesen 
e brezave te sotem dhe atyre qe do vijne, se çmimi i  mbijeteses sone ka 
qene teper i shtrenjte, aq sa as nuk shitet e as nuk blihet  nga askush.

Sipas historianeve shqiptare, thuhet se :"Sidoqofte,  kryengritja 
anti-osmane e vitit 1911 eshte shpallja "de Facto" e pavaresise se  krejt Shqiperise. 
Ndersa ngritja e flamurit ne Vlore, ishte "de jure", ose me  sakte 
nenshkrimi zyrtar i pavaresise se Shqiperise.

Por, per te nderuar e  kujtuar sadopak ato kohe heroike, qe i zbardhen 
faqen Malesise e Shqiperise, per  dekada me rradhe, te pakten ketu ne SHBA, 
eshte kujtuar nga hera kjo ngjarje e  madhe historike e shqiptareve. Mbremjen 
festive me rastin e 100-Vjetorit te  Pavaresise se Shqiperise dhe 101-Vjetorit 
te Kryengritjes se Malesise se Madhe,  e drejtoje ne gjuhen e embel dhe te 
bukur shqipe, konferencieria zonjusha Linda  Gojçaj, studente e lindur ne 
SHBA.



Ne fillim te fjales se saj  zonjusha Gojçaj, iu falenderua organizatorit, 
qe si u shpreh ajo i dha asaj kete  nderim, te drejtoje kete kremtim - 
solemn, pra, kete darke madheshtore, u shpreh  Gojçaj, e cila na ka bashkuar ketu 
per te kujtuar dy ngjarjet nga me te  lavdishmet te historise sone 
kombetare, pra: 101 - Vjetorin e Kryengritjes se  Malesise se Madhe, dhe - 100- 
Vjetorin e Shpalljes se Pavaresise se Shqiperise .   
Duke  folur per rendesine e kesaj ngjarje, ajo tha se "Kryengritja e 
malesoreve e  vitit 1911, frymezoi dhe ngriti ne kembe çdo shqiptare dhe çdo 
krahine te  trojeve tona etnike. Dhe, ndersa sundimit pese shekullor ottoman 
tashme, po i  vinte fundi, me 28 Nentor te 1912-tes, ne Vloren heroike, 
Shqiperia, ceku ajo u  shpalle Shtet i Lire dhe i Pavarur. “ Edhe m` vedi me sundue, 
Pashe as Beg mos  me nigiue”........, thote poeti i madh Gjergj Fishta," 
tha konferencieria  Gojçaj. 

Darka  solmne "Kryengritja Malesore e vitit 1911", u çele me egzekutimin e 
hymnit  kombetare te SHBA dhe atij Shqiptar, kenduar nga studenti Albert 
Stanaj. Ne  shenje nderimi per te renet, konferencieria ftoj pjesemarresit te 
ngrihen ne  kembe, per te nderuar dhe respektuar me nje moment heshtje! 
kujtimin e tyre.  Famullitari pran Kishes Shqiptare “ Zoja e Shkodres”, i 
perndershmi Dom Pjeter  Popaj, kreu ritualin fetar te bekimit te kesaj darke! si 
dhe pershendeti 101 -  Vjetorin e Kryengritjes se Malesise se Madhe, dhe - 
100- Vjetorin e Shpalljes se  Pavaresise se Shqiperise .  
Kush  nuk asht mundue me na nda me njani tjetrin, tha ne fjalen e tij i 
perndershimi  dom Pjeter Poapaj, duke shtuar se armiqte ateista jane mundue me 
na nda edhe  prej Zotit. Por, theksoi Popaj, shqiptari mbeti i pandashem me 
Zotin, e me njani  tjetrin." Ky bashkim sipas tij na ka ruajt gjate 
shekujve, se po te ishim te  ndare prej njeri tjetrit, do t'ishim shkrie e harrue 
sikur shume kombe, kultura  e perandori qe jane kene, e nuk jane ma. Na jemi 
te vegjel me numer, por kemi  zemren e madhe, bujarine e besniknin, qe na 
kane mbajt gjall nder  shekuj". 



Konferencieria,  tha se:" Kryengritja e Malesise se Madhe e vitit 1911 
eshte nder ngjarjet ma  kulmore te historise sone kombetare. Malesoret e Hotit, 
Grudes, Kelmendit,  Kastratit, Trieshit, Kojes, Shkrelit, e viseve tjera, 
nen udheheqjen e trimit te  maleve Dede Gjo Lulit, me 6 Prill te po atij viti, 
ne maje te Bratiles, ngriten  flamurin shqiptar, per here te pare pas 500 
vjete roberi."   
Rreth  kesaj dhe ngjarjeve tjera qe çuan ne Pavaresine e Shqiperise, tha 
Gojaçaj, sonte  do te na flase zoteri Frank Shkreli, analist shqiptaro - 
amerikan, ish gazetar  dhe redaktor ne “Zerin e Amerikes”, seksioni shqip, i 
cili ka sherbyer  keshilltar i larte programacioni ne Divizionin Europian te “
Zerit te Amerikes”,  dhe ka qene Drejtor Egzekutiv i KKSHA, tha ajo .  

Folesi  kryesore i ketij kremtimi zoti Frank Shkreli, mbajti nje kumtese, 
te cilen e  kishte titulluar "Le ta marre vesh Evropa dhe Ballkani, se nuk 
luhet me me fatin  e shqiptarit" 
Ai  tha se eshte kenaqesi dhe privilegj qe gjendem sonte ketu, jo vetem per 
te  perkujtuar me kete darke e festim, 101-vjetorin e kryengritjes se 
Malesise se  Madhe, por ne te njejten kohe -- ne kete 100-vjetor te pavaresise se 
Shqiperise  sivjet -- me krenari jemi mbledhur per te lartesuar ngjarjen qe 
i para-priu  shpalljes se pavaresise ne Vlore, me 1912 -- e qe eshte 
ngritja e pare e  flamurit kombetar ne trojet shqiptare, ç'prej kohes se heroit 
kombetar Gjergj  Kastriotit - Skenderbe.  
--  
"Mirepo,  ceku nder te tjera Shkreli, ky kontribut i Ded Gjo Lulit nuk 
eshte njohur  gjithmone nga historia dhe ende ka anashkalime dhe hesitime per te 
njohur  kontributin e vertete te Ded Gjon Lulit ne historine kombetare. 
Per  kete tha Shkreli, Fan Noli i cili me nje rast pat shkruar per Ded Gjo 
Lulin  keshtu: ''Gjithmone ky personalitet i madh i Veriut me ka terheqe 
shume per  trimerite, mençurine, guximin dhe vetedijen e larte qe kishte dhe 
per sakrificat  qe bente per Atdheun e tij. Jam ndjere i pezmatuar, kur vone u 
rehabilitua nga  sistemi komunist dhe shume pak u permend. Rregjimi 
komunist me heshtjen e tij e  denoji per se vdekuri heroin e luftrave per Flamur 
dhe Pavaresi, Dede Gjo Lulin.  Historia vonon, por nuk harron.''  
Fan  Noli kishte te drejte u shpreh Shkreli sepse historia e ka vonuar Ded 
Gjo Lulin,  por ajo nuk duhet ta harroje, prijsin e malesorve. Atij ceku ai 
nuk i eshte  ndertuar ende ndonje monument ne Shqiperi, por emeri i tij 
eshte i shkruar ne  zemerat e te gjithe shqiptareve. Ndersa kujtimi i tij 
kapercen kufijt e trojeve  shqiptare dhe oqeanet, e mberrine edhe ketu ne Ameriken 
e larget., andaj sipas  Shkrelit, dhe prania ne kete kremtim eshte deshmi 
se ai nuk do te harrohet.  
Me  pas zoti Shkreli, beri thirrje duke thene se :"Prandaj, si pjesemarres 
ne kete  pervjetor historik, ne sonte, nga ky tubim perkujtimor kerkojme me 
kembengulje  nga autoritete e Tiranes qe nje nder objektivat madhore 
kombetare -- ne kete  100-vjetor te shpalljes se pavaresise se Shqiperise -- te 
jete vendosja e Ded  Gjo Lulit (ashtu siç sugjeron edhe Fan Noli) ne 
piedestalin e merituar te  historise se kombit shqiptar duke i ndertuar atij 
monumentin ne qender te  kryeqytetit te kombit ne Tirane".  
Gjate  fajles se tij z. Shkreli, permendi faktin se ne qoftse Ismail 
Qemali, Luigj  Gurakuqi dhe patriote te tjere intelektuale te asaj kohe, nga e 
gjithe  Shqiperia, e kishin pare te nevojshme, ndoshta te doemosdoshme, qe te 
shkonin  per te takuar Ded Gjo' Lulin me qellim te hartimit te Memorandumit 
per te  drejtat e shqiptareve ne te gjitha trojet e tyre - atehere, eshte e 
pakuptueshme  dhe e pashpjegueshme se pse elita e soteme politike dhe 
akademike shqiptare nuk  i akordon Ded Gjon Lulit te njejtin respekt qe i akorduan 
atij rilindasit e  kombit dhe baballaret e pavaresise se Shqiperise?, pyeti 
ai. 
Kerkesa  tjeter me rendesi nga ky tubim sonte, si foles kryesore Shkreli ia 
drejtojme ne  emer te ketij tubimi qeverise se Malit te Zi. "Eshte, ironik 
dhe tragjik fakti,  tha ai qe edhe sot ne shekullin 21, malesoret dhe 
Malesia e Madhe, vendi ku Ded  Gjo' Luli ngriti flamurin shqiptar dhe aty ku u 
perpiluan kerkesat per te  drejtat e malesorve dhe te gjithe shqiptareve per 
vet-administrim, per gjuhe dhe  buxhet te vetin - malesoret sot nuk i gezojne 
plotesisht keto te drejta --  njohjen dhe zbatimin e te cilave -- Ded Gjo 
Luli kerkoi nga pushtuesit turq 101  vjete me pare."  
Me  tej zoti Shkreli shprehu nje falenderim te veçante per kongresistet 
amerikane  Eliot Engel, Gary Peters dhe Jean Schmidt -- duke ju bere thirrje te 
gjitheve qe  t'i bashkohemi thirrjes se tyre, te para disa diteve drejtuar 
Kryeministrit  malazez -- qe Tuzit t'i jepet statusi i plote i komunes me te 
gjitha te  drejtat-- siç theksojne kongresistet amerikane ne letren e tyre 
- para mbarimit  te ketij viti, pasi ky eshte vullneti dhe e drejta e 
banoreve te asaj  zone.

Zonja  e Zoteri ! klerike te nderuar -- me lejoni te them se duhet te jemi 
te  vetdijshem, sepse siç thashe edhe me larte, Shqiptaret, tha Shkreli, nuk 
kane  qene kurr me te lire se sot., rruge e dyere atyre u jane hapur si 
kurre me pare  ne histori.  
"  Prandaj, ta marre vesh Evropa dhe Ballkani , theksoje Shkreli, se te 
drejtat e  shqiptarit nuk mund te neperkemben me dhe as nuk mund te luhet me me 
fatin e  shqiptarit, sot. Kjo, nuk eshte nje deklarate kercnuese, por eshte 
nje deklarate  reale, qe do te thote se shqiptari deshiron te jetoje ne 
shtepine e vet, zot i  fatit te vet, ne paqe e siguri me fqinjte, si pjese e 
familjes se madhe  evropiane. Ky, pra eshte mesazhi i pervjetorit te 
Kryengritjes se Malesise se  Madhe dhe i udheheqsit te saj, Ded Gjon Luli" tha folesi 
kryesore i ketij  kremtimi, zoti Frank Shkreli,


Edhe  sivjet, kete mbremje festive e organizuan se bashku dy subjektet tona 
te  mirenjohura te komunitetit: Shoqata Atedhetare”Dede Gjo Luli” dhe 
Fondi  Humanitar “Malesia”, tha ne emer te tyre si organizator i mbremjes 
kryetari i  Shoqates Atdhetare” Dede Gjo Luli”,z. Sander Sinishtaj,   
Nderkohe,  tha Sinishtaj me kete raste Shoqata Ded Gjo Luli dhe Fondi 
Humanitare Malesia  ashtu si dhe vitet e tjera, kane vendosur te ndajne 
mirenjohje: per pune dhe  veprimtari kombetare ne komunitet dhe me gjere, per punen e 
tyre dhe sukses  shumevjeçare, njerin nder lideret me te çmuar te 
komunitetit shqiptare ne SHBA,  dhe udheheqesin e denje shpirteror, Dom Pjeter Popaj. 
Gjithashtu, dhe ne mungese  te ardhjes tha ai nderojme me mirenjohje edhe 
kengetarin Nikoll Nikeprelaj.   
Kjo  fitore theksoje ne fjalen e tij kryetari i Shoqates Ded Gjo Luli, zoti 
Sander  Sinishta, beri, qe 100 vite me vone, shqiponja jone dy krenare, te 
valoje e lire  dhe me larte se kurr ne supet e gjeneratave krenare, qe 
vazhdojne te çojne  kombin drejt perparimit!. 
"Nder  ta jemi edhe ne ketu ne diaspore, theksoje Sinishta, duke pare qe 
ashtu si 100  vite me pare dhe deri sot, vazhdon te kete ndikim te veçante ne 
interesat  perparimtare te kombit shqiptar....... 
Dhe,  si pjese e kesaj diaspore, por edhe si paraardhes te atyre qe flijuan 
veten per  ne dhe Shqiperine, keto manifestime na mundesojne qe t'i rrime 
afer historise,  tradites dhe identitetit tone te lashte. Ne te njejten kohe, 
me mbesim te  vetedijshem, qe si çdo popull tjeter paqedashes, si me pare 
edhe sot, vazhdojme  t'i sherbejme civilizimit boteror me virtytet dhe 
qellimet me te pastra  njerezore. Jemi te bindur qe kjo eshte e vetmja rruge drejt 
perparimit dhe  stabilitetit, Rruge, kjo, e cila per ne u hap nje shekull 
me pare", tha ne  fjalen e tij pershendetse z. Sander Sinishta kryetari i 
Shoqates Ded Gjo  Luli,
" 

Darka solemne "Kryengritja Malesore e vitit 1911", u shoqerua  me nje 
program artistik te pergatitur nga pjestaret e SHKA "Bashkimi Kombetar",  
lahutarin popullor Rustem Ulaj, me interpretues aktorin Shaban Lajçi, rapsodin  Tom 
Gjergji dhe nje grup i femijeve te "Shkolles Shqipe". Programin e beri edhe 
 me te pasur dhe me te disponueshem me kenge e valle popullore nga 
repertoari i  pasur i kengeve te saj, kengetaria e mirenjohur nga Malesia , Lirie 
Dedvukaj dhe  Fran Vulaj, te shoqeruar nga grupi "Malesori". Voglushia Eva 
Juncaj, recitoje  disa vargje te nje poezie per "Nenen"