Mbas 42 vjeteve gjindet varri i Shefqet Kamb er – Bences

 
Mbas  42 vjeteve familja gjene varrin e Shefeqet Kamber - Bençes, ne New  
York 
BEQIR  SINA, Staten Island 
Familja  e tij dhe Vatranet ben Homazhe dhe mbajten Ore perkujtimore 
kushtuar   Shefeqet Kamber - Bençes   

STATEN  ISLAND NY:  Ne New York - ishullin Staten Island, javen e kaluar ne 
kompleksin e varrezave  qytetare "Baron Hirsch Cemetery", mbas 42 vjeteve 
familja e tij - e shoqeruar  nga te afermit, shok dhe miq te famijes, duke 
vendosur buqeta me lule te freskta  - beri zbulimin e varrit te tij. Varri ku 
nje pllake mermeri gri shkruante me  germa te gedhenduara Shefqet Kamber - 
Bença ( 17 Janar 1902 - 8 Maj 1970). Ky  varr i perket nje parcele varresh te 
shqiptareve te hershem te Amerikes, ne ate  kompleks. Mbasi dhe vet emri i 
tij, ze vend ne hsitorine e disapores shqiptare,  si patriot e atdhetar, 
intelektual i shquar. Bença, siç i kan thirrur dhe e  njihnin ne Amerike, - 
njihet ne kolonit e para shqiptare si aktivist dhe  veprimtare i shquar, 
gazetar dhe perkthyes klasik, kryetar i deges se Vatres ne  New York, te asaj 
kohe.  

Personaliteti  me i shquar i kesaj familjeje, ne fushen e aktivitetit 
kombetar, ne shoqerine  Pan Shqiptare “Vatra”, megjithese ai kish hyre ne moshe 
fare te re vihet  perkrahe kolosve te Vatres si Faik Konitza, Fan Noli etj 
Ishte vetem dymbedhjete vjeç, qe kur ai mbrriti ne token e larget, por diti 
te  mbaj ne kujtesen e tij ndergjegjen kombetare, duke hyre qe ne moshen 19 
vjeç ne  shoqerine Vatra.Ne gazeten Dielli , te dates 26 korrik te vitit 
1921, shkruhet  nen titullin ‘Kuvendi i Vatres 1921”:“…Zgjedhjet e zyrtareve 
u bene keshtu;  Kryetar Faik Konitza, sekretar, Kosta Isak, arketar, Koste 
Ratska,editor, Andon  Frasheri, nen editor Arqile Tasi, Komision: Xhevat 
Harxhi, Shefki Aliko, Hasan  Bitincka, dhe mbeti perseri delegat Shefqet Bença 
Shfeqet Bença, emeri i plote Shfeqet Kamber - Bença, lindi me 17 janar te 
vitit  1902 ne Bençe - Tepelene dhe vdiq me 8 maj te vitit 1970 ne ishullin 
Staten  Island - New York. Ai ishte nje atdhetar e patriot i flaket, i asaj 
periudhe, qe  sot konsiderohet si nje simbol i shqiptareve te Amerikes. 
Periudhe, kjo, me e  ndritur e shqiptareve te Amerikes, qe perfshiu rreth saj 
qindra e qindra  atdhetar e patriot te tjere, nga mbare Shqiperia, Kosova, Mali 
i Zi, Maqedonia,  Presheva, Bujanovci, Medvegja dhe Çameria, te bere se 
bashku ne klubet ,  shoqerite dhe kolonite e para shqiptare ne Amerike, 
gjithçka e vune ne dobi te  kombit tone. 
Ne  kete ceremoni, e cila u shoqerua me pase me nje Ore perkujtimore, mori 
pjese  edhe nje delegacion e Vatres, i drejtuar nga Kryetari i saj, dr Gjon 
Buçaj, dhe  anetaret e kryesise, zoti Zef Perndocaj, z. Marjan Cubi, 
arkatari z. Dani  Blloshmi, veprimtari z. Uk Gjonbalaj, dhe editori i Diellit Dalip 
 Greca. 
Ne kete ceremoni Bença u nderua me nderime te veçanta nga Vatranet , sepse, 
ka  qene zgjedhur kryetar i deges se Vatres ne New York, dhe disa here ka 
qene i  zgjedhur ne Kuvendet e saj, si Kryetar dhe Sekretar dhe anetar i 
Bordit te  Vatres.  

Familja  nga Shqiperia, ne nje mesazh drejtuar Vatres ne 100 vjetorin e 
themelimit te saj  - theksone se ndjehemi krenar qe jemi pasardhes te tij - 
sepse, ai i ka dhene  gjitheçka qe ka patur per Vatren. "Ne kete 100 vjetor ne 
ndjehemi te gezuar,  theksuan ata sepse me se fundi gjetem dhe varrin e tij 
- ne nje varreze ketu te  New York, ku po qetesojme shpirterat tane, duke 
vendosur tufa me lule te  freskta." 
Shefqeti ishte djali i nje familje me tradita te thekura patriotike ne 
Tepelene,  e zonen per rreth saj. Ai dhe vellai i tij Mustafaj erdhen ne 
Amerike, fare te  rinje, per nje jete me te mire. Ne fakt mbiemri i sakte i 
familjes ishte  Thanasaj, por per shkak te emrit te fshatit te tij te njohur nga 
njerezit, te  gjithe e therrisnin dhe e njihnin si Shfeqet Bença. 
Personaliteti, me i shquar i  kesaj familjeje, ne fushen e aktivitetit kombetar, ne 
shoqerine Pan Shqiptare  “Vatra”, Shefqeti, i lindur ne vitin 1902, thuhet se e 
preferoi, si vule  identiteti, emrin e fshatit “Bença”, per mbiemer te 
tij.  
Shefqeti, dhe vellai i tij Mustafai- 98 vite me pare,ne vitin 1914, sipas  
shkrimeve te asaj kohe, thuhet se me 114 gra e burra , djem e vajza nga 
fshati i  Bençes ne Rrethin e Tepelenes, vendosen dhe u nisen , duke kaperxyer 
Atllantikun  dhe duke ardhur ne AMERIKE. 
Perpara varrit nipi i tij Professor Baftjar Kamberi, ne emer te familjes, 
duke u  perulur me plot respekt para varrit te xhaxhait, tha se Shefqeti, ka 
qene nje  aktivist dhe drejtues i shoqates Vatra, per shume kohe. 42 vjet me 
pare - pra,  pas vdekjes, neve familjes se tij nga Shqiperia, tha ai na 
jepet mundesia per  here te pare se bashku me pjesen tjeter te familjes sone 
ketu ne Shtetet e  Bashkuara, qe te bejme homazhe prane ketij varri. "Mbasi 
atij i takon ky homazh  solemn dhe kjo ore perkujtimore, tha Professor Baftjar 
Thanasi, qe ne po mbajme,  sepse ai punoje shume per fatet e kombit tone ne 
SHBA." 
Me  pase duke falemnderuar pjesmarresit, nipi i tij nga Bença, Baftjar 
Thanasi me  gjithe anetaret e familjes, kerkoje nga pjesmarresit te mbahet nje 
minute  heshtje ne nderim te tij 
Kryetari i Federates PanShqiptare Vatra, Dr. Gjon Buçaj i cili udhehiqte  
delegacionin e vatraneve ne kete dite homazhi para varrit te ketij Vatrani te 
 shquar, theksoje se: "Sot, eshte dite mallengjimi - por edhe dite feste - 
dite  malli - dhe dite dashurin e respekti, sepse ne po bashkohemi ashtu 
sikur ai u  nda nga jeta 42 vjet me pare i rrethuar nga plot shok edhe miq te 
asaj kohe, me  gjithe ate dashurine e madhe e njerezve te tij pertej oqeanit 
ne Shqiperine, e  larget prej Amerikes." 
Me tej u shpreh dr Buçaj, ai e kaloi gjithe jeten e tij, me dashurine e 
madhe  per atdheun e tij, por edhe per familjen e njerezit e tij, qe per fat te 
keq u  ndane me disa dekada mes njeri tjetrit. Por, ai duke u bashkuar me 
patritotet e  atdhetaret ne mergim u perpoq deri ne vdekje per Shqiperine, 
duke u bere edhe  nje Vatrane i flaket, qysh ne fillimet e para te saj, 
aktivist i se ciles ai  ishte dalluar. Andaj ky homazh dhe kjo Ore perkujtimore qe 
do te mbahet sot, tha  kreu i Vatraneve, eshte "feste", per ju familjaret e 
ne te gjithe, sepse,  perseri ky varr na mblodhi se bashku te gjithe 
shqiptareve, ashtu si dinte t'i  mblidhte Shefqet Kamber Bença - shqiptaret e 
Amerikes, sa ishte gjalle, kur e  kerkonte çeshtja kombetare. Pra, qe te 
kujtojme ate me mirenjohje dhe respekt te  veçante edhe tani mbas 42 vjeteve te 
vdekjes se tij, per ate veper te madhe qe  la pase", u shpreh dr Buçaj. 

Prof. Baftjar Thanasi, i nipi i Shefqet Kamber Bençes, i cili erdhi enkas 
me  kete rast me nje ftese nga Shqoata Vatra, per te marre pjese ne festimet 
e 100  vjetorit te themelimit te Vatres, ne oren perkujtimore, e cila u 
mbajt ne  mjediset e lokalit "Bela Vita" ne Staten Island - New York, me pronar  
shqiptare,(nga Ulqini Adem Cuka), u shpreh se ishte i rrethuar ne emocione 
te  medha, qe per te duket se filluan disa dekada me pare .   
"Ndersa im ate, kujtoje ai ne fjalen e tij, me shpjegonte rreth hisorise se 
 familjes tone te Thanasajve, ai me rrefente kohera te veshtira per 
periudhen kur  shpertheu Lufta e Pare Boterore dhe djegejet e shkaterrimet e 
fashatrave te  Shqiperise se Jugut, perfshire dhe fshatin tone Bençen. Pikerishte, 
tha ai ne  kete periudhe dhe nga fshati jone u detyruan dhe vendosen te 
largohen rreth 114  persona. Brenda ketyre personave perfshiheshin 12 antare te 
fisit “Thanasaj”,  nga keta 5 antare ishin nga familja jone, ose familja e 
stergjysherve te mi.   
Ne vijim te fjales se tij Professor Baftjar Thanasaj, tregoje historine e  
familjes Thanasaj ne emigrimin e tyre ne Amerike. Ngjarjet rrodhen ne vite,  
tregoje ai dhe Zeneli ( gjyshi im ) , vendosi qe te kthehej ne Shqiperi. Ne 
 vitet ne vazhdim , tha ai kthehen dhe Çaushi me Xhemilen , nderkohe qe 
Çaushi  semuret rende dhe nderron jete ne Shqiperi . Pas pak kohesh Xhemilja 
vendos te  kthehet perseri tek djemte e tjere ne Amerike dhe vdes ketu ne 
vitin  1955. 
Nder  te tjera nipi i tij Baftjari, gjate fjales se tij ne kete ore 
perkujtimore,  theksoi se xhaxhai im ishte vetem 12 vjeç qe kur ai mbriti ne token 
e larget,  por diti te mbaje ne kujtesen e tij ndergjegjen kombetare, duke 
hyre qysh ne  moshen 19 vjeç ne shoqerine VATRA.   
Me poshte Professor Baftjar Thanasaj, permendi disa fakte duke kujtuar se " 
 --Nga gazeta Dielli e vitit 1921,shohim se si vazhdimisht rritet bashke me 
 shoqerine pan shqiptare Vatra, edhe emri dhe personaliteti i Shefqet 
Bençes.--Ai  zgjidhet disa here kryetar i kuvendit te Vatres disa here sekretar i 
Kuvendit,  si dhe disa here gazetar i Kuvendit, disa here antar i 
komisionit e antar i  vazhdueshem e aktiv i Vatres, per problemet e saj te 
vazhdueshme, per çeshtjen  kombetare shqiptare, qe e prokuponin Vatren atehere. 
-"Shefqet Bença, tha ai s’ishte thjesht nje antar i Vatres, sa per emer, 
por  sipas dokumentave te kohes, ai arrin te debatoje e te jap mendime per 
botimin e  Historise se Skenderbeut te Fan Nolit.--Shefqeti keshtu lufton ne 
mbrojtjen dhe  sigurimin e Arkivit te Vatres dhe kjo deshmon per kulturen e 
tij te  gjere 
Ne kete kontekst, shprehet Baftjari --Shefqeti, jo rastesisht ishte 
drejtues i  banketit te organizuar per nder te 40 vjetorit te ardhjes se Fan Nolit 
ne  Amerike, ne drejtimin e Vatres, ishte pikerisht kompletimi si 
personalitet, fakt  mbi te cilin u dha besimi per te drejtuar ate ceremoni te 
rendesishme, tha  ai. 
Nipi  i tij professor Baftjar Thanasaj theksoje -:"Gjithashtu, Shefqeti 
lufton sa qe  gjalle qe te mos te kete perçarje midis Vatraneve dhe kjo shihet 
ne thirrjen qe  ben ai per bashkimin me ta, te shoqerise “Shqiperia e Lire.”
--Shefqeti ishte  burre me zemer te madhe. Ai u rrit, u poq, e u be 
luftetar I ceshtjes kombetare  shqipetare ,bashke me Vatranet dhe me zerin e kesaj 
shoqerie mbare kombetare  gazeten Dielli. 
Ne fjalen e tij Baftjari rrefeje si xhaxhai i tij mbeshteti Fan Nolin po aq 
sa  dhe Konicen e duke ruajtur ekuilibra te tille , aq sa ai permendet 
vazhdimisht  si nje njeri qe ja kushtoi tere jeten e tij çeshtjes kombetare.-- 
"Ai, nenvizoje  nipi i tij, nuk u martua dhe e vetmja martese e tij ishte 
shkrirja me idealet,  sa patriotike aq intelektuale te Vatres dhe te Diellit. 
Ai vazhdoi veprimtarine  patriotike qe nga mosha 19 vjeç e gjer sa ai vdiq ne 
moshen 68 vjeç ,ne 8 maj  1970. gjithmone duke menduar se "Pa Vatren nuk do 
te kishim Shqiperi te pavarur,  pa vatranet nuk do te kishim Shqiperi te 
lire dhe  Demokratike". 
Ne fund te fjales se tij ne kete Ore perkujtimore professor Baftjar 
Thanasaj i  ardhur qellimisht per kete eveniment, dhe kremtimin e 100 vjetorit te 
themelimit  te Vatres ne New York, u shpreh se :" Une jam krenar qe erdhi 
dita per t'a  mbajtur kete premtim perkrah pjeses tjeter te familjes tone ne 
Amerike. Dhe, qe  kjo Ore perkujtiomore dhe keto homazhe behen edhe me 
madheshtore, sepse, u  zhvilluan ne kete 100 vjetor te VATRES, me te gjithe ne 
niperit dhe mbesat e  tij, se bashku me vatranet, dhe te krenohemi me xhaxha 
Shefqetin dhe jemi  krenare qe me ardhjen e demokracise, shembjen e komunizmit 
ne vendin tone, te na  jepet rasti qe te vime e te vendosem nje tufe me lule 
ne varrin e tij, 42 vite  mbas vdekjes !" 
Oren perkujtimore kushtuar Vatranit te kulluar Shefeqet Kamber - Bença, e  
pershendeten me fjale rasti Kryetari Shoqates PanShqiptare te Amerikes 
VATRA, dr  Gjon Buçaj, editori i Diellit zoti Dalip Greca, zonja Kozeta - Keze 
Zylo, antare  te rrethit te ngushte, te kesaj familje, miq e dashamire te tyre 
ne  Amerike.   
Edmont Ismailati miku i kesaj familje ne fjalen e tij, peremendi se 
"Perveçe  Shqeqetit ka patur dhe shume Tepelenas te tjere ne Amerike, siç jane tha 
ai:  Bilbil Xhela, Asllan Dragoti, Hamit Veise Mezhgorani, Haki Çika, Merko 
Kuçi,  Mamije Duka, Shaqo Duka, Myzejen Zhurba, Jaçe Asllan Mexhgorani, 
Kasem Duka,  Kemal Veiseli, Xhafer Lekdushi, Jaçe Asllan Mexhgorani,  …etj." 
Disa  prej ketyre Tepelenasve, qe siper permenda, tha Ismailati, kane lene 
edhe  trashgimtaret e tyre niperit dhe mbesat qe ndodhen e sot ne  Amerike. 
Ismailati me tej nenvizoje se :"Duke mesuar me shume per figuren e Bençes, 
ashtu  duke nisur makinen ne qytetin ku ai jetoje 42 vjete me pare, ne 
Manhattan-in,  nga nje lagje ne tjetren te saj - ashtu si thuhet se pat levizur 
dikur Shefqet  Bença ne sherbim te Vatres famemadhe, u frymezova edhe une, 
kete dite, duke  shkruar nje poezi, " duke shkruar nje strof ne Downtown, nje 
ne Union Square,  Time Square, nje ne lagjen Chelsea, dhe nje ne lagjen e 
famshme te shqiptareve  te pare, aty ku kishin klubet shqiptaret ne Delancey 
etj derisa mbarova poezin  qe e krijova enkas per kete Vatran te vertete dhe 
po e lexoje me kete  raste. 
(Box:) 
Vatran  i vertete
Shefqet  (Thanasi) Bença
Vatran  i vertete
Shefqet  (Thanasi) Bença 
Ne  Bençen e fiseve ilire,
U  lind nje djale fisnik,
Eshte  Shefqet Thanasi,
Mbiemer,  mban fshatin e tij. 
Bajonetat  e andarterve greke,
Masakruan  femije dhe pleq,
Fshati  u boshatis, ngeli i shkrete,
Dhimbjet  e mergimit, moren perjete. 
Shefqeti  me familjen, mbrriten ne Amerike,
Aty  u rrit, u burrerua me hovin patriotik,
Tek  Noli dhe Konica, i mbante syte,
Shpirtin  me vatranet, e bashkoj nje dite. 
Gjithe  jeten e pagezoi, me atdhetari,
Besen  lidhi me vatranet, per Shqiperin’,
Te  bashkuar si nje zemer, jug dhe veri,
Te  mbrojne atdheun, nga armiqte e tij. 
Te  gjithe u betuan nje zeri,
Siç  e tha dhe Fan Noli, vete,
"Mbahu  nene mos i frike,
se  ke djemte ne Amerike" 
 
1 
1 
2 
 
3 
 
4 
 
5 
 
6 
 
7 
 
8 
 
9 
 
10 
 
11 
1 
12 
 
13 
 
14 
 
15 
 
16 
 
17 
 
18 
 
19 
 
20 
 
21