Aneksimi i Bregut Perëndimor nga ana e Jord anisë

9 - Aneksimi i Bregut Perëndimor nga ana
e Jordanisë  (1950-1988)

Ajni Sinani 
Me
iniciativën e qeverisë jordaneze, disa personalitete të shquara palestineze
organizuan në dhjetor të vitit 1949 mbajtjen e një konference në Xheriko
(Ariha). Kjo konferencë e shpalli mbretin Abdullah ibn El Husein mbret të Jordanisë. Ky hap u pasua nga aneksimi formal, nga ana e Jordanisë, i Bregut
Perëndimor, që përbënte territorin më të madh (rreth 5878 km katrorë, afërsisht
rreth 21. 77%) të sipërfaqes së përgjithshme të
Palestinës të asaj që kishte mbetur nga territori i Palestinës. Po ashtu, si pasojë e këtij aneksimi rezultoi edhe deklarata e muajit prill të
vitit 1950, që kishte të bënte me bashkimin e Bregut Lindor dhe atij
Perëndimor. Nga ana tjetër, kontrolli administrativ i rripit të Gazës (rreth
363 km katrorë, afër 1. 34% e sipërfaqes së përgjithshme të Palestinës) i kaloi
Egjiptit.[1] 
Prandaj,
më 1947-48, Abdullahu bëri një marrëveshje me sionistët që, në rast konflikti,
forcat e tij të pushtonin dhe të aneksonin zonën qendrore të Palestinës,
d.m.th. Bregun Perëndimor, duke u lënë sionistëve pjesën tjetër të Palestinës.
Si pasojë e kësaj marrëveshjeje dhe e aneksimit të përmendur më lart,
Transjordania u bë shtet i Jordanisë dhe Emiri u bë mbret i këtij shteti.
Megjithatë, më 1948, asnjë shtet arab nuk e njohu aneksimin e Bregut Perëndimor
nga Jordania. 19 vjet më vonë mbreti i Jordanisë, Husein Ibn Talal, nipi i
Abdullahut, e humbi Bregun Perëndimor, i cili u pushtua nga forcat izraelite
gjatë luftës së qershorit të vitit 1967.[2]     
Muhammed
Haxhi Aminin që ishte caktuar kryesues i qeverisë palestineze në vitin 1948,
dhe për kolegët e tij u vendosën kufizime duke përfshirë dhe embargon për
aktivitetet politike në Bregun Perëndimor dhe në Rripin e Gazës. Në Egjipt që
nga viti 1947, Haxhi Amini ishte në pozitën e një pengu, prandaj në vitin 1958
ai u detyrua të shkonte në Liban. Qeveria e tij së bashku me këshillin e saj u
reduktuan në trupa ceremonialë, pa asnjë fuqi apo ndikim.[3] Në vitin 1988, kur mbreti Huesin hoqi dorë nga lidhjet ligjore dhe
administrative në Bregun Perëndimor, Jaser Arafati shpalli ekzistencën e
shtetit palestinez në Bregun Perëndimor dhe në Gaza dhe e shpalli veten
president të këtij shteti.[4] 
 
10- Plani i Xhonsonit (në vitin 1954)
Xhonson,
i ngarkuari i posaçëm i kryetarit amerikan Ajzenhauer për çështjen  palestineze, paraqiti në vitin 1954 një
raport të hollësishëm që bazohej në tre pika kryesore: 
1.
Ndarja e ujërave të lumit Jordan mes arabëve dhe hebrenjve, ku Sirisë dhe
Libanit do t’i takonin nga 10 %, kurse Jordanisë dhe Izraelit nga 40 %. Me këtë
sasi uji Izraeli do të mundësonte popullimin e shkretëtirës së Negevit, në mënyrë që të strehonte në të 3 milionë
emigrantë hebrenj; 2. Përcaktimi i përkohshëm i kufijve ndërmjet entiteteve
hebraike dhe shteteve fqinje arabe, të cilat definitivisht do të përcaktoheshin
më vonë; dhe 3. Ulja e arabëve dhe e hebrenjve në tryezën e rrumbullakët  për zgjidhjen e problemeve të mbetura.[5] Plani i Xhonsonit u refuzua nga ana e arabëve, ndërsa hebrenjtë nxituan ta
zbatojnë.
 
11 - Kufijtë e Izraelit
Hebrenjtë
besojnë se Zoti u ka premtuar atyre një shtet që do të shtrihej  nga lumi Nil deri në lumin Eufrat, ku do të
përfshihej një pjesë e Egjiptit (Sinai), Palestina, një pjesë e Irakut, Libani,
Siria, Jordania Lindore si dhe një pjesë e Hixhazit, madje edhe qyteti i
ndritur i Medinës.[6] Në vitin 1937 Ben Gurioni hartoi kufijtë e Izraelit duke u mbështetur te
Bibla. Sipas mendimit të tij, toka e Izraelit duhej të përfshinte pesë
regjione: 
1.
Pjesën jugore të Libanit deri te lumi Litan; 2. Sirinë jugore; 3.
Transjordaninë ( Jordaninë); 4. Palestinën dhe 5. Sinain.[7]
Ben Gurion shkruan: “Shpatën e kimi futur në mill, por vetëm përkohësisht.
Ne do ta nxjerrim përsëri nëse kërcënohet liria e atdheut tonë, vendit të
profetëve të Torës. Atëherë i gjithë populli çifut do t’i rikthehet kolonizimit
të tokës së baballarëve dhe stërgjyshërve, që shtrihet që nga Nili deri në
Eufrat”.[8] Menahem Begin shkruan : “Që nga koha e Torës, toka e Izraelit është e
konsideruar si toka e kombeve për bijtë e Izraelit. Më pas kjo tokë u quajt me
emrin Palestinë. Gjithmonë në të kanë qenë të përfshira të dy brigjet e lumit
Jordan, Libani jugor dhe jugperëndimi i Sirisë. Copëtimi i atdheut është një
veprim i paligjshëm, ndaj e gjithë toka e Izraelit do t’i kthehet popullit të
Izraelit për jetë”.[9] Izraelitët,
gjatë konceptimit elastik të kufijve, bazoheshin kryesisht në Bibël në mënyrë
që të arsyetonin lëvizjen e kufijve, të legalizonin agresionin dhe pas aktit të
kryer ta justifikonin aneksimin.[10]    
 
12 - Mospërcaktimi i kufijve të Izraelit
Kufijtë
e Izraelit nuk janë përcaktuar kurrë në mënyrë të qartë dhe nuk janë njohur
prej fqinjëve të tij. Vija e ndalim-zjarrit e vitit 1948, që erdhi si rrjedhojë
e luftës, u zgjerua në vitin 1967 me pushtimin e  Bregut Perëndimor, Rripit të Gazës dhe
lartësive Golan.[11] Në deklaratën për
formimin e Izraelit, shteti i ri është quajtur Eretz Izrael, që nënkupton tërë
territorin mes lumit Jordan dhe detit Mesdhe. Në të nuk përmenden kufijtë e
shtetit të Izraelit. Ben Gurioni në Memoaret e tij shkruan se në deklaratën për
formimin e Izraelit, më 14 maj 1948, qëllimisht nuk është bërë përcaktimi i
përpiktë i kufijve të shtetit të ri, për shkak të pavendosmërisë që dominonte
atëherë në aspektin e zhvillimit të konfliktit të mëtejmë me arabët.[12] 
Izraeli
e ka refuzuar vazhdimisht përcaktimin e kufijve.[13] Ai ka këmbëngulur në arritjen e një paqeje formale me kufij të hapur, kërkesë
që ka qenë e vështirë për t’u pranuar nga udhëheqësit arabë.[14] Pas luftës së vitit 1967, Izraeli i zgjeroi edhe më tepër kufijtë e vet, Moshe
Dajani, kur është pyetur se çfarë do të bëjë Izraeli me territoret e pushtuara,
ka thënë: “Hartën e vendit tonë do ta bëjmë të tillë që fëmijët ta vizatojnë më
lehtë në shkollë”.[15]  
     
 

________________________________
 
[1]Muhsin Muhamed Salih,
op. cit., f. 61.
[2]Iain McLean, op. cit.,
f. 213.
[3]Muhsin Muhamed Salih,
op. cit., f. 61.
[4]Iain McLean, op. cit.,
f. 393. 
[5]Dr. Xhemil El
Misrij   ...  në:
Dosja Kuds, op.cit., f. 121-123.
[6]Muhamed Fethi Rifai,
op.cit., f. 115.
[7]Roger Garaudy, Rasti
Izrael ... op.cit., f. 26. 
[8]Abdulaziz Mustafa, op. cit., f. 60.
[9]Ibid, f . 60.
[10]Roger Garaudy, Rasti
Izrael ... op. cit., f. 26.  
[11] Joshua S. Goldstein.,  op. cit., f. 205.
[12]Vojimir Sobajić, op.
cit., str. 202.
[13] Ingmar
Karlsson, op. cit., str. 258.  
[14]Henry Kissinger,
Diplomacia, Shtëpia Botuese e Lidhjes së Shkrimtarëve, Tiranë, 1999, f. 528.
[15]  Dara Janeković, op.cit., str. 15-16.