Re: [AlbClub] nxitimi i arsyes dhe mendjemadhesia e kohes

                  *** AlbClub Discussion List ***

Bato thote:
Sa per qeverisjen germe per germe me ligje qe jane shkruar ne lashtesi,
asaj nuk i shpetohet dot, sado i madh dhe i holle te behet ekrani i
televizorit. Corpus Juris Civilis, ose kodi i Justinianit mbetet baza e te
drejtes civile qe eshte baza legale e funksionimit te te shume shoqerive. U
shkrua andej nga shek. 4, dhe s`eshte tjeter vecse permbledhje e ligjeve dhe
vendimeve ligjore ca edhe me te vjetra se sa ajo kohe (megjithese goje te
liga thone se Justiniani nuk urdheroj shkruarjen e kesaj permbledhje se kish
shume mend, por sepse kish  me shume inat se sa mend, inatin duke e pasur me
mbreterit e vegjel te gotheve, te cilet e shkruan kodin e tyre ( by the way,
way  more progresiv than Corpus Juris) para mbretit te madh te Bizantit).

Une
Zoti  me ka ruajt dhe, megjithse ne te kaluaren time kam edhe njollen e disa
viteve si petgog i historise, gjithsesi i kam shpetuar manaikllekut te
datave dhe per asnje arsye ne bote nuk do ti them Batos se Corpus Juris
Civilis, u shkrua andej nga shek 6 dhe jo andej nga shekulli 4. E pse tja
them, cfare ndryshon kjo? Maji i vitit 529 kur u promovua eshte vecse nje
detaj dhe asgje tjeter. Ate dite ai shfuqizoi te gjtha ligjet e mepareshme e
tha: ky qe ju kam dhene eshte i paster si ujet e shkembit. Citim i sakte nga
goja e Justinianit.

Ai, Bato, qe gjej rast ta falenderoj per ate pune aq te kujdeseshme per
perkthimin e Thukididit,  e vazhdon mire kur thote se ato, teksti ne fjale
perbehet nga kater libra, jane permbledhje e disa ligjeve te  mepareshme.
Taman ashtu eshte!

Para Justionianit p.sh. Teodosi, edhe ky mik i Mokom Zeqos nga Durresi,
botoi Codex Theodosus. Por duhet thene se juristet jane te mendimit se ai
corpus  eshte fifty fifty, pra gjysma i marre nga te paret dhe gjysma i
hartuar nga juristet e tij greke.

Ka edhe te tjera permbledhje, por gjithsesi, Bato mbetet i sakte. ne ate qe
thote. Nuk e di se cfare ndodh pastaj, ai le menajne shkencen dhe
rrefen sesipas gojeve te liga, Justiniani nuk e shkruajti me shume se
kishte mend,
por per inat te mbreterve te vegjel te goteve, te cilet e shkruan kodin e
tyre para atij mikut tone.

Edhe une them se ai nuk kishte shume mend, se si mund te kete mend dikush qe
ka lindur ne nje fshat afer Beogradit te sotem:-)), por mos te harrojme se
ai kishte per grua Teodoren, ate akrobaten e cirkut qe u be perandoreshe,
pas nje stazhi ne teater dhe per te  cilen kam pasion te vecante e mbase do
te vije rasti te flasim nje here.

Tani te dalim te ai problemi qe me shtyu te shkruaj kete mesazh, te
konkurenca qe ndjente Justiniani nga Kodet e goteve.
Ketu jam i shtrenguar te them se nuk eshte taman keshtu.

Ne thelb per periudhen kur po flasim gotet jane nje apelacion fiktiv. Qe
para tre shekujsh, ata qe ishin gotet e vertete jane ndare ne dy dege te
medha, ne Ostrogote e Visigote. Nganjehere edhe ne periudhen e Teodorikut te
Madh, pothuaj bashkekohes i Justionanit, ata i therrasin edhe keshtu, por
gjithsesi nuk eshte ketu thelbi i ketij mesazhi.

E verteta eshte se Codex-i i Justinianit u shkrua se pari per te vene nje
fare rregulli te brendshem ne perandori, per homogjenizimin e saj.

Nga ligjet e mepareshme, sa per te sjelle nje shembull, prefekti i
Kostandinapolit, fjala vjen,  gezonte nje status te vecante dhe kishte te
drejte te vendoste disa lloj  taksash vete pa kaluar ne keshillin
perandorak.
Nje gje te tille po e kerkonin edhe guvernatoret  qyteteve me periferike,
gje qe do ta dobesonte se tepermi perandorine, po  te tolerohej me tej.
Justiniani kishte plane te fillonte luftra te medha kunder vandaleve dhe po
pergatiste te niste ne ekspedite Belisarin, nje gjeneral, teper e mundeshme
me origjine ilire. U habita, ne paranteze kur lexova te gazeta shqip dike qe
kishte bere nje shkrim per Bbelisarin dhe perfundonte duke thene se ky ishte
shkrimi i pare qe e paraqite ate te lexuesi shqiptar.
Modestisht them se qe me 1992 kam botuar nje seri shkrimesh per Belisarin.

Nje arsye tjeter shume e forte ka qene lufta kunder arjanizmit, qe nuk duhet
ngaterruar me ceshtjen e races arjane, por me predikaten e Arjusit, nje
prifti me origjine berbere libiane. Edhe pse ne Keshillin e famshem te
Nikese, qe e drejtoi vete Kosta i Madh, dhe ku moren pjese edhe te derguar
nga trojet e Ilirikut, e kam fjalen per temen dhe jo per Ilirine klasike,
Arjusi dhe doktrina e tij u denua, ai vetem se u internua dhe librat nuk iu
dogjen.

Ato dhe dokrtina tij jetonin fshehurazi. Ne fakt Kosta krijoi simpati per te
kur ai mori fjalen, por interesat politike te perandorise kerkonin qe ai te
hidhte poshte doktrinen  e tij.
Shtoj kalimthi se barbaret gote ishin te gjithe ishin arjane.

Problemi tjeter ishte lufta dhe zvogelimi i ndikimit te cifuteve dhe arsyeja
tjeter, se ka shume ende,  eshte lufta kundr paganeve.

Megjithe dekretin e famshem te Teodosit qe zhbente paganizmin, paganizmi
ishte ende problem, kristianzmi nuk ishte ende fe zyrtare e te gjithe
perandorise. Me duket se e ashpersoi aq shume luften sa futi edhe nje ligj
qe denonte me vdekje cilindo qe kapej duke asistuar ne ndonje ceremoni
pagane etj.

Eshte disi e veshtire te mendohet se ai konkuronte gotet, apo viceversa, qe
per aristokracine bizantine ishin popuj krejt barbare,ne kuptimin te eger e
jo qe flisnin nje gjuhe jo latine.

Vete Teodoriku i Madh, qe do te beje dicka per qyteterimin e goteve, e kaloi
rinine e tij ne Bizant, por u ndikua aq shume nga kultura latine, se nuk
duhet harruar se Bizanti quhej Perandoria e shenjte romake dhe gjuha zyrtare
ishte latinishtja e jo greqishtja, sa pas vdekjes se tij, femijet e tij i
vrane, se per komandantet e pagdhendur gote ata ishin degjeneruar nga
kultura latine dhe kishet rrezik te shtynin popujt gote drejt kultures se
degjeneruar latine.

Si njeri i politizur qe jam ne kete cast mu kujtuan kamunistet qe kishin
frike dhe cfarosen te gjithe ata qe ishnin shkolluar ne perendim:-)).
 Nuk dua te zgjatem, por tre shekuj me vone, Charlelagne, pothuaj i cfarosi,
se nuk i duronte dot ritet e tyre te egra dhe paganizmin e tyre.

Tani po sjell nje perkthim te vogel te ligjeve gote te kohes, qe i gjeta te
nje liber i Sidone Apollinaire, peshkopi i Klermontit te asaj kohe, ketu ne
bibloteken e zyres.Se eshte e djele e une jam dezhurn e nuk kam cte bej
tjeter me et mire:-)).
Ai shpjegon se gotet nuk kane asgje te shkruar nga ligjet e tyre dhe
gjithcka trashegohet gojarisht.

Vazhdojme  me shenimin qe peshkopi ne fjale ka lene per ligjin salik, qe
eshte kanuni i fiseve franke dhe shenimet per ligjin wisigotik.

Sqaroj se franket e kesaj kohe, jane fis gjermanik, sikunder edhe wisigotet
dhe nuk kane asgje teperbashket me fransezet e sotem, por do tu japin emrin
atyre.

Vazhdoj me ate qe ne gjuhen e kohes quhej: Wergeld.

1. Ligji salik:
Nese dikush i shkul tjetrit nje dore, nje kembe, nje sy, hunden ai duhet te
paguaje 100 grosh.
Por nese dora vazhdon te varet, ai duhet te paguaje 63 grosh.
Nese dikush i shkul tjetrit gishtin e madh te dores ose te kembes ai paguan
50 grosh, por nese ato vazhdojne te varen ai paguan 30 grosh.

2. Ligji i wisigotve:Per varsjen e nje burri nga 20 deri 50 vjec vrasesi
paguan 300 groshe flori, nga 50 deri 60,paguan 200 grosh. po qe se i vrari
eshte me shume se 65 vjet paguhet 100 grosh. Per vrasjen e nje femije
mashkull deri 14 vjec paguhet 140 grosh etj.

Tani qershija mbi kabuni:
Sipas ketij ligji, dhe une u tmerrova kur lexova kete, per te percaktuar
fajtorin, dy personat qe kane grindje mes veti, duhet te bejne duel. Ai qe
vritet eshte fajtori!

Tani a mund ti beje balle e a mund ti ngjallin zili keto lloj formulimesh
paraligjore Codex-it te Justinianit qe perfshinte gjithcka kishte kompiluar
llogjika juridike e njerzimit deri ne ate kohe dhe qe me kodin e Napoleonit
u bene pjese e te gjitha kodeve evropiane, deri te ligji themelor i
monarkise shqiptare?? Nuk besoj.

Ketu e gati njezet vjet  me pare, sa egersisht shpejt kalon koha ne
demokraci:-)), me se nje here kam shetitur i vetem  ne rrenojat e Foro
romano-s ne Rome, duke perfytyruar ato diskutme pasionante, te zjarrta, te
hapura me nje finese oratorike te pashembullt e me nje llogjikw tw hekurt
te  atyre juristeve te ardhur nga e gjithe bota e njohur e qe me vepren e
tyre e nxorren boten nga barbaria e hakmarrja e verber, nga dhuna e me te
fortit etj.
Midis nesh: ne kete pike mund te diskutohet. Se ne fund te fundit une kurre
nuk e kam kuptuar secfare eshte ligji. Eshte  pasoje e kembengljes se te
varferit per tu mbrojtur nga te pasurit e pashpirt, apo eshte pasoje e
kerkeses se te pasurve per tu mbrojtur nga lakmia e zilia e te varferve? Ec
e gjeje!

Ajo qe desha te them eshte se specialistet jane te mendimit  se nuk ka asnje
ligj te diteve tona, qe te te mos kete embrionin e tij ne ate kohe e te ai
ligj qe rimori Justiniani me vone.

DK








                 *** AlbClub Discussion List ***
>
>
>
>
> *..."Pra qe t'i bie shkurt, paveresisht nese besojme
> apo jo, feja duhet te jete nje
> ceshtje personale e robit e te mos ngaterrohet me
> shtetin, politiken, shkencen,
> universitetet, e keshtu me rradhe. Perndryshe, po
> u qeverise germe per germe
> me ligje qe jane shkruar ne lashtesi apo mesjete,
> aty do ngelesh. ..."*
>
> Nuk duhet harruar lehtesisht  se thuajse te gjithe universitetet e para ne
> Europe ( e si rrjedhim, ne bote)  u krijuan, financuan dhe u mbeshteten nga
> kisha katolike. Nga 81 universitete ne shek. 11-12, 33 ishin universitetet
> katolike dhe 20 te tjera ishin nen influencen mbreterore te princerve te
> ndryshem, por te aprovuara nga Selia e Shenjte.
> Edukimi ishte liberal, dhe vetem mbas 4 vjeteve te para, po te kishe
> vokacionin, vazhdoje per disa vjete te tjera studimet per doktorate ne
> teologji.
> Ne 4 vjetet e para, lended qe studioheshin, simbas karakterit te
> universitetit ishin te tilla si gramatika,  retorika, logjika, arithmetika,
> gjeometria, astronomia,muzike e te tjera (take a guess what authors were
> studied). Ne universitetet e specializuara ne studimin e ligjit, baza e
> ketij studimi ishte e drejta e Justinianit dhe jo ligji Kanonik.
> Universitete te medha te sotme si puna e Harvardit, Yale apo Princton kano
> akoma ne mes tyre te ashtuquajturat "divinity schools"
>
> Sa per qeverisjen germe per germe me ligje qe jane shkruar ne lashtesi,
> asaj nuk i shpetohet dot, sado i madh dhe i holle te behet ekrani i
> televizorit. Corpus Juris Civilis, ose kodi i Justinianit mbetet baza e te
> drejtes civile qe eshte baza legale e funksionimit te te shume shoqerive. U
> shkrua andej nga shek. 4, dhe s`eshte tjeter vecse permbledhje e ligjeve dhe
> vendimeve ligjore ca edhe me te vjetra se sa ajo kohe (megjithese goje te
> liga thone se Justiniani nuk urdheroj shkruarjen e kesaj permbledhje se kish
> shume mend, por sepse kish  me shume inat se sa mend, inatin duke e pasur me
> mbreterit e vegjel te gotheve, te cilet e shkruan kodin e tyre ( by the way,
> way  more progresiv than Corpus Juris) para mbretit te madh te Bizantit).
>
> Fanatike jane te gjithe ata qe mundohen t`u mbushin mendjen njerezve me
> zor.
> Une them se ne lidhje me pohimin se a ka  Zot apo jo, e  mira do te ishte
> qe perfundimi te arrihesh ne baze votash. Mundesisht te fshehta
>
>
>
>
> *Cun Tirone <[email protected]>* wrote:
>
> *** AlbClub Discussion List ***
>
>
>
>
> Ardian,
>
> Edhe mua me vijne per shtat keto muhabetet tona "shkencore."
> Mjaft mo u fryme me pollitike!
>
> Une mendoj se thelbi i problemit te vendeve muuslimane me shkencen,
> universitetet dhe vete zhvillimit, fillon qe tek percaktimi i tyre si
> "vende muslimane."
> Apo thene ndryshe nga roli qe i kane lene fese, si force dominuese.
> Nuk eshte pune se eshte fe islame, po se eshte fe, pra dogme.
>
> Edhe sikur ta marrim se keto fe apo mesimet e tyre i paskerka cuar vete
> Zoti, atehere per konseguence duhet pranuar se na paskerka dhene dhe trute
>
> per t'i perdorur, dhe jo vetem per te lexuar Kuranin apo Biblen.
>
> Pra qe t'i bie shkurt, paveresisht nese besojme apo jo, feja duhet te jete
> nje
> ceshtje personale e robit e te mos ngaterrohet me shtetin, politiken,
> shkencen,
> universitetet, e keshtu me rradhe. Perndryshe, po u qeverise germe per
> germe
> me ligje qe jane shkruar ne lashtesi apo mesjete, aty do ngelesh.
>
> Fanatike nuk kane vetem muslimanet, por edhe fete e tjera. Por, perendimi
> nuk para ja var shume fanatikeve te vet. Papa flet perdite, por nuk eshte
> se
> robt mbajne frymen ta degjojne, e aq me pak ta zbatojne. Po ashty edhe US
> ka fanatike sa te duash, por US ben dhe investime kolosale ne shkence.
>
> Para ca kohesh vizitova nje mikun tim ne nje universitet katolok me shume
> emer. Megjithse nuk jeme te biologjise, e pyeta mikun nese administrata
> katolike ngaterrohej me studimet ne kete fushe, perfshire evolucionin,
> etj.
> As qe do t'ia dije fare - me tha.
>
> Pra vendet muslimane challenge-n e kane me vehten e tyre. Duhet t'i japin
> vendin qe i takon fese ne kohen tone. Rikujtimi i lavdive te dikurshme
> mbase
> vlen vetem per te treguar se ne ato kohe feja e tyre ka qene me liberale.
> Dhe at aduhet t'i vene gishtin kokes per sot a neser.
>
>
> Pavaresisht problemeve qe ka Shqiperia, fale zotit apo natyres, dominimi i
> fanatizmit
> fetar nuk ka qene e nuk eshte nje prej tyre.
>
> Problemi yne eshte te gjejme ca burra e gra, qe s'e kane menjen vetem me
> vjedh, e t'i hapin rrugen zhvillimit, edhe te shkences e universiteteve.
> Modelet per
> keto pune nuk mungojne. Por duhet "sakrifica" per t'i patur ca me te lehta
>
> llogarite ne Zvicer ne fund te kolltukut.
>
>
> Çun Tirone
>
>
>
>
>
>
>
>
>
> > Date: Wed, 23 Jan 2008 10:50:36 +0900
> > From: [email protected]
> > To: [email protected]
> > Subject: [AlbClub] Tjeter muhabet
> >
> > *** AlbClub Discussion List ***
> >
> >
> >
> > Tatjeta klub,
> >
> > e lyp rendi e bontoni, por edhe mue m'bahet qejfi, me ju falenderue
> > per ket bisede, e cila m'pelqei shume, edhepse, qysh po doket
> > ashiqare, te tane po dalim prej bisedes me t'njajtat qendrime me
> > t'cilat edhe hyme. Shpresoj qe i kthehemi apet.
> >
> > Me e ruejt materialin, dmth fiziken, por me e ndrrue komplet thelbin,
> > pra, me preke probleme ma shume t'ksaj bote, po ju ftoj m'e lexue
> > shkrimin Science and the Islamic world—The quest for rapprochement,
> > shkrue prej Hoodbhoy. E gjeni te http://tinyurl.com/2yywoa . Shkrimi
> > ban fjale per gjendjen e studimeve ne vendet islamike, sic thote edhe
> > vet autori n'fillim, asht tentim me ju pergjigje pyetjes se pse vendet
> > islamike, perkunder pasunise s'madhe materiale, numrit t'madh
> > t'popullsise, e tradites s'mire, sot asht i ckucun, i cangazhuem prej
> > studimit shkencor? Komentet qe Physics Today i ka botue ndaj ktij
> > shkrimi jane te http://tinyurl.com/2xo7xz . Asht shkrim ku
> > universitetet shqiptare mujne me e gjete vehten, jo vetem se edhe
> > Shqipnia asht antare e Konferences Islamike, por edhe se gjendja e
> > shkollimit e mentaliteti shqiptar ka afersi me ate t'cilin e ka
> > shtjellue Hoodbhoy.
> >
> > Tana t'mirat,
> > Ardiani
> > ______________________________________________________________
> > If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
> > [email protected] , or visit Alb-Club's page at:
> > http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club
>
> _________________________________________________________________
> Need to know the score, the latest news, or you need your Hotmail(R)-get
> your "fix".
> http://www.msnmobilefix.com/Default.aspx
> ______________________________________________________________
> If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
> [email protected] , or visit Alb-Club's page at:
> http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club
>
>
> ------------------------------
> Looking for last minute shopping deals? Find them fast with Yahoo! Search.<http://us.rd.yahoo.com/evt=51734/*http://tools.search.yahoo.com/newsearch/category.php?category=shopping>
>
>
> ______________________________________________________________
> If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
> [email protected] , or visit Alb-Club's page at:
> http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club
>

______________________________________________________________
If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
[email protected] , or visit Alb-Club's page at:
http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club