[AlbClub] Fw: Korrupsioni me ofertën "anomal isht" të ulët

                  *** AlbClub Discussion List ***




Korrupsioni me ofertën "anomalisht" të ulët
[Gazeta Shqiptare, 31.10.2007]

Duke diskutuar shumë për korrupsionin me tenderimin e investimit gjigant, 
atij të rrugës së Kosovës (Rrëshen-Morinë), po lihen në harresë me qindra 
raste korrupsionesh në tendera "të vegjël", për gjëra punë "10 deri 100 
milionë" lekësh (rreth 0,1 deri 1 milionë dollarë), ata që bëhen "përditë". 
E pra, po të mblidhen këta, arrijnë t'ia kalojnë atij të madhit, duke 
arritur në vlera gjithsej, prej qindra milionë dollarë (apo euro, deri sa 
flasim me afërsi).  Duke parë procedurat e tenderave, si dhe praktikën e 
zbatimit të tyre, njeriu has në absurde të tilla, saqë i duket vetja në 
ëndërr: si ka mundësi që një shtet t'i mbajë ato në dokumentet e veta.  Do 
të përqendrohemi në një kërkesë procedurale konkrete, "formula e ofertës 
anomalisht të ulët", duke shpjeguar sesi ajo është kthyer në një armë për 
korrupsion.

Do të na duhet të hyjmë në disa veprime matematikore të bezdisshme, por që 
nuk i shmangim dot, sepse pa to, nuk kuptohet absurdi për të cilin bëjmë 
fjalë.

Ka raste që ofertuesi, me qëllim mashtrimi, paraqet një ofertë tepër të 
ulët: synon që të fitojë garën, dhe pastaj, ose ta rregullojë që të rritet 
pagesa e marrë nga shteti, ose punimin ta kryejë me mangësi, duke mos 
zbatuar kërkesat e tenderit, e projektit etj.  Ofertuesit janë "personat 
fizikë a juridikë që paraqesin ofertë" (përcaktimi në Ligj), apo ndryshe, 
"operatorët ekonomikë", apo në zhargonin më praktik, janë firmat, personat 
fizikë etj., që paraqesin oferta për të kryer objektin e tenderit.  Këtyre 
lloj ofertave tepër të ulëta, vërtetë që qeveria duhet t'u kundërvihet.

Por, për t'iu kundërvënë këtij fenomeni, qeveria (Këshilli i Ministrave), ka 
shpikur dhe ka futur në një rregullore të saj (një VKM), një zgjidhje 
mjerane: "formulën e ofertës anomalisht të ulët"-duroni i nderuari lexues, 
mos u shqetësoni me shqipen e çuditshme të akteve aktuale ligjore.  Në vijim 
po jua shpjegojmë këtë formulë.

Fondi limit, është vlera maksimale për të kryer me siguri sa kërkohet në 
tender.  Fondi limit shpallet me gjithë kërkesat e tjera të tenderit. 
Llogaritja e tij bëhet nga "enti prokurues", pra nga organi shtetëror 
përkatës, që ka të drejtën të shpenzojë paratë tona ("që i vihen ne 
dispozicion fonde publike për prokurim", shkruhet në ligjin përkatës). 
Ofertuesit duhet të japin oferta me vlerë më të ulët se ky fond limit.

Pasi janë paraqitur të gjithë ofertat, enti prokurues ("komisioni i 
vlerësimit" të ofertave) llogarit disa madhësi (parametra): vlerën mesatare 
të ofertave, uljen mesatare, dhe pastaj uljen maksimale të lejuar.  Këto 
madhësi llogariten si vijon.

Vlera mesatare e ofertës.  Llogaritet shuma e të gjitha vlerave të ofertave 
të paraqitura, dhe kjo shumë pjesëtohet me numrin e ofertave.  Ja një 
shembull.  E zëmë se fondi limit i një tenderi, është 100 milionë lekë. 
Janë paraqitur këto oferta: 80, 95, 70, 88 dhe 60 milionë.  Pas 
llogaritjeve, del se vlera mesatare e ofertave është 74,32 milionë lekë.

Ulja mesatare.  Nga fondi limit, hiqet vlera mesatare e ofertave.  Në 
shembullin tonë, ulja mesatare del 21,4 milionë lekë.

Ulja më e madhe e lejuar ("pragu aritmetik i ulët", apo "zbritja e 
 mundshme").  Rritet 20% ulja mesatare.  Në shembullin tonë del 25,68 
milionë lekë.

Oferta më e ulët e lejuar.  Nga fondi limit hiqet "ulja më e madhe e lejuar". 
Në shembullin tonë del 74,32 milionë.

Në rastin e shembullit tonë, i bie të përjashtohen si "oferta anomalisht të 
ulëta", ofertat 70 dhe 60 milionë lekëshe.

Ja, kjo që shpjeguam, është Formula.

Një lexues i vëmendshëm, dhe me kujtesë normale, do të hidhet me të drejtë 
dhe të thotë: "Po kryeministri na u pat mburrur, se ofertat tona kanë vlera 
40% më të ulta se tenderat "e Nanos".  Atëherë, ofertat e pranuara "nga 
Berisha", paskan qenë oferta "anomalisht të ulëta"?!"  Formalisht, lexuesi 
ka të drejtë, por nuk do të merremi direkt, as me kryeministrin aktual, dhe 
as me atë që shkoi, sepse nuk duam të dalim nga tema kryesore e këtij 
shkrimi.

Që mos t'ju futim në përgjithësime matematikore të bezdisshme, po mbetemi 
tek shembujt konkretë.  Mendoni sikur ofertat në shembullin tonë, të ishin 
jo ato që morëm si shembull më lart, por këto që vijojnë: 99, 99, 99, 99 dhe 
98 milionë lekë.  Në këtë rast, rezulton se "oferta më e ulët e lejuar, 
është 98,68 milionë, kështu që oferta 98,5 milionëshe, rezulton "anomalisht" 
e ulët, prandaj mund të përjashtohet!  Me të drejtë do të thoni, po kjo 
ofertë ndryshon vetëm 0,5 % me ofertat e tjera, dhe vetëm 1,5 % me fondin 
limit!  Kush ka nerva, të ulet e të bëjë llogaritjet, por formula e shtetit 
shqiptar, këto absurde nxjerr.

Ndonjë hazër-xhevap do të kërcejë: "kështu e nxjerr tregu".  Jo, kështu e 
nxjerr korrupsioni, sepse në Shqipëri, edhe ofertat që paraqiten, bëhen 
qëllimisht të tilla, që formula të nxjerrë absurde-mos të hyjmë pastaj në 
faktin se nuk pasqyrojnë tregun, ato fare pak oferta, rast pas rasti.

E pra, matematika e përdorur nuk është fare e nivelit të inxhinierisë, apo 
të ekonomisë, por e nivelit të klasës së katërt të shkollës fillore.  Si ka 
mundësi të kenë kaluar me qindra tendera, dhe qeveria të vazhdojë ta 
paraqesë në dokumentet e saj një formulë kaq absurde, dhe pastaj gjithë ata 
intelektualë të administratës, të mos ta kenë hequr, si një fyerje për 
intelektin e tyre?  Sidoqoftë, për ta zbutur pak absurdin, qeveria ia ka 
lënë në dorë enteve prokuruese ("komisioneve të tenderave" etj.), që ta 
përdorin apo jo, sipas rastit, këtë formulë idiote.

Po pikërisht kjo lënie në dorë të "enteve prokuruese", e kthen automatikisht 
Formulën, në një armë për korrupsion.  Nëpunësit e shtetit, tani e kanë në 
dorë, "me ligj", që kur duan, sipas leverdisë së tyre, ta përdorin formulën 
për të eliminuar ofertuesin e padëshiruar-hajde nder hajde, për konkurruesin 
që do të fitojë tenderin: i kanë hallall ryshfetet ata "formulaxhinjtë"! 
Pra e gjitha kjo, nuk është vetëm punë budallenjsh, por është kryesisht punë 
të korruptuarish.  Ka pafund tendera që janë fituar duke përjashtuar 
konkurrentët, duke përdorur këtë formulë-a thua do ta mbajë shënim këtë 
informacion, "auditi i brendshëm" i Kryeministrit?

Natyrisht, problemi i dhënies së ofertave mashtruese tepër të ulëta, 
qëndron, por nuk është zgjidhja kjo formula mashtruese dhe e turpshme. 
Zgjidhje ka shumë, nga të cilat po rreshtojmë disa.  Ja tri nga zgjidhjet. 
E para, mbajtja e parapagimeve, e shumave të sigurisë së realizimit të 
punimeve si dhe ato të garancisë (këto shuma nuk i kthehen më firmës 
mashtruese, nëse e dredh me ofertën e saj të ulët).  E dyta, kontrollet e 
vazhdueshme të cilësisë së kryerjes së punimeve (këto kontrolle, nuk do të 
lejonin moszbatimin e kërkesave të tenderit).  E treta, moslejimi i rritjes 
së çmimeve të projektit gjatë zbatimit të tij, pa kaluar në procedura 
miratimi të ndryshimeve, shumë të rrepta, transparente dhe jashtë entit 
prokurues.


Bashkim Kopliku
29.10.2007

Phone: +355 52 23663
Mob: +355 0682200590
Email: <[email protected]>
optional: <[email protected]>

Please, send important e-mails
on both addresses. 

______________________________________________________________
If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
[email protected] , or visit Alb-Club's page at:
http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club