Re: Беларуская лакаліз ацыя GNOME: нашы перспект ывы & [email protected]

Прывітанне.

Калі ўжо пайшла такая п'янка, то трэба ўвесці ў курс людзей,
падпісаных на рассылку. Размова пачалася з прыватнага ліставання
прадстаўнікоў перакладчыцкай групы GNOME. Ніжэй першы ліст
абмеркавання.

====

Прадстаўлюся, калі хто раптам мяне не ведае: мяне зваць Ігарам
Грачышкам, я афіцыйны каардынатар беларускай лакалізацыі GNOME (недзе
з 2006 года).

Я звяртаюся да вас, каб паведаміць вам пра цяперашні стан лакалізацыі
і спытаць у вас пра вашы думкі што да развіцця праекта. Спачатку крыху
гісторыі і дзе мы ёсць.

Недзе ў 2003-2004 гг., калі на дварэ быў GNOME 2.4, некалькі
беларускіх праграмістаў (В.Хілько, А.Няхайчык) пачалі працу над
лакалізацыяй Гному на беларускую мову. У сваёй працы яны досыць далёка
прасунуліся (~75% перакладзенага). Пераклад выконваўся ў межах
правілаў тарашкевіцы. Такім мы яго бачым і сёння.
Праз некаторы час праца запаволілася (праз нястачу маладой крыві,
дэматывацыю, сыход перакладчыкаў у іншыя графічныя асяроддзі ды інш.)
Гэта непазбежна прывяло да паступовай стагнацыі перакладу. І хаця
калі-нікалі праца над некаторымі модулямі Гному працягвалася, але лік
перакладзенага няўхільна зніжаўся. На сёння мы маем толькі 49%
перакладзеных паведамленняў.
Недзе ў 2008 г. з'явілася ініцыятыва перакладу Гному з тарнаваннем
беларускай лацінкі і на базе "эксперыментальных" прынцыпаў (у
тэрміналогіі, фармуляванні паведамленняў, правапісе ды інш.) Хаця
працоўная група перакладу ў беларускай лацінцы складалася толькі з 2
людзей, але вынікі былі па-свойму грунтоўныя: за год пераклад дасягнуў
з 0% да ~65%. Цяпер праца і над гэтай галінаю перакладу актыўна не
вядзецца.
GNOME даўно стаў галоўным асяроддзем як для "хатніх" дыстрыбуцый
Linux/Unix (Ubuntu, Fedora), так і для карпарацыйных (Red Hat,
Solaris).
У сакавіку наступнага (2011) года чакаецца выданне наступнай грунтоўна
перапрацаванай версіі GNOME - 3.0. Распрацоўнікі абяцаюць не паўтараць
памылак супольнасці KDE і даць карыстальнікаў больш эвалюцыйна, чым
рэвалюцыйна перапрацаванае камп'ютарнае асяроддзе.

Сучасны фармат працы прыблізна такі: любы з перакладчыкаў сцягвае файл
з адпаведнага сайта[1], рэдагуе яго "ў адпаведнасці са сваімі
ўяўленнямі і нефармальнымі вымаганнямі праекта" і дасылае пераклад
каардынатару (мне). Каардынатар выконвае функцыі карэктара: ён сядае з
дасланым файлам і правярае зроблены перакладчыкам унёсак на
правільнасць "у адпаведнасці са сваімі ўяўленнямі і нефармальнымі
вымаганнямі праекта". :) Часцяком хібаў шмат ці зашмат, карэктаванне
тэкстаў пераўтвараецца ў стварэнне новага перакладу... :) Пасля таго,
як усё новае ў файле праверана, каардынатар укідвае яго ў git-сховішча
GNOME і паведамляе перакладчыку пра гэта, магчыма са спісам выяўленых
праблемных месцаў дасланага перакладу.

У гэтым годзе распачалася праца ў справе нармалізацыі беларускай
камп'ютарнай тэрміналогіі, у межах працоўнай групы kamputerm [2]. На
гэтай пляцоўцы сустрэліся як лакалізатары, асобы тэхнічнага складу,
так і зацікаўленыя лінгвісты. Праца вядзецца і зараз - у суполцы
LiveJournal і на рэальных сустрэчах. Маеце жаданне - далучыцца
няцяжка.

У свеце блізкага выдання GNOME 3.0 і цяперашняй стагнацыі беларускага
перакладу мае сэнс абмеркаваць, якім мы бачым беларускі GNOME у
блізкай і сярэдне далёкай будучыні. Цікавяць вашы меркаванні пра ўсе
аспекты лакалізацыі: ужываную і пажаданую тэрміналогію, правапіс,
кансістэнтнасць (узгодненасць) перакладу з іншымі праграмнымі
прадуктамі, фармат нашай працы (фармалізацыя рашэнняў ці нефармальная
згода? колькі людзей маюць права на (ня)ўхвалу дасыланых перакладаў,
наколькі жорсткія патрабаванні да матэрыялаў для публікацыі),
узаемадзеянне з downstream (Launchpad), патрэба ў нейкіх тэхнічных
сервісах (web-асяроддзе для перакладу?). Магчыма, я нешта істотнае
забыў - нагадайце.

Напішу, што мяне турбуе:
1. фармат працы: мне б хацелася бачыць больш людзей, заангажаваных у
камандную працу (больш перакладчыкаў, больш карэктараў; ці трэба больш
людзей з доступам да git-сховішча, не ўпэўнены, але можна
абмяркоўваць). Магчыма, тая стагнацыя перакладу, якую мы сёння
назіраем, звязаная з кепска пастаўленай працай групы, невідочнасцю
працэсу працы, закрытасцю суполкі ў дачыненні да публікі, адсутнасць
пляцоўкі-прадстаўніцтва праекта ў сеціве, адсутнасць пляцоўкі групы
для абмеркавання і г.д. Тут, відаць, ёсць і мая віна. Я б хацеў з
вашай дапамогай выправіць гэтае становішча.
2. тэрміналогія: я схіляюся да выкарыстання напрацовак групы kamputerm
(пры патрэбе і пэўнай унутранай згодзе, з пэўнымі мадыфікацыямі).
Змена тэрміналогіі павінна адбывацца паступова.
3. правапіс: першаперакладчыкі абралі для сваёй працы тарашкевіцу. Яе
мы трымаемся і сёння. Тым не менш, многія дасыланыя пераклады
выкананыя ў школьным правапісе. Як думаеце, у якім правапісе лепш
працягваць нашу працу?

Думаю, трэба найперш правесці рэвізію наяўных перакладаў, давесці іх
да ладу, бо многія вымагаюць узгаднення тэрміналогіі, правапісу,
выпраўлення памылак і абдруковак і г.д. Гэта стала б добрым падмуркам
для наступнай працы па пашырэнні прысутнасці беларускай мовы ў
open-source-прадуктах.

Як я ўжо казаў, неўзабаве мы ўбачым новую версію GNOME 3.0. Вядома, мы
не здолеем да хвілі X даць поўны (100%) і якасны беларускі пераклад
Гному. Але мы маглі б ужо цяпер пачаць рухацца да такой мэты. А
галоўнае, выпрацаваць з вамі "стандарт якасці" ў беларускай
лакалізацыі, якая цяпер церпіць ад многіх праблем. Новае
перапрацаванае выданне GNOME з якасным беларускім перакладам таксама
будзе добрай нагодай, каб нагадаць публіцы пра поспехі (ці праблемы)
беларускай мовы ў камп'ютарным асяроддзі.

Калі ласка, выказвайцеся пра тое, якой вы бачыце нашу працу і яе
вынік. Нават калі вы не бераце ўдзелу ў перакладзе (ці не будзеце яго
браць), вашы меркаванні могуць быць вельмі карыснымі.

З найлепшымі зычэннямі,
Ігар

PS: калі адказваеце на гэты і наступныя лісты абмеркавання, калі
ласка, карыстайцеся кнопкаю Reply All (Адказваць усім), каб астатнія
ўдзельнікі абмеркавання таксама атрымалі ваш адказ. Дзякуй.

_____
[1]: http://l10n.gnome.org/teams/be
[2]: http://wg.kamputerm.org, http://kamputerm.livejournal.com

====

У час абмеркавання ўзніклі прапановы:
1. стварэння пляцоўкі беларускіх лакалізатараў з патрэбнай інфармацыяй (wiki);
2. web-інтэрфэйс для перакладу (pootle/transifex);
3. блог з навінамі з перакладчыцкага фронту (wordpress).

Што да канкрэтна Гному, то прагучала прапанова пераглядзець наяўныя
пераклады, выпраўляючы хібы, тэрміналогію, правапіс (прапанова
пераводу Гному на школьны правапіс, "нормаўку").

Поспехаў,
Ігар
_______________________________________________
I18n mailing list
[email protected]
http://mova.org/cgi-bin/mailman/listinfo/i18n