Faik Konica – Jeta ne Uashington - P erfaqesuesi Moral i Shqiperise ne Uashington

 
_VOAL  - Online Zëri i Shqiptarëve - FAIK KONICA - JETA NË 
UASHINGTONPërfaqësuesi Moral  i Shqipërisë në UashingtonNga FRANK SHKRE_ 
(http://www.voal-online.ch/index.php?mod=article&cat=OPINONEEDITORIALE&article=15501)   
FAIK  KONICA - JETA NE UASHINGTON 
Perfaqesuesi  Moral i Shqiperise ne Uashington 
Nga  FRANK SHKRELI 

E  Enjte, 07.07.2011, 05:14pm (GMT+1) 
 
Kohet  e fundit me ra ne dore libri Faik Konica – Jeta ne Uashington, i 
autorit  Ilir Ikonomi, botuar nga shtepia botuese Onufri, nje liber ky qe  
pershkruan vitet e shumta te jetes se Faik Konices ne kryeqytetin e Shteteve te  
Bashkuara, si perfaqsues zyrtar i Shqiperise, gjate nje periudhe shume te  
veshtire per Shqiperine dhe kombin shqiptar. Ne te njejten kohe, libri eshte 
 edhe nje pasqyre e veprimtarise se shqiptareve te Amerikes ne ate kohe, me 
te  gjitha problemet dhe shqetsimet e komunitetit shqiptaro-amerikan ne 
lidhje me  fatin e kombit, ne fillim te shekullit te kaluar. Por mbi te gjitha, 
mendoj une,  Ilir Ikonomi ia del t'i paraqese lexuesit ne imtesi jeten e 
Faik Konices,  patriotit dhe atdhetarit po se po, por gjithashtu edhe Faik 
Konicen demokratin e  gershetuar me nje kulture pluraliste perendimore, te 
cilen e deshironte edhe per  Shqiperine. Ilir Ikonomi, me aftesi te theksuar, 
paraqet Konicen si ministrin  shqiptar ne Uashington i cili me nder e dinjitet 
perfaqesoi dhe luftoi per te  drejtat e Shqiperise dhe te shqiptareve, por 
ne te njejten kohe ai po ndiqte  edhe gjendjen e atehershme politike ne 
atdhe ndaj te ciles ishte shpeshhere  shume kritik. 
Per  hir te objektivitetit, jam i detyruar te rrefej qe ne fillim se Ilir 
Ikonomin e  kam pasur koleg kur une punoja ne Zerin e Amerikes, dhe ku ai 
eshte gjithnje i  punesuar, dhe per te cilin kam respektin me te madh si 
person, si profesionist,  dhe si gazetar i dores se pare.  
Libri,  Faik Konica – Jeta ne Uashington, eshte rezultat i shkelqyeshem i  
ketij profesionalizmi. Jo vetem ne qe e njohim dhe kemi punuar me Ilir 
Ikonomin,  por komuniteti shqiptaro-amerikan, perfaqsues i denje i te cilit ishte 
Faik  Konica, dhe shqiptaret kudo, me plot te drejte mund te mburren me 
kete veper te  perpunuar, te dokumentuar dhe te perpiluar per mrekulli. Eshte 
kenaqesi e  posacme per gjakun e shprishur te nje emigranti te lexoje nje 
liber, te shkruar  nga nje emigrant tjeter, e per me teper nga nje koleg, 
qellimi i te cilit eshte  vetem e vetem per te zbardhur historine patriotike dhe 
per te zhdukur thashe e  themet dhe genjeshtrat rreth njerit prej figurave 
me te shquara te historise se  kombit. Autori dhe botuesi meritojne lavderime 
dhe urime.  
Libri  prej 380 faqesh, i ilustruar me shume fotografi personalitetesh 
historike nga  periudha e Konices ne Uashington, eshte nje veper madheshtore e 
nje kompetenti,  ku perveç fakteve mire te dokumentuara mbi jeten private te 
Faik konices, ne  kete liber, lexuesi mund te gjeje nje pjese te historise 
sone kombetare siç  pasqyrohej ne arkivat e shumeta diplomatike -- qe shume 
prej tyre shohin per  here te pare driten e diellit -- si edhe ne shtypin 
amerikan te kohes, qe siç  duket shume prej tyre ishin te pa shfrytezuara deri 
tani, fakte e dokumenta ne  lidhje me jeten dhe veprimtarine e Faik Konices 
--shpesh keto te shtremberuara  nga historianet komuniste te Shqiperise 
gjate 50-vjeteve te kaluar.   
Sic  mund te shihet nga shenimet ne fund te faqeve te librit, autori ka 
perdorur  arkivat perkatese ne Amerike, ne Tirane dhe gjetke, se bashku me 
shume vepra e  dokumentacion te huaj, ku pershkruhen marredhenjet shpesh te 
nderlikuara dhe  problematike te Faik Konices me Mbretin Zog, me Fan Nolin, me 
perfaqsuese te  qeverise fashiste italiane dhe personalitete te tjera 
politike, si edhe lidhjet  e ngushta dhe miqesine qe Konica gezonte me Uashingtonin 
zyrtar te asaj kohe,  pothuaj si asnje diplomat tjeter i huaj i akredituar 
ne Uashington. Megjithese  ne mendjen e komunitetit shqiptaro-amerikan kur 
flitet per Vatren, Diellin dhe  veprimtarine patriotike te shqiptareve te 
Amerikes ne fillim te shekullit te  kaluar, Konica e Noli permenden sikure jane 
nje person, me mendime dhe qellime  te njejta – hollesite qe sjelle Ikonomi 
ne kete liber, tregojne se marredhenjet  midis ketyre dy gjiganteve ishin 
plot kontradikta e shpesh shume te ashpera.   
Jeta  ne  Uashington e Faik Konices, eshte nje dokumentar udherrefyes se si 
duhet  te sillet e te veproje nje diplomat qe perfaqeson nje vend te vogel 
ne  kryeqytetin e diplomacise boterore, siç eshte Uashingtoni. Megjithese 
siç ve ne  dukje edhe autori, Konica nuk kishte patur mundesi te zhvillonte 
lidhje te  ngushta me Kongresin Amerikan, marredhenjet e tij ne te gjitha 
nivelet tjera te  shoqerise dhe te politikes -- me perfaqsues te deges 
ekzekutive te qeverise  amerikane, duke perfshire Shtepine e Bardhe dhe Departmentin 
e Shtetit, ishin te  shkelqyera. Besoj se arsyeja qe Konica nuk kishte 
zhvilluar kontakte te ngushta  me Kongresin, ishte se Kongresi ne ate kohe nuk 
merrej aq shume me punet e  jashteme, siç ndodhe sot. Per me teper, ai kishte 
zhvilluar dhe kultivuar  kontakte personale e miqesore, te cilat duke u 
bazuar ne pervojen time shume  vjeçare ne Uashingon, jane po aqe te rendesishme, 
ne mos me te rendesishme se  kontaktet zyrtare.  
Autori  ve ne dukje lidhjet dhe kontaktet e Faik Konices me gazetare e 
shkrimtare, me  diplomate vendas dhe te huaj, me njerez te kultures e te fushave 
te tjera, te  cilat per mendimin tim jane nje pasqyrim i rolit shembullor 
te Konices se si  duhet te sillet, jo vetem nje diplomat por edhe nje 
shqiptar i thjeshte qe eshte  i interesuar per avancimin e interesave te kombit 
shqiptar ne kete vend dhe kudo  ne bote. Ai ishte i vetdijshem per rolin e 
rendesishem qe luante ne mbrojtje te  interesave te Shqiperise ne Uashington sa 
qe ishte gati te rrinte ne Uashington  edhe si "perfaqsues jozyrtar i 
ndergjegjes shqiptare", vetem e vetem qe  Shqiperia te kishte nje ze ne 
Uashington, edhe pas pushtimit te Shqiperise nga  Italia. Autori shkruan per lidhjet e 
ngushta dhe respektin qe shume amerikane  kishin per Konicen. Ai duket se e 
kishte shume te lehte te bente nje tranzicion  pa asnje problem nga 
shoqerimi me amerikane te fushave te ndryshme ne takime e  biseda me komunitetin e 
atehershem shqiptaro-amerikan. Siç tha edhe autori ne  nje interviste ne 
Tirane, askush me mire se Faiku nuk mund ta luante rolin e  ambasdaorit ne 
Uashington – ai ishte erudit, anglishtja e tij ishte e perkryer  dhe kishte 
lidhje te ngushta me komunitetin shqiptar te Amerikes. E verteta  eshte se 
Konica admirohej njesoj si nga qarqe te ndryshme amerikane ashtu edhe  nga 
komuniteti shqiptaro-amerikan. Autori citon Nelo Drizarin, kryeredaktor i  gazetes 
Dielli, i cili e quante Faik Konicen si "shembull per te tjeret". "Nuk  
rrojne te gjithe shqiptaret per te ngrene buke, kane mbetur edhe nga ata njerez 
 me veti kreshnike qe nderojne traditat dhe vendin e shqiptareve", 
shkruante  Drizari. 
Megjithese  kishte marredhenje te nderlikuara me Zogun, Faik Konica pranon, 
per hir te  dashurise se tij per kombin e vet, ta perfaqesoj ate ne 
Uashington pasi besonte  se "Shqiperia e Zogut ende e dobet dhe e rrethuar nga 
armiq, kishte nevoje per  paqe dhe disipline, per bashkim te brendshem dhe per 
respekt jashte". Ambasadori  amerikan ne Tirane ne vitin 1925, Çarls Hart i 
dergon telegram Uashingtonit duke  e pershkruar ambasadorin e ri te 
Shqiperise ne Uashington si nje njeri "qe ka  qendruar larg politikes personale dhe 
asnjehere nuk eshte shprehur ne favor te  kesaj ose asaj qeverie shqiptare. 
Edhe prej atyre, te cilet i ka kundershtuar,  ai njihet jo si politikan, por 
si njeri qe parapelqen poziten origjinale te  patriotit, nje specie per te 
cilen disa vezhgues deklarojne me kokefortesi se  pothuajse eshte zhdukur mes 
shqiptareve te se ashtuquajtures klase e larte."   
Eshte  e pa mundur te lexojsh librin e Ilir Ikonomit per Faik Konicen e te 
mos mendosh  per gjendjen aktuale politike ne Shqiperi dhe troje tjera 
shqiptare ne Ballkan.  Duket sikure historia nuk ka ndryshuar shume, apo ndoshta 
perseritet. Nje nder  meritat e ketij libri eshte se autori , me mjeshteri 
ve ne dukje, kontributin e  Konices ne tolerimin e mendimeve dhe te 
qendrimeve politike ndryshe, pasi  megjithese Konica nuk kishte shume simpati per 
Mbretin Zog, ai prapseprap pranon  emerimin prej tij si Minister Fuqiplote. Nga 
ana tjeter, kejo tregon edhe  tolerancen e Zogut ndaj nje kundershtari 
politik. Libri radhite kundershtimet  dhe nderlikimet politike qe kishte me 
Zogun dhe njerezit rreth tij, duke e  paraqitur Konicen para nesh si nje "mendje 
e ndritur dhe nje zemer qe ka rrahur  gjithehere per vendin e vet", tha 
Profesor Sami Repishti ne vlersimin e tij per  librin. Disa recensore me te 
drejte e kane cilesuar vepren e Zotit Ikonomi si  nje sfide ndaj 
historiografise komuniste por edhe si nje udherrefyes per  politikanet e sotem e te ardhem 
shqiptare per menyren se si duhet vepruar me  kundershtarin politik, per 
hir te interesave madhore me te cilat perballet  kombi. Jane ca raste 
historike kur zeri i partive dhe i kundeshtimeve duhet  te pushoje perpara nje 
interesi me te larte, pat thene me nje rast  Faik Konica. Kejo eshte nje thirrje 
e Konices qe degjohet ane e mbane ketij  libri. Kejo eshte nje ushtime qe 
percjelle ky liber per aktualitetin politik ane  e mbane botes shqiptare. 
Ilir  Ikonomi mjesheterisht i paraqet lexuesit Faik Konicen si nje shembull 
 fleksibiliteti dhe kompromisesh politike kurdohere qe e nevojite interesi 
i  kombit. "Une i lodhur s’jam aspak dhe do te isha gati te vazhdoja luften 
me  force po te kish lufta ndonje qellim. Po qellim lufta s’ka dhe s’mund 
te kete.  Fan Noli dhe une kemi luftuar per nje guverne te nje tipi te 
perparuar. Ahmed  Zogu ka luftuar per nje guverne te nje tipi me konservativ. 
Ahmed Zogu na mundi  dhe na mundi me themel...Ne Amerike, kane nje zakon qe i 
munduri i shterngon  doren mundesit". Ne te njejten kohe, sipas Konices 
"guverna duhet te kete nje  ngjyre kombetare dhe morale. Njeres me te shkuar jo te 
paster te perjashtohen  nga qeveria..... dhe indipendenca e gjykatoreve te 
nderohet".   
"Jeta  ne Uashington"  e diplomatit te pare shqiptar eshte gjithashtu 
shembull per tu ndjekur nga çdo  diplomat shqiptar, ne cilindo vend te botes, 
pasi sipas Konices, "per hir dhe  nder te Shtetit, njeres qe perdorin poziten e 
tyre per te tregtuar, ose njeres  qe lozin kumar, nuk duhet te perdoren per 
punet e jashtme....se perfaqsonjes  qesharake ose pa dinjitet diskreditojne 
Shtetin." Prandaj ky liber duhet te jete  lexim i detyrueshem per 
diplomatet shqiptare, sepse sic tha edhe Ministri i  jashtem shqiptar, Zoti 
Haxhinasto gjate takimit me autorin ne Tirane ne Prill,  "libri i Ikonomit ne kete 
drejtim eshte unik dhe sjelle nje studim qe i ka  munguar diplomacise 
shqiptare." 
Por  mbi te gjitha, libri i Ilir Ikonomit eshte gjithashtu nje dokument 
edhe i  perpjekjeve te Faik Konices per te vendosur miqesi dhe marredhenje te 
ngushta  midis Shqiperise dhe Shteteve te Bashkuara – marredhenje keto qe ai 
i kultivoi  pa pushuar dite e nate, gjate gjithe jetes se tij ne Uashington. 
Siç thote edhe  autori, "Faiku ne fjalimet e tij ai permendte shpesh 
nevojen qe shqiptaret te  mesonin disa vlera amerikane, si puna dhe shpirti 
praktik e humanitar". Dhe ne  nje interviste me rrjetin televiziv amerikan NBC, 
Faik Konica thote se "Levizja  shqiptare per pavaresi u frymezua nga ideale 
amerikane si edhe nga kujtimet e se  kaluares. Ishin refugjatet shqiptare ne 
Shtetet e Bashkuara qe i dhane forcen  asaj levizjeje." 
Libri  gjithashtu perpiqet te hedhe drite mbi disa figura te emigracionit, 
te ndaluara  e te censuruara nga regjimi komunist, por bashkohas te Konices, 
si At Gjergj  Fishta, Ernest Koliqi, Fan Noli, e te tjere. Ikonomi shkruan 
se, njeri nder ta,  At Gjergj Fisha megjithse pranoi te behej anetar i 
Akademise italiane te Arteve  dhe te Shkencave nen fashizmin, "Fishta nuk i 
sherbeu politikisht Italise dhe  nuk beri asgje qe te demtonte pavaresine e 
vendit te vet." 
Ishte  fati i keq i kombit dhe i tyre, qe Faik Konica dhe bashkohesit e tij 
u denuan me  mergim te perjeteshem. Njerezit me te medhej e me te zgjedhur 
te kombit, si Faik  Konica, qe linden e u rriten ne prehnin e saj, nuk u 
shperblyen sic duhet—as kur  ishin gjalle dhe as post mortem -- me mirekuptim, 
nderime e njohje por,  perkundrazi vetem perjetuan vuajten, mergimin, 
salvimet dhe nganjehere edhe  vrasjet. 
Mundi  i Ilir Ikonomit ne nje pune kaq te madhe, pasqyron pasionin dhe 
dashurine prej  gazetari qe ai posedon per te zbuluar te verteten per Faik 
Konicen, nje patriot  dhe personalitet te dalluar te komunitetit 
shqiptaro-amerikan dhe te historise  se kombit shqiptar -- me te gjitha sukseset dhe te 
metat e tij, si person dhe si  politikan. Kete ai e ka bere me plot sukses duke 
i servirur lexuesit dokumenta  te pa zbuluar me pare. Vepra e tij, Faik 
Konica – Jeta ne Uashington,  eshte pa dyshim, nje kontribut i rendesishem ne 
historiografine shqiptare dhe  diplomacine, por ne te vertete eshte edhe nje 
veper interesante me burime te pa  njohura deri tani dhe e dobishme per tu 
lexuar nga te gjithe, prandaj nuk mund e  leshova nga dora duke e lexuar fund 
e maje, me vemendje dhe perfitim.