Lufta e parë arabo-izraelite, dhe jo rezolut a 181 e KB, përcaktoi hartën reale

5 - Rezoluta 194 (më 1948)

Ajni Sinani
Lufta e parë
arabo-izraelite, dhe jo rezoluta 181 e KB, përcaktoi hartën reale. Më 11
dhjetorit 1948 OKB miratoi rezolutën 194 lidhur me Palestinën.
(Rezoluta e KB, 194, 11
dhjetorit 1948. Asambleja e Përgjithshme, pasi ka shqyrtuar përsëri situatën
për Palestinën…
8. Vendos, në
bazë të lidhjeve të Jerusalemit me 3 religjionet botërore, që Jerusalemi dhe
komuna e tij të gëzojë status të veçantë nga pjesët e tjera të Palestinës dhe
që ai të vendoset nën kontrollin e KB. Fton KS që të marrë masa për
demilitarizimin e Jerusalemit në afatin më të shkurtër…
9. Vendos, duke
shpresuar se të gjitha palët e interesuara do të pajtohen për planin detal për
Jerusalemin, që të gjithë banorët e Palestinës të kenë  hyrje-dalje të lirë në Jerusalem…)[1]
 
6 - Shkaqet e fitimit të luftës nga Izraeli                               
Fitorja e shtetit të ri të Izraelit ndaj
ushtrisë arabe në vitin 1948-49, nga disa është shpjeguan me anën e argumenteve
ekonomike dhe politike që kishin të bënin me vetë natyrën e klasës sunduese në
vendet arabe. Edhe pse shumica e regjimeve arabe më
vonë u zëvendësuan, kjo nuk ndryshoi asgjë, sikurse u vërtetua në sulmin e
Francës, Britanisë dhe Izraelit kundër Egjiptit në vitin 1956. Disa të tjerë e shpjeguan
me mungesën e një strategjie
unike mes tyre[2] 
Në aspektin e armatimit, ushtria izraelite
ishte më e armatosur se sa ushtria arabe pasi Britania i kishte furnizuar me
armë bashkëkohore, tanke dhe përgatitje luftarake. Padyshim, se një nga arsyet
kryesore të humbjes së luftës nga arabët ishte mosmarrëveshja midis vendeve
arabe dhe armatimi i dobët i ushtarëve të tyre.[3] 
 
7 - Marrëveshja e Rodosit (1949)
Shtetet arabe e pranuan armëpushimin më
11. 06. 1948, nën presionin e shteteve të mëdha e veçanërisht të Amerikës dhe
Britanisë. Pas vazhdimit të luftës në 09. 07.1948, ushtritë arabe si pasojë e
zmbrapsjeve, në 18. 07. 1948 pranuan armëpushimin e dytë që praktikisht ishte
hyrje në raundin e gjatë dhe të mundimshëm të negociatave për Negevin.[4] 
Si pasojë e ndryshimit të pozicioneve u
arrit Marrëveshja e Rodosit për armëpushim me
Egjiptin, Libanin, Jordaninë dhe Sirinë në vitin 1949 e cila i mundësoi
Izraelit të përvetësonte 77 % të tokave të Palestinës në vend të 56 % që i qe
caktuar sipas planit të ndarjes nga OKB. Kjo marrëveshje obligonte ekzistimin e
zonave të çmilitarizuara ndërmjet Sirisë dhe Izraelit, Jordanisë dhe Izraelit
dhe Egjiptit dhe Izraelit. Më 25. 03. 1950 Amerika, Britania dhe Franca
vërtetuan deklaratën trepalëshe për mbrojtjen e kufijve të Izraelit dhe të
ekzistencës së tij. Ato e ndihmuan ekonomikisht dhe ushtarakisht atë dhe u
zotuan se do ta forconin më shumë se të gjitha shtetet arabe së bashku. Kurse
Rusia e ndihmoi Izraelin me ushtarë për luftë.[5] 
Edhe kancelari
gjermano-perëndimor Konrad Adenauer pranoi se Izraeli meritonte të merrte
kompensime në pajtim me marrëveshjen e Luksemburgut të vitit 1952. Gjermania e
konsideronte këtë obligim moral dhe ligjor ndaj hebrenjve që i ishin ekspozuar
dhunës së nazizmit gjerman. 
8 -  Pranimi i Izraelit në OKB (më
1949) dhe Rezoluta 273
Një shtet për t’u njohur nga vendet e
tjera, sipas të drejtës ndërkombëtare duhet të ketë popullsinë e përhershme,
territorin e caktuar dhe qeverinë e aftë për të mbajtur rendin.[6] Kur u lidhën marrëveshjet për armëpushim me Egjiptin, Libanin dhe Jordaninë,
Izraeli, sipas vlerësimit të Asamblesë së Përgjithshme, i kishte plotësuar kriteret për anëtarësim në Organizatën
Botërore. Rezoluta 273 e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara  u miratua në 11 maj të vitit 1949 për t’i
pranuar Shtetit të Izraelit anëtarësinë në Kombet e Bashkuara. Kjo rezolutë
citohet si rezoluta e pranimit të Izraelit në KB e kushtëzuar nga implementimi
i rezolutës 181 e 29 nëntorit të vitit 1947
dhe i rezolutës 194 të dhjetorit të vitit 1948.[7] 
 Për
pranimin e Izraelit votuan 52 shtete anëtare, ndërkaq kundër pranimit të tij
ishin vetëm shtetet e bllokut arabo-islamik. Në Deklaratën për shpalljen e
formimit të shtetit të Izraelit, thuhet në mënyrë solemne se shteti i ri
hebraik do ta respektonte në mënyrë të përpiktë Kartën e KB dhe do të punonte
për forcimin e Organizatës Botërore. OKB vlerësoi se Izraeli i plotësonte
kushtet e nevojshme që të bëhej anëtar i kësaj organizate. 
Me pranimin e heshtur nga ana e OKB të
ndarjes së dhunshme, që i bëri Izraeli, Egjipti dhe Jordania territorit të
parashikuar për shtetin arabo-palestinez, dhe qytetit të Jerusalemit në dysh,
nënkuptohej njëkohësisht në mënyrë të heshtur anulimi i vendimeve të mëhershme
të KB për ndarjen e Palestinës dhe internacionalizimin e qytetit dhe regjionit
të Jerusalemit. Pranimin i Izraelit në OKB dhe konflikti izraelito-arab
rezultoi tepër i dëmshëm për arabët palestinezë që mbetën pa atdheun e tyre.[8] 
 
-Rezoluta 303 e KB për Jerusalemin (1949)
Më 9 dhjetor 1949, 
Asambleja e Përgjithshme miratoi rezolutën 303 për Jerusalemin, ku
vërtetoi se Jerusalemi duhet të vendoset nën një regjim permanent ndërkombëtar,
që do të ofronte garanci të duhura për mbrojtjen e vendeve të shenjta brenda
dhe jashtë Jerusalemit.[9] 
 
 

________________________________
 
[1]Shih: Vojimir Sobajić,
op. cit, str. 406;
http://en.vikipedia.org/viki/United_Nations_General_Assembly_Resolution_194#Full_text (me datë 19. 08. 2008.)    
[2]Mounir Chafiq, op.cit.,
str. 131.
[3]Muhsin Muhamed Salih,
op. cit., f. 53
[4]Golda  Meir, Izraeli im (fejtoni 28), Zëri, e
mërkurë, 9 tetor, (Prishtinë), 2002, f. 15.    
[5]Dr. Xhemil El
Misrij   ...  në:
Dosja Kuds, op.cit., f. 121,122.
[6]Zejnullah Gruda, E
Drejta Ndërkombëtare Publike, Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, 2002, f.
68.  
[7]Rezoluta 273 
 “Pas marrjes së raportit të
këshillit të Sigurimit për kërkesën e Izraelit për anëtarësi në Kombet e
Bashkuara; Duke vërejtur se, sipas gjykimit të Këshillit të Sigurimit, Izraeli
është një shtet paqedashës dhe se është i aftë dhe i gatshëm që t’i kryejë
obligimet që përmbahen në Kartë; Duke vërejtur se Këshilli i Sigurimit i ka
rekomanduar Asamblesë së Përgjithshme që t’ia pranojë Izraelit anëtarësinë në
Kombet e Bashkuara; Duke vërejtur përveç kësaj deklaratën e shtetit të Izraelit
se ai “pranon pa rezerva obligimet e Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe zotohet
se do t’i respektojë ato nga dita kur do të bëhet anëtar në Kombet e  Bashkuara”; Duke kujtuar rezolutat e saj të
29 nëntorit të vitit 1947 dhe 11 dhjetorit të vitit 1948 dhe duke marrë
shënimet e deklaratave dhe shpjegimeve të bëra nga përfaqësuesi i qeverisë së
Izraelit përpara Komitetit Politik Ad Hoc për sa i përket implementimit të
rezolutave të thëna; 
Asambleja e Përgjithshme duke vepruar në plotësim të funksioneve të saj
sipas nenit 4 të Kartës dhe rregullit 125 të rregullave të saj të procedurës: 
1. Vendos se Izraeli është një shtet paqedashës që i pranon obligimet që
përmbahen në Kartë dhe është i aftë dhe i gatshëm që t’i kryejë këto obligime; 
2. Vendos ta pranojë Izraelin anëtar në Kombet e Bashkuara”. Shih:Vojimir Sobajić, op. cit,
str. 412  http://en.wikipedia.org/wiki/UN_General_Assembly_Resolution_273 (me datë 09.
07. 2008.)
[8]Vojimir Sobajić, op.
cit., str. 191-92.   
[9]Rezoluta e KB,303 
9 dhjetor 1949.
Asambleja e Përgjithshme: 
Duke marrë në konsideratë rezolutat e saj 181 (II) të 29 nëntorit të vitit
1947 dhe 194 (III) të 11 dhjetorit të vitit 1948, 
-Duke studiuar raportet e Komisionit të Pajtimit të KB për Palestinën
paraqiti rezolutën e mëposhtme. 
1. Vendosi 
Në lidhje me Jerusalemin, 
Duke besuar se parimet që qëndrojnë në rezolutat e saj të mëparshme kanë
lidhje me këtë çështje, dhe në veçanti rezoluta e saj e 29 nëntorit të vitit
1947, paraqet një zgjidhje të drejtë dhe të arsyeshme të çështjes, 
1. të
deklarojë përsëri se Jerusalemi duhet të vendoset nën një regjim permanent
ndërkombëtar, që do të parashohë garancitë e duhura për mbrojtjen e vendeve të
shenjta, brenda dhe jashtë Jerusalemit, dhe të konfirmojë veçanërisht nenet që
pasojnë të Rezolutës të Asamblesë së Përgjithshme 181 (II) 3/ (1) Qyteti i
Jerusalemit do të vendoset si një ‘corpus separatum’ nën një regjim
ndërkombëtar dhe do të administrohet nga KB; (2) Këshilli i Kujdestarisë do të
caktohet që të kryejë përgjegjësitë e Autoritetit të Administrimit ... (3)
Qyteti i Jerusalemit do të përfshijë bashkinë e sotme të Jerusalemit plus
fshatrat dhe qytetet rrethuese, pjesa më lindore e të cilit do të jetë Ebu
Adis; pjesa më jugore, Bethlehemi; më perëndimorja, Ein Karim (që përfshin
gjithashtu edhe zonën e ndërtuar Motsa); më veriorja, Shu’fat. Shih: http://en.wikisource.org/wiki/United_Nations_General_Assembly_Resolution_303(me datë 18. 08. 2008.)