[AlbClub] Miu (shkurt)

                  *** AlbClub Discussion List ***

Njerëz dhe minj.

Një krahasim fatkeq i ditëve të fundit i një grupi njerëzish për shkak  
të sjelljes së tyre sociale me "minj gjirizesh" më riktheu në një kohë  
të vështirë, kur retorika e komunikimit social e lejonte; ose për të  
qenë më i saktë e mundësonte një gjë të tillë për arsye historike  
fatkeqe të vetëkuptueshme. Në fakt shqipja në përdorimin e saj të  
përditshëm nuk bën ndonjë dallim midis llojeve të minjve, duke i i  
përfshirë të gjithë këta brejtës të disa lloj speciesh në një kategori  
të përbashkët, por kur shqipja e ka të nevojshme të theksojë faktin se  
nuk është fjala për miun shtëpiak diskret por pikërisht për atë më të  
ndytin, më të rrezikshmin, për mbartësin e të keqes, prurësin e  
murtajës e përcakton këtë specie duke shtuar mjedisin ku ai jeton si  
pjesë të vetëkuptueshme së cilësimit të tij duke e quajtur atë "mi  
kanalesh". Kur ky koncept përdoret me qëllime metaforike, pra i lipset  
një ngjyrim emocional i veçantë për të treguar karakterin e tij  
jashtëzakonisht antinjerëzor flitet për "minj halesh" ose në formën më  
të përkryer të konceptit për "minj gjirizesh". Në këtë formë ky  
koncept përdoret zakonisht në format terminale të komunikimit, kur një  
shkëmbim mendimesh shihet nga pala përdoruese tij si tashmë i  
panevojshëm duke i hapur rrugë opsionit final, shfarosjes së tij.
Me "minjtë e gjirizeve" si bartës të një simbolike tejet antinjerëzore  
njeriun e lidh vetëm nevoja që ky ndjen për shfarosjen e tij dhe në  
këto formë koncepti përdoret në retorikën politike për të justifikuar  
pikërisht këtë të fundit. Siç e përmenda shkurt në fillim, përdorimi i  
konceptit të rikthen në një kohë të errët të historisë së re  
evropiane, kur në vijim të propagandës anti-semite dhe për t'i  
paraprirë shfarosjes masive të çifutëve evropianë nga ana e regjimit  
nacional-socialist të Raihut të Tretë, "minjtë e gjirizeve" u përdoren  
me një mjeshtëri deri atëherë të paparë të kinematografisë  
bashkëkohore për të simbolizuar të keqen të pa-pabëshme dhe për të  
amplifikuar apelin për shfarosjen e tyre si i vetmi opsion oportun.  
Kujt i ka qëlluar ta shohë filmin "Der ewige Jude" ("the eternal Jew")  
e di se për çfarë është fjala, krahasimi i një grupi social me  
komunitetin e "minjve të gjirizeve" e lehtësoi së bashku me  
ndërgjegjen e vrasësve edhe punën e një makinerie tejet eficiente për  
vrasjen dhe shfarosjen e një grupi social në një dimension deri  
atëherë të paparë. Evidentimi i ngjashmërisë së jetës së "minjve të  
gjirizeve" me atë të çifutëve të Getos së Varshavës është një nga  
qëllimet kryesore të filmit, i cili do të duhej të funksiononte si  
aperitiv i holokaustit. Filmi ju tregua deri në ditët e fundit të  
diktaturës naziste një publiku prej miliona gjermanësh dhe  
austriakësh, të cilët nga ana e tyre, falë edhe këtij filmi, nuk e  
patën aspak të vështirë të angazhonin ata disa qindra mijëra vrasës,  
të cilët me besimin se ishin duke shfarosur të keqen, vranë 6 milionë  
njerëz pikërisht duke i perceptuar si minj.
Në Gjermani dhe Austri ky film mund të shihet rrallë, vetëm në vijim  
të ndonjë diskutimi shkencor lidhur me propagandën antisemite nacional- 
socialiste në Raihun e Tretë, pasi për karakterin e tij antinjerëzor  
qëndron në listën e atyre pak gjërave të ndaluara të hapësirës  
kulturore gjermanishtfolëse sot aq liberale. Filmi është një produkt  
gjenial propagandistik, pasi dogma naziste gjen nëpërmjet simbolikës  
së minjve rrugën më të shkurtër për të aktivizuar një mekanizëm  
vrastar në ndërgjegjen e njeriut, i cili siç duket qëndroka i fshehur  
gjithnjë në një skutë shumë të thellë e të errët të saj. Për  
dashamirës së kinematografisë së epokës filmi mund të rekomandohet  
padyshim edhe thjeshtë si një risi regjisoriale dhe skenike,  
megjithëse mesazhi diabolik i tij është aq dominant, sa nuk të lejon  
asnjëherë të thellohesh vetëm në kontrastet bardhë e zi të tij apo  
lojërat aq interesante dritë-hije, për të shijuar vetëm komponentin  
artistik dhe estetik të tij.
Në kohët normale krahasimi i njerëzve me "minjtë e gjirizeve" është  
një akt përjashtimor, i cili gjen vend me shumë vështirësi në fjalorin  
e përditshëm vetëm kur për këtë ka një nevojë impertinente të  
karakterit historik, por edhe kjo nuk është e lehtë. Të ndërgjegjësuar  
se me "minjtë e gjirizeve" na lidh vetëm detyrimi i vetëkuptueshëm  
higjenik për shfarosjen e tyre është e vështirë që koncepti të  
përdoret në mënyrë metaforike për të cilësuar një marrëdhënie  
ndërnjerëzore të pakëndshme për njërën palë apo për tjetrën. Në gjuhën  
e zakonshme, për të cilësuar pikërisht atë veti të pakëndshme të  
karakterit të tjetrit në vijim të një diskutimi, ky mund të krahasohet  
me shumë kafshë të ndryshme dhe kjo varet nga kultura brenda të cilave  
është duke u zhvilluar diskutimi, niveli social i bashkëbiseduesve dhe  
sigurisht edhe gjuha përkatëse që përdoret ne vijim të tij. Madje  
njeriu ka projektuar aq shumë nga karakteri i tij në perceptimin e  
shumëllojshmërisë së botës së kafshëve, sa për çdo situatë mund të  
gjehet dot gjithnjë një zgjidhje; e cila e parë nga një perspektivë  
darviniste shtrihet dot nga ameba deri tek majmuni.
Me disa përjashtime kryesisht të karakterit biblik, ka pak kafshë të  
cilat do të shërbenin si prelud i asgjësimit fizik të tjetrit, ose të  
paktën i shprehjes së domosdoshmërisë së një aksioni të tillë. Për  
insekte parazitarë si tartabiqja, pleshti, apo të tjerë si karkaleci  
[kur "bie"], jo-vertebrorë si shushunjat, zvarranikë tinëzarë si  
gjarpri në përgjithësi apo nepërka konkretisht, ndërgjegja kolektive  
ka rezervuar si të vetme rrugëzgjidhje shfarosjen e tyre dhe padyshim  
që "minjtë e gjirizeve" zënë vendin primar në këtë masakër metaforike  
të njeriut. Minjtë do të duhet të kenë zënë këtë vend në ndërgjegjen  
historike të paktën evropiane si mbartës dhe përhapës së sëmundjes  
fatale të murtajës dhe duke përfunduar, këtu do të ishte sugjerimi i  
dytë artistik për ata të ngeshëm që do të gjenin kohë të lexonin:  
Murtaja e Albert Camus. Roman i jashtëzakonshëm për njeriun ndër të  
tjera edhe mbi minjtë.

GH

______________________________________________________________
If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
[email protected] , or visit Alb-Club's page at:
http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club